«اتامەكەن» تالداۋ قىزمەتىنىڭ دەرەكتەرىنە سۇيەنسەك, 2023 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ وڭىرلەر «شەتەلدىكتەر ءۇشىن تۋريستىك جارنا تولەۋ قاعيدالارىن بەكىتۋ تۋرالى» ۇكىمەتتىڭ 2021 جىلعى 5 قاراشاداعى № 787 قاۋلىسىنا سايكەس تۇرۋ قۇنىنىڭ 5% مولشەرىندە «bed tax» تولەمىن بەكىتۋدى جوسپارلاپ وتىر. مۇنداي ەڭ جوعارى «مولشەرلەمەنى» قابىلداۋ تۋرالى شەشىم شەتەلدىك تۋريستەر لەگىنىڭ كوبەيۋىنە نەگىزدەلگەن كورىنەدى. كەرىسىنشە ستاتيستيكالىق دەرەكتەر 2022 جىلدىڭ ءى جارتىسىندا تۋريستەردىڭ قوناقۇيلەرگە ورنالاسۋ كورسەتكىشى پاندەمياعا دەيىنگى 2019 جىلعى وسى كەزەڭمەن سالىستىرعاندا 36,7%-عا تومەن ەكەنىن كورسەتەدى. بۇل كەلۋ ءتۋريزمى ءالى قالپىنا كەلمەگەنىن دالەلدەيدى.
وكىنىشكە قاراي, الماتىنىڭ تۋريستىك قوعامداستىعى جوعارىداعى قاۋلىنىڭ جوباسىن نارىق قاتىسۋشىلارى ەگجەي-تەگجەي تالقىلاعان جوق دەپ وتىر. قىسقاسى, كاسىپكەرلەر اتالعان قاۋلىنى ەنگىزۋدىڭ ۋاقىتى ءالى كەلگەن جوق دەپ ەسەپتەيدى. قالا كاسىپكەرلەرىنىڭ پىكىرىنە قاراعاندا, 5 پايىزدىق مولشەرلەمەمەن «bed tax» ەنگىزۋ تەك تۋريستەردىڭ كەلۋىن ازايتپاسا, كوبەيتۋگە سەپتىگى تيمەيدى ەكەن.
«وزدەرىڭىزگە بەلگىلى, COVID-19-دان ەڭ كوپ زارداپ شەككەن – تۋريزم, ونىڭ ىشىندە تۋريستەردى ورنالاستىرۋ قىزمەتى نارىعى بولدى. شەكارالاردىڭ جابىلۋى, اۋە قاتىناسىنىڭ توقتاتىلۋى, تۋرلار مەن برونداۋدىڭ جاپپاي جويىلۋى, بوس تۇرعان كەزدەگى عيماراتتاردى كۇتىپ-ۇستاۋ مەن پەرسونال جالاقىسىن قوناقۇيلەردىڭ ءوز ەسەبىنەن جابۋى وراسان قارجىلىق شىعىن اكەلدى», دەيدى قازاقستاندىق قوناقۇيلەر مەن مەيرامحانالار قاۋىمداستىعىنىڭ پرەزيدەنتى راشيدا شايكەنوۆا.
ستراتەگيالىق جوسپارلاۋ جانە رەفورمالار اگەنتتىگىنىڭ ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ دەرەكتەرىنە كوز سالساق, 2022 جىلعى قاڭتار-ماۋسىمدا قازاقستان رەسپۋبليكاسى بويىنشا جۇكتەۋ كورسەتكىشتەرى ءالى دە تومەن دەڭگەيدە – 28,2%, استانا قالاسىندا – 31,5%, قىزمەت كورسەتىلگەن كەلۋشىلەر سانى – 2 971 696 ادام, سونىڭ ىشىندە 291 984 ادام رەزيدەنت ەمەس, بۇل تۋريستەردىڭ جالپى سانىنان رەزيدەنت ەمەستەردىڭ 9,82%-ىن قۇرايدى.
سول سياقتى «شەتەلدىكتەر ءۇشىن تۋريستىك جارنا تولەۋ قاعيدالارىن بەكىتۋ تۋرالى» ەل ۇكىمەتىنىڭ 2021 جىلعى 5 قاراشاداعى № 787 قاۋلىسىمەن استانا قالاسىنىڭ ءماسليحاتى 2023 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ 30 ماۋسىمدى قوسا العاندا, استانا قالاسىندا شەتەلدىكتەر ءۇشىن تۋريستىك جارنا مولشەرلەمەسىن قوناقۇيدە ورنالاسۋ قۇنىنىڭ 5 پايىزى مولشەرىندە بەكىتكەن.
