جاڭالىق (ەسسە)

ىزگى قادام بارىمىزگە قاجەت. حالىق ازداپ جالىقتى, ونىڭ سەنىمىنە قۋات كەرەك. نەدەن بولسىن سەنىم قۋاتى الىپ شىقپاق. سەنىمگە قۋاتتى ۇلتشىلدىق نەمەسە پاتريوتيزم دەلىك, ءبارى ءبىر ماعىنا.

نەگە ءدىني سەنىم ورنىقتى بولىپ شىقتى. سەنىمگە قۋات قوسىلدى. ول يمان­­دىلىق قۋاتى. يمان جولى – ىزگىلىك, تۋرا جول. قازاق حالقى باعىتىن تۋرا جولعا بۇرعان. ول تالاس تۋدىرماس, الاي­دا تۋرا جولعا ءتۇسىپ, جولاۋشى بو­لۋ دا وڭاي ەمەس ەكەن. تۋرا جولدىڭ بويىن­دا بوگەت, كەدەرگىلەر جەتكىلىكتى. ونىڭ ەڭ باستىسى – حالىقتىڭ اۋىر تۇرمىسى.

تۇرمىس قيىنشىلىعى سانانى كەدەيلەندىردى, ساياز سانا قالىپتاس­تىرادى, ول قاۋىپ.

* * *

كەدەيلىك قازىرگى قازاق ەلىنىڭ اۋىر تاعدىرى. كەيدە ەلىمىزدەگى كەدەيلىكتى انىقتاۋ ءۇشىن ءبىز الەم حالىقتارىنىڭ قاتارىندا بۇل ماسەلەدە نەشىنشى ورىن الاتىنىمىزدى باياندايمىز, ونداي سالىستىرما-ستاتيستيكانىڭ كەرەگى دە, قاجەتى دە جوق. قازاقتار وزگە ەلدەر ءۇشىن عۇمىر كەشپەيدى, ولار وزدەرىنىڭ اتامەكەنىندە عاسىرلار بويى ءومىر ءسۇ­رىپ كەلە جاتقاندىقتان, ەڭ بولماسا, تويا تاماق جەۋگە قۇقىلى. بۇل تابيعي جاعداي.

شىر ەتىپ دۇنيەگە كەلگەن ءار قازاق­تىڭ بالاسى بايلىققا, بارلىققا كەنەلۋى دە تابيعي جاعداي. ءسابيدىڭ العاشقى بايلىعى – اۋماعى جونىنەن جەر جۇزىندە توعىزىنشى ورىن الاتىن اتامەكەنى. دارقان دالانىڭ قازىناسىن ايتىپ تاۋىسا المايمىز, بۇگىنگە دەيىن كەن ورىندارى بولىپ اشىلعاندارى, ءالى اشىلماعاندارى قانشاما؟!

ءسابيدىڭ كەلەسى بايلىعى سوناۋ عۇن, ساق داۋىرىنەن ۇزىلمەي جەتكەن – كوركەم ءتىلى, ادەبيەتى. الەمدەگى ەڭ ادىلەتتىلىك جول, ول مۇسىلماندىق ءدىنى. داۋىردەن-داۋىرگە ۇلاسقان, زاماندى زامانعا ساباق­تاستىرعان تولعاۋى توقسان – تاريحى.

ءسابي بوپ دۇنيەگە ەنگەن سوڭ, وعان ۇلگى بولارلىق تۇلعالار كەرەك. ولار, قۇدايعا شۇكىر, سامساپ تۇر. ءال-فا­رابيدەن باستاڭىز, قورقىت اتانى ايتى­ڭىز, ودان بەرگىلەرى قانشاما.

