ۇلتتىق بىرىڭعاي تەستىلەۋدىڭ كەلەسى كۇنىندە العاشقى كۇننىڭ جەتىستىگىن قايتالاعان, ياعني 125 بالل جيناعان تاعى ءبىر تۇلەكتىڭ اتى-ءجونى ءمالىم بولدى. ول – الماتى قالاسىنداعى № 159 ليتسەيدىڭ وقۋشىسى ءاسيا جاندوسقىزى مارات.
ادامنىڭ بولاشاعىنا اشىلعان العاشقى جول سياقتى ءومىر سىناعىنان كىمنىڭ ءسۇرىنىپ, قاپى قالعىسى كەلەدى دەيسىڭ؟ مارەگە اركىمنىڭ دە بارىنەن بۇرىن جەتۋگە تالپىنۋى زاڭدى نارسە. ماماندىعىڭ – ءومىر بويعى سەرىگىڭ. ءدال قازىر سىناق پەن سۇراققا تاعدىرىڭنىڭ ءوزى كوپ تاۋەلدى بولىپ تۇر. لۇپىلدەگەن جۇرەكتەر, ارمانعا قول سوزعان ورەندەر بولاشاق ءۇشىن جانۇشىرىپ, جاندارىن سالا جارىسقا تۇسكەن. «باق شابا ما, باپ شابا ما؟» دەمەكشى, ماۋسىمنىڭ 3-ءى كۇنگى سىناققا تۇسكەن 17351 تۇلەكتىڭ ءدۇبىرلى دوداسى ەلىمىزدەگى باستى ءبىلىم سىناعى جوعارى دەڭگەيدە ۇيىمداستىرىلىپ وتىرعانىن كورسەتىپ بەردى. الدىن الا سىناق تالاپتارىنا لايىقتالىپ ازىرلەنگەن 60 تەست تاپسىرۋ پۋنكتىندەگى ماڭدايدان تەر تامشىلاپ, ارقانى نامىس قامشىلاعان ءبىلىم سىنى ۇبت مادەنيەتىنە ءبىزدىڭ دە جاستارىمىزدىڭ وي-ورەسى توسەلىپ كەلە جاتقانىن بايقاتتى.
بيىلعى كورسەتكىش بويىنشا 2 012 تۇلەكتىڭ (11,6%) 100-دەن استام بالل جيناۋى وسى ايتىلعانداردى راستاي تۇسەتىن ايعاق. ويتكەنى, بۇل سان وتكەن جىلعىمەن سالىستىرعاندا بىلىمگە بەتبۇرىستىڭ ءبىرشاما جاقسارا باستاعانىن اڭعارتادى. مىسال ءۇشىن ايتاتىن بولساق, بىلتىر مۇنداي ناتيجەگە 1 837 (8,4%) تالاپكەر قول جەتكىزگەن بولاتىن. ەكىنشى كۇنگى ۇبت بالىنىڭ ورتا ەسەپپەن العاندا 75,7-ءنى قۇراۋى جىلدان-جىلعا سىناققا دايىندىق دەڭگەيىنىڭ ءوسىپ كەلە جاتقانىن اڭعارتاتىن تاعى ءبىر دالەل. رەسمي دەرەكتەرگە سۇيەنسەك, بىلتىرعى ورتاشا كورسەتكىش 73,9 بالعا تىرەلگەن ەدى. ءبىلىم ساپاسىن ايقىندايتىن كەلەسى ءبىر ولشەمنىڭ ءجون-جوسىعى قاشاندا بولەك اڭگىمەگە ارقاۋ بولىپ جاتاتىنى راس. ول – كوشكە ىلەسە الماي, شاڭ قاۋىپ ارتتا قالىپ قوياتىندار جايى. مۇندايلار دا بىلتىرعىعا قاراعاندا ءبىرشاما كەمىگەن, ماسەلەن, 2013 جىلى وندايلار 6 895 (31,7%) ادامدى قۇراسا, ەڭ تومەنگى 50 بالدىق مەجەدەن بيىل 3 883 (22,4%) ورەن وتە الماي قالعان.