«قوناقۇيلەر ماركەتينگ قۇرالى رەتىندە وتەلدەردە تۇرۋ قۇنىمەن جۇمىس ىستەيدى, ماۋسىم اياقتالعاندا باعانى تومەندەتىپ, باستالعاندا كوتەرىپ وتىرادى. سوندىقتان بۇل ستاۆكانى تۇرۋعا ارنالعان قىزمەت قۇنى جانە ستاتيستيكالىق دەرەكتەرمەن بايلانىستىرۋ سالىق سوماسىنا ۇنەمى اسەر ەتىپ, تۇسىنبەۋشىلىك تۋدىرادى. ونىڭ ۇستىنە بۇل وتەل پەرسونالىن الاڭداتىپ, قىزمەتكەرلەر سانىن كوبەيتۋگە دەيىن ماجبۇرلەيدى», دەدى الماتى قالاسى كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ ديرەكتورى ايتۋار قوشمامبەتوۆ.
حالىقارالىق تاجىريبەگە سۇيەنسەك, تۋريستىك سالىقتى قالالىق سالىق دەپ تە اتايدى جانە ونىڭ ءومىر ءسۇرۋ قۇنىنا ەش قاتىسى جوق. قىسقاسى, كاسىپكەرلەر ەلىمىزدە تۋريستىك الىمنىڭ مولشەرى بەكىتىلىپ, ونى ەسەپتەۋ قوناقۇي كومپانياسىنا اۋىرتپالىق تۇسىرمەۋ كەرەك دەپ ەسەپتەيدى.
«Bed tax» ارقىلى جينالعان قاراجات تۋريزم ينفراقۇرىلىمىن دامىتۋعا جانە وڭىرلەردەگى باعىتتاردى ىلگەرىلەتۋگە جۇمسالادى دەپ بولجانعان. الايدا بۇل ەرەجە قاۋلىنىڭ سوڭعى رەداكتسياسىنان, سونداي-اق 2023 جىلعا نولدىك مولشەرلەمە ەنگىزۋ تۋرالى ۇسىنىستان كەيىن الىنىپ تاستالدى.
وسى تۇيتكىلگە بايلانىستى الماتى تۋريستىك نارىعى تۋريستىك سالىقتىڭ ماقساتى اشىق بولۋى كەرەگىن العا تارتىپ, تومەندەگىدەي تەتىكتەر ازىرلەۋ قاجەت دەپ ەسەپتەيدى. ياعني تۋريستىك سالىقتى الۋدىڭ قاراپايىم, تۇسىنىكتى ءتاسىلى بولۋى كەرەك. جانە تۋريستىك سالىقتىڭ قاراجاتى قانداي ماقساتتارعا باعىتتالعانىن باقىلاپ وتىرۋ قاجەت. وعان قوسا تۋريستىك الىمنىڭ قارجىلىق رەسۋرستارىن تەك ءتۋريزمدى دامىتۋعا باعىتتاپ, تۋريستىك نارىققا قاتىسۋشىلاردىڭ قازاقستاندى تۋريستىك باعىت رەتىندە جارنامالاۋعا جانە ناسيحاتتاۋعا جۇمسايتىن شىعىندارىن جابۋعا ءتيىس.
«تۋريستەر اعىنى ءالى قالپىنا كەلگەن جوق, وعان قوسا تۋريستىك الىمدى ەنگىزۋ ماقساتتارىنا قول جەتكىزۋ ءۇشىن نورماتيۆتىك نەگىزدىڭ جوقتىعى دا ەسكەرىلمەگەن. سوندىقتان 2023 جىلعا نولدىك ستاۆكانى بەكىتىپ, شەتەلدىك تۋريستەر ءۇشىن تۋريستىك جارنانى تولەۋ قاعيدالارىن قايتا قاراۋدى كەلەسى جىلعا قالدىرۋدى سۇرايمىز», دەدى راشيدا شايكەنوۆا.
ورايى كەلىپ تۇرعاندا, قازىر الماتى قالاسىنىڭ كاسىپكەرلەر پالاتاسى جانىنان تۋريزم سالاسىنداعى جاڭا كوميتەت جۇمىس ىستەپ جاتقانىن ەسكە سالا كەتەيىك. قالا ءتۋريزمىن دامىتۋدى كوزدەيتىن بۇل الاڭدا سالالىق دامۋ باعدارلامالارى, ينۆەستيتسيالىق جوبالار, ءادىسناما, وڭىرارالىق جانە سالاارالىق ىنتىماقتاستىق ماسەلەلەرى, سالانىڭ تۇيتكىلدى ماسەلەلەرىنىڭ ءتىزىلىمى تالقىلانادى.
الماتى