ءسابيدىڭ ەڭ سوڭىنداعى قۇندىلىعى اكە-شەشەسى, وتباسى. مىنە, وسى تۇسقا كەلگەندە تراگەديا باستالماق. «بۇگىندە ەلىمىزدەگى كەدەيلەر سانى 2 ملن-نان اسقان. بۇل – وتە قاتەرلى قۇبىلىس» – دەيدى دەپۋتات ەرلان سايروۆ («Egemen Qazaqstan» گازەتى, 10.07.2021). ودان بەرگىدە بۇل كورسەتكىش كوبەيمەسە, ازايعان جوق.

ءسابي, سەن قانداي وتباسىندا ومىرگە كەلدىڭ. ەگەر كەدەي 2 ملن قازاقتىڭ وتباسىندا دۇنيەگە كەلسەڭ, قاسىرەت قۇشاعىنا ەنە بەردىم دەي بەر, اينالايىن, وتباسىنداعى كوپ بالانىڭ ءبىرى بولساڭ, ساعان ارناپ ايتىلار بەسىك جىرى جوق. اناڭ كۇنكورىس قامىندا, اكەڭ اركىمگە جالىنىشتى كۇي كەشۋدە.

* * *

ەلىمىزدى كەدەيلىك بۋىپ تۇر. عارەكە, دەپ جىمىڭداپ, الداپ-سۋلاپ ارقامنان قاعاتىن پىسىقتاردان ارامدى الىستاتىپ العانمىن. جاس شاعىمىزدا كۇن­كورىس ءۇشىن الدەكىمدەردىڭ كولگىرسىپ الداعاندارىنا كونىپ, ايتقاندارىنا ەرگەن دە كەزىمىز بولعان. اتى دا, زاتى دا وشكىر سوتسياليزم, كوممۋنيزم دەگەندەر سانا-سەزىمىمىزدى جاۋلاپ الىپ, ايتپايتىندى ايتقىزدى, جاسامايتىندى جاساتتى.

اكەم ورازا-نامازىن قازا ەتپەگەن تاقۋا جان ەدى. ول:

– بالام, ءبارى تۇرمىس قامى عوي جانتالاسىپ جۇرگەندەرىڭ, ايتارىم جۇرەگىڭدى قارايتىپ الما – دەيتىن.

بوزبالا, جىگىت شاعىمىزدا «جۇرەك­تىڭ قارايۋىن» قايدان بىلمەكپىن. بۇ­گىندە وتكەن-كەتكەندى, كورگەن-بىلگەندى, ەستىگەن-وقىعاندارىمدى سارالاپ وتىرسام, «جۇرەكتىڭ قارايۋى» دەگەن – ناعىز كەدەيلىك ەكەن. اللا تاعالا دوسى بولسا, ادام قالاي كەدەي بولماق. جاراتۋشى نىعمەتتەرىن ادام ءۇشىن جاراتپاپ پا ەدى. ەندەشە, سان نىعمەتتەردەن قۇر قالىپ, كەدەي اتانۋ مۇسىلماندىق پا؟

جاراتقاننىڭ نىعمەتتەرىنەن ءسىزدىڭ قولىڭىزدى كىم قاعادى. سول قول قاق­قان نادانعا قارسى شىق. جەر ورتاق, كۇن ورتاق, اي-جۇلدىز ورتاق, دۇنيە­دەگى نىعمەتتەر ورتاق. قۇراننىڭ 108-ءشى «كاۋسار» سۇرەسىندە اللا تاعا­لا ايتقان: «ەي, مۇحاممەد! ءبىز ساعان كاۋساردى ء(بىلىم, ىرىس, يگىلىك) سىي­لادىق» 1 ايات دەپ جازىلعان.

حاكىم اباي ايتقان:

«ادام عاپىل دۇنيە دەر مەنىكى

مەنىكى دەپ جۇرگەننىڭ ءبارى ونىكى

ءتان قالىپ, مال دا قالىپ,

جان كەتكەندە,

 سوندا, ويلا, بولادى نە سەنىكى؟».

بايلار قاتەلەسىپ, اللا تاعالانىڭ مۇلكىن مەنىكى دەپ يەمدەنىپ ءجۇر. بۇل ۋاقىتشا جاعداي. الەمدەگى ءبىر باي ميللياردەر وزىمەن بىرگە و دۇنيەگە ءبىر دوللار الىپ كەتكەن جوق. ءسابي بوپ قالاي اناڭنان تىر جالاڭاش كەلدىڭ, سول تارىزدەس و دۇنيەگە وتەسىڭ.

ويشىل بولعاندىعىمنان, مىنانداي ءتۇيىن جاسايمىن. كەدەيلەر, تاقىر كەدەيلەر ەمەس, ولاردى (مۇسىل­مانداردى) كۇن كورۋ مۇمكىندى­گىنەن ادا ەتىپ وتىرعان – بايلار جانە بيلىك باسىنداعىلار – «كەدەيلەر». ولاردىڭ ساناسى – كەدەي. كۇنى ەرتەڭ ماحشاردا اللا تاعالاعا جاۋاپ بەرۋشى وسىلار. بۇل قوعامدا ازاپ, قاسىرەت, جوقشىلىق كورگەندەرگە ساۋال جوق.

وسى جىلى ءبىر كورىنىستى كورىپ, جانىم شوشىدى. كوپبالالى انالار جوقشىلىقتارىن جىر ەتىپ, كوشەگە شىعىپ, مۇڭدارىن شاشتى. قول-اياعى بالعاداي, بەتتەرىن قارا پەردەمەن جاپ­قان الپامساداي جىگىتتەر ەكەۋلەپ, ۇشەۋلەپ كوپبالالى انالاردى ەكى قو­لىنان, قالعان ەكەۋى ەكى اياعىنان ۇستاپ, اۆتوبۋستارعا تيەپ اكەتىپ جاتتى. ماسقارا جاعداي! تاۋەلسىز ەلمىز, نەگە ءسوز ايتۋعا قۇقىمىز جوق. سوندا كوپ­بالالى انالار قولدارىنا قارۋ الىپ, كوتەرىلىس جاساعالى ءجۇر مە؟ وسىنداي انايى بۇيرىق بەرگەندەر قالايشا كەشكىسىن وتباسىمەن تەرلەپ-تەپشىپ بەيبىت تۇردە شاي ىشپەكشى. كوپبالا­لى انالارمەن مامىلەگە كەلۋدىڭ وزگە جولدارى, تاسىلدەرى جوق پا؟ قۇران-كارىمدە جازىلعان, ءبارى ەسەپتەۋلى, ەسەپسىز, ەسكەرۋسىز ەشنارسە جوق. اركىم ءوز قىلعانىنىڭ زاردابىن تارتادى. ەڭ وكىنىشتىسى, وسىنداي قىلىقتار ءۇشىن سول ادامنىڭ ءوزى ەمەس ءبىر ءتاۋىر سانالاتىن ۇرپاعى جازالى بولادى ەكەن, بۇل وكىنىشتى. بيلىكتەگىلەر ءوز قولىمەن جاساعان قىلىقتارى ءۇشىن وزدەرى جازالى بولسا, تۇسىنىكتى بولار ەدى دەيمىن, ۇرپاق قامىن ويلاپ...

* * *

نەبارى 19 ملن حالىقتىڭ ەكى ميليوننان استامى كەدەيشىلىكتە عۇمىر كەشىپ وتىرسا, ەلىمىزدە بايلار جوق, ولار رۋحاني كەدەيلەر, مەملەكەتىمىز – كەدەي, قوعام – كەدەي. بۇل جەردە اڭگىمە تەك كەدەيلىك سانا تۋرالى بولۋى كەرەك.

كەدەيشىلىك پەن اشتىقتى مىقتاپ كورگەن اداممىن. 1964 جىلى كەنەتتەن جەيتىن نان تاپشى بولىپ قالدى. وقۋ ءوز جونىمەن قالدى. تاڭعى ساعات 5-تەن نان كەزەگىنە تۇرامىز. ءبىز سەكىلدى جىگىت بولىپ قالعاندار بولماسا, بالا-شاعا كەزەكتە قىستىرىلىپ قالادى. مەكتەپكە كەرزى ەتىكپەن بارامىز, ونىڭ ءوزى جوقتىڭ قاسى. بۇل ماقتاۋلى سو­تسياليزم سيقى. ارينە, بيلىكتەگىلەر­دىڭ تۇرمىستارى ءتاۋىر. بۇل جاعداي تۋرالى امەريكادا, تۇركيادا, ۋكراينادا, مىسىردا تاراعان «سوتسياليزم: كىنا جانە كۇنا» دەگەن رومانىمدا شامام جەتكەنشە بايانداعام.

ويلايمىن, سوندا ءبارىمىزدىڭ سانامىز كەدەيلىكتە. اشپىز, كەدەيمىز, بىراق سۇمىراي لەنيندى ماداقتايمىز. مىنە, ناعىز سانا كەدەيلىگى.

سانامىزدى كەزىندە «عىلىمي كوممۋنيزم», «اتەيزم نەگىزدەرى», «كوممۋنيستىك پارتيا تاريحى» دەگەن زالالدى پاندەرمەن ۋلاپ تاستاعان.

وزىمىزشە قىزمەت اتقاردىق, بىراق سانامىز كەدەي بولاتىن.

* * *

سانا كەدەيلىگى ءبىلىم مەن عىلىم سالالارىندا ابدەن ورنىعىپ العان. جوعارى وقۋ ورىندارىندا ستۋدەنتتەرگە (باكالاۆر, ماگيسترانتتار) جانە دوكتورانتتارعا دارىستەر وقىپ, جەتەكشىلىك جاسايتىن دوتسەنتتەر مەن پروفەسسورلاردىڭ ورتاشا ەڭبەكاقىسى 300 مىڭ تەڭگە شاماسىندا, ەستۋىمشە, كەيبىر ۋنيۆەرسيتەتتەردە بۇدان دا تومەن. ويلانايىق, وسى قاراجاتقا جاس مامان قالايشا كۇن كورىپ, وتباسىن اسىراپ, ساپالى ءبىلىم بەرە الماق؟ ارينە, جوق. ولار كەدەي ءبىلىم بەرۋدە. ەۋروپا ەلدەرىندە كۇنكورىس سەبەتىندە 230 ءتۇرلى تاۋار ەنسە, ءبىزدىڭ ەلدە 50 تاۋارمەن شەكتەلگەن.

جۋىردا ەل ارالاپ كەلدىم, داس­تارقاندا كوپ جەردە قانت, شاي جانە ماي – نەگىزگى تاماق. ەڭ تومەنگى جالاقى – 60 مىڭ تەڭگەگە نە الماقسىڭ. تومەنگى جالاقى مولشەرى 140-150 مىڭ تەڭگە بولسا دەگەن ارمان بار. مۇنداي ەل مۇڭىن ايلىقتارى ءبىر ميلليوننان اساتىن بيلىكتەگىلەر قايدان ءتۇسىنسىن.

پروفەسسور اتاعى بار عالىمدار كەدەيلەر توبىنا جاتادى. سوندا جوعارى وقۋ ورنىنداعى وقىتۋشىلار, عىلىمي- زەرتتەۋ ينستيتۋتىنداعى عالىمدار­دىڭ ءبارى تەگىس – كەدەيلەر. ولار ءبىلىم مەن عىلىم ءۇشىن ەمەس, ەل قاتارلى كۇنكورىس قامىندا الاسۇرۋدا. قىمباتشىلىق دەگەن بۋىپ بارادى, اس ءىشۋ كەرەك. جاعداي وسىلاي. 2019 جىلعى دەرەك بويىنشا, 3-توقسانىنان 2020 جىلدىڭ 3-توقسانىنا دەيىنگى ارالىقتا كەدەيلەر سانى 21% - عا وسكەن. وعان «جەلە-جورتىپ» بارا جاتقان قىمباتشىلىقتى قوسىڭىز. بۇل وزگە تابىس كوزدەرى شامالى ءبىلىم جانە عىلىم قىزمەتكەرلەرىنە اۋىر سوققى. ەلىمىزدە ساپالى ءبىلىم الۋ مۇمكىندىگى شەكتەۋلى ەكەنىن انىق بىلگەن بايلار, دەپۋتاتتار, مينيسترلەر بالالارىن شەتەلدەردە وقىتۋدا. ال كۇن كورە الماي وتىرعان قارا حالىق بالالارىن قايدا وقىتپاقشى؟ وسىنداي جاعدايدا ەلدىك ماسەلەنى جاس ۇرپاقتىڭ تۇيسىگىنە, سەزىمىنە, ساناسىنا قالاي جەتكىزبەكپىز؟!

* * *

قازىرگى كەزدە سانا كەدەيلىگىنىڭ جاڭا ءتۇرى ءوز بوياۋىن اشىق كورسەتە باستادى. ول جاستاردىڭ شەتەلدەرگە شەرۋى باستالعانى. بۇل سانا كەدەيلىگىنىڭ ايقىن كورىنىسى. قالا ىشىندە تاكسيمەن جۇرەمىن. تاكسيستەر ءارتۇرلى. كوبىسى ءوزىڭدى وقىتادى. قايسىبىرى ەلدىڭ مۇشكىل حالىنە «سىزدەر كىنالىسىزدەر» دەيدى, امال جوق, كەلىسىپ ءۇنسىز قالاسىڭ. سونداي جاس تاكسي جۇرگىزۋشى:

– بۇل ەلدىڭ كەلەشەگى جوق, كاناداعا كەتۋگە ازىرلەنۋدەمىن دەدى, – مەن:

– دەموكراتيا ءداۋىرى اركىمنىڭ ءوز ەركى, دەدىم. جاۋابىما رازى بولماي قا­زاق ەلىن سىناۋىن توقتاتپادى. مەن وعان:

– اينالايىن, ءسىز سول كاناداعا بارىپ, تاستاي باتىڭىز, ول جاقتان قايتۋشى بولماڭىز, – دەدىم. ول:

– نەگە قايتپايمىن, قازاقستان مەنىڭ وتانىم ەمەس پە؟ – دەگەنى.

– ولاي بولسا, ءسىز وتانىڭىزدىڭ باسىنا قيىنشىلىق تۇسكەندە نانى مەن مايى كوپ جەرگە قاشاسىز دا, وتانىڭىز وڭالىپ, ەل قاتارىنا قوسىلعاندا قايتا ورالماقسىز, سوندا ءسىزدى كىم دەپ اتاۋعا بولادى, – دەدىم.

ەرتەدە ي.س. تۋرگەنەۆ مۇندايلاردى نيگيليستەر دەگەن, مەن مارگينالدار دەيمىن. ەل باسىنا كۇن تۋعاندا, تۋعان حالقىمەن ءبىر بولعاندار – ازاماتتار, ەرلەر, وتان ءۇشىن جانىن قياتىندار.

وتىز جىلدا ءبىلىم مەن عىلىم سالاسى كىمدەردى «تاربيەلەپ» وسىرگەنبىز دەگەن اۋىر ساۋالمەن پاتەرىمە بەت الدىم.

اۋامىزدا ەل مۇڭى اڭقىپ تۇرعانداي حالدە بولدىم.

* * *

سانا كەدەيلىگىنەن قۇتىلۋدىڭ تاسىلدەرى, جولدارى بار ما؟ تولىپ تۇر. الەم حالىقتارىنا اشىق كوزبەن قارا. ىبىراي التىنسارين: «ونەر, ءبىلىم بار جۇرتتار» دەپ باياعىدا ايتىپ وتكەن.

دۇنيەدە ونەر دە, ءبىلىم دە, عىلىم دا, تەحنولوگيا دا تۇنىپ تۇر. ەۋروپا ەلدەرى ەكى جاھاندىق سوعىستان كەيىن, بىزبەن سالىستىرساق, ايتەۋىر, سانا كەدەيلىگىنەن شىققانعا ۇقسايدى.

سانا كەدەيلىگىنىڭ تامىرى – سوتسيا­ليزمدە. ەلدىڭ باسقارۋ جۇيەسى ەسكىر­دى دەسەك, ونى بيلىك باسىنداعىلار قا­لاي قابىلدار ەكەن. سوتسياليستىك تۇسى­نىگىمىزدەن كەتپەي, سانا كەدەيلىگى ساقتالا بەرمەك. حالىققا ەركىندىك بەرۋ زامان تالابى. ەركىن ەڭبەك ەل ەڭسەسىن كوتەرمەك. نە بوگەت؟ باسقارۋداعى اۆتوريتاريزم, بيۋروكراتيا, كوررۋپتسيا.

بۇلار كوزگە ۇرىپ تۇرعان دەرتتەر. وسى باعىتتا پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ اۋىلدىق وكرۋگتەر اكىمدەرىن ەركىن سايلاۋعا جىبەرگەنى جاقسىلىقتىڭ باسى, نىشانى. وسى باعىت ءارى قاراي جالعاسىن تاپسا دەگەن تىلەك, ءۇمىت بار.

بۇل سانا كەدەيلىگىن جويۋدىڭ ءبىر ءتاسىلى. قورىتا ايتارىم, ەلىمىزدەگى كەدەيشىلىكتىڭ ءورىس الۋى – سانا كەدەيلىگىندە.

سانادا ەركىندىك جوق, سانا جەتەكتە.

* * *

2 ملن قازاق ەلىنىڭ ازاماتتارى كەدەي. جاعداي اۋىر. جاستار شەتەلدەرگە اۋا باستادى. قازاقستاننىڭ كەلەشەگى جوق دەپ, سەن قايدا قاشىپ باراسىڭ, كورەياعا, مەكسيكاعا تاعى قاي ەلگە, تۋىس تۇركياعا.

توقتا. بابالارىڭ وسى اتامەكەندى, تۋعان جەرىڭدى جاۋلاردان قورعاپ شەيىت بولعان. ال سەن «قارنىم اشتى» دەپ شەتەل اۋماقسىڭ.

سەن نەگە ءوز ەلىڭە بوگدەسىڭ. قيىن­شىلىق بولسا, بىرگە جەڭ. كۇرەس. كىم بوگەت؟ داربازاسىن قاق!

قيىن بولعاندا بوگەنباي, قابان­بايلار نە ىستەگەن؟ ەلدى جاۋدان قورعا­عان. ەلدەگى جاۋلار كىم؟ انىقتا, ولارمەن كۇرەس. ادىلەت ورنات! اشتارعا اس بەر. كۇلتەگىن جىرىندا وسىلاي دەلىنگەن.

بيۋروكراتيا تاس قامال بولسا, بۇز! جەمقورلار بولسا, ىندەرىنە سۋ قۇي, قۋىپ تىق. سەن, باتىرلاردىڭ ۇرپاعى ەمەس پە ەدىڭ؟ ۇرىلاردىڭ ۇرلىقتارىن اشكەرەلە!

ىشتەگى جاۋ ايلالى, ال سەنىڭ اقىل-ايلاڭ قايدا؟ ءوزىڭ سەكىلدىلەرمەن بىرىك. اش-جالاڭاشتارعا كومەك جاسايتىن مايدان اش! ادىلەتتىلىك ۇرانىن جاريالا!

دەپۋتاتتارمەن كەڭەس, اۋىلداعى جوق-جىتىكتەرمەن ءبولىس. كەدەيلەر ەڭسە­سىن كوتەرسىن. سەرپىلسىن. ءوز اتامە­كەنىندە عۇمىر كەشىپ جاتقان­دارىن ماقتان ەتسىن.

وليگارحتارمەن كەلىسىمشارتقا وتىرۋ ءىسىن, سەندەر باستاۋلارىڭ كەرەك. ولاردىڭ بايلىقتارى اسپاننان تۇسكەن جوق, ولار ەكى ميلليون كۇنكورىسى تومەندەرگە بارسىن, قامقورلىقتارىنا السىن, ەگەر ولار كونبەسە, قوعامدىق تەزگە سالىڭدار, ىستەرىن جاريا ەتىڭدەر, سەندەر جاس, قۋاتتىسىڭدار, سەندەر كوپسىڭدەر. كوپتىكتەرىڭدى قارۋ ەتىڭدەر!

ماعجان اقىن, «مەن جاستارعا سەنە­مىن!»  – دەگەن. مەن دە ابدەن سەنەمىن, سىزدەر وتىزداعىلار, قىرىق­تاعىلار ومىرگە ەندىڭدەر. قازاق: «وتىز­دا وردا بۇزادى, قىرىقتا قامال الادى» – دەگەن. وردانى بۇزبا, قامالدى الما, تۋعان جەرلەرىڭە, ەلدەرىڭە يە بولىڭدار. ءبىلىم بار, تاجىريبە بار. قوعامنىڭ جەتىستىگىن دە كەمشىلىگىن دە كورىپ جۇرسىڭدەر.

ءبىز سەكىلدى اعا ۇرپاقتىڭ قازاق ەلىنە, قازىناسىنا يەلىگى ساپالى بولمادى. ءبىزدىڭ بويىمىزدا ستالينيزم زامانىنان وشپەي كەلگەن ۇرەي بولاتىن, سول ءالى شىقپاعان. انانى ايتپا, مىنانى ايتپا, ءاي ونى قويشى... وسى پسيحولوگيا بىزدەن قالماي-اق قويدى.

* * *

وسى احۋالدى سىزدەر ءتۇپ-تامىرىمەن جويۋلارىڭىز كەرەك. ساناداعى ۇرەي مەن كەدەيلىك ورنىنا تاۋەلسىز وي ورنىعۋى قاجەت. ماحامبەت اقىننىڭ ەرلىك جىرلارىن جاتتاڭدار, سۇلتانماحمۇتتىڭ «قاراڭعى قازاق كوگىنە ورمەلەپ شىعىپ كۇن بولام» – دەگەنىن بۇگىنگى كۇن ساناسىنا سىيعىزىڭدار.

قازاق ەلىن جۇماق ەلگە اينالدىرۋ سەندەردىڭ, ياعني وتىزداعىلاردىڭ, قىرىقتاعىلاردىڭ قولدارىنان ابدەن كەلەدى, سەندەر قازاق ەلىنىڭ التىن جانە كۇمىس ۇرپاقتارىسىزدار, سىزدەردىڭ ساندارىڭىز ون ميلليونعا جاقىن. بۇل بۇكىل حالىقتىڭ جارتىسىنان كوبىسى. قازاق ەلى سەندەردىڭ قازىنالارىڭ, ءبىز ۇلكەندەر سولاي ويلايمىز, سەندەردەن كەيىنگى گاۋھار ۇرپاق سولاي بولادى دەپ ۇمىتتەنەدى.

سەندەردىڭ اماندىقتارىڭ – قازاق ەلىنىڭ اماندىعى. مايلى مەكەندى جات جەردەن ىزدەمەڭدەر, اسان قايعى ايتقان جەرۇيىق – قازاق ەلى.

* * *

سوڭى. جۇرت پرەزيدەنتتەن جاڭا­لىق كۇتىپ ءجۇر. ەرتەڭ بۇگىننەن جاقسى بولماق. ءۇمىت سەنىمگە قۋات بەرمەك.

بۇگىن دەگەنىمىز – ەرتەڭگى كۇننىڭ قاقپاسى. ەرتەڭىمىز جاقسىلىققا تولى جاڭالىق بولسىن!

عاريفوللا ەسىم,

اكادەميك, جازۋشى