ۇبت تالابى مەن ەرەجەلەرىنە نۇقسان تيگىزەتىن ءتۇرلى ءتارتىپ بۇزۋشىلىقتار تۋرالى جىل سايىن ايتىلىپ تا, جازىلىپ تا ءجۇر. مۇنداي ورەسكەلدىكتەر بيىل دا بوي كورسەتىپ قالدى. ءۇش تالاپكەر ءتارتىپ بۇزعانى ءۇشىن اۋديتوريادان شىعارىلىپ جىبەرىلدى. تەست تاپسىرۋشىلاردى تەكسەرىس بارىسىندا ولاردان 2 307 ۇيالى تەلەفون, 2 641 شپارگالكا, 83 كالكۋلياتور, 13 فوتواپپارات, 4 راتسيا, 2 بليۋتۋز, 1 قول سكانەرى, ءتىپتى, 1 كەڭسە پىشاعى تابىلعان. بۇل ۇبت تۇسىندا جىل دا الدان شىعىپ جاتاتىن تانىس اۋەن. مەكتەپ ءبىتىرۋشىلەردىڭ زالعا وزىمەن بىرگە الىپ كىرۋىنە تىيىم سالىنعان زاتتار كۇنى بۇرىن ەسكەرتىلگەننىڭ وزىندە ونداي كەلەڭسىز كورىنىستەر جىل سايىن قايتالانادى. نەگە؟ ەندەشە, جاۋىن-جاۋىننىڭ اراسىنان ايلاسىن اسىرىپ, ءوتىپ كەتەتىن پىسىقايلار جوق ەمەس دەگەن پايىم شىندىققا جاناساتىن سياقتى. اباي نە دەدى؟ «وزىڭە سەن, ءوزىڭدى الىپ شىعار, ەڭبەگىڭ مەن اقىلىڭ ەكى جاقتاپ» دەگەن جوق پا؟ ءبىز دە ءار ءتۇلەكتىڭ سىناققا ءوزىنىڭ كۇشىنە ءوزى سەنىپ ءتۇسۋىن, ءبىلىمدى ءوزىنىڭ تازا ەڭبەگىمەن الۋىن تىلەيمىز. ءبىلىم جولى جازىلماعان اق پاراق قوي. سول تازا پاراققا تۇسەتىن العاشقى ارىپتەر جالعاندىقپەن ەمەس, ءتۇزۋ قالىپتا, شىن كەيىپتە كەسكىندەلسە دەيمىز.
قاراشاش توقسانباي,
«ەگەمەن قازاقستان».
ادامنىڭ بولاشاعىنا اشىلعان العاشقى جول سياقتى ءومىر سىناعىنان كىمنىڭ ءسۇرىنىپ, قاپى قالعىسى كەلەدى دەيسىڭ؟ مارەگە اركىمنىڭ دە بارىنەن بۇرىن جەتۋگە تالپىنۋى زاڭدى نارسە. ماماندىعىڭ – ءومىر بويعى سەرىگىڭ. ءدال قازىر سىناق پەن سۇراققا تاعدىرىڭنىڭ ءوزى كوپ تاۋەلدى بولىپ تۇر. لۇپىلدەگەن جۇرەكتەر, ارمانعا قول سوزعان ورەندەر بولاشاق ءۇشىن جانۇشىرىپ, جاندارىن سالا جارىسقا تۇسكەن. «باق شابا ما, باپ شابا ما؟» دەمەكشى, ماۋسىمنىڭ 3-ءى كۇنگى سىناققا تۇسكەن 17351 تۇلەكتىڭ ءدۇبىرلى دوداسى ەلىمىزدەگى باستى ءبىلىم سىناعى جوعارى دەڭگەيدە ۇيىمداستىرىلىپ وتىرعانىن كورسەتىپ بەردى. الدىن الا سىناق تالاپتارىنا لايىقتالىپ ازىرلەنگەن 60 تەست تاپسىرۋ پۋنكتىندەگى ماڭدايدان تەر تامشىلاپ, ارقانى نامىس قامشىلاعان ءبىلىم سىنى ۇبت مادەنيەتىنە ءبىزدىڭ دە جاستارىمىزدىڭ وي-ورەسى توسەلىپ كەلە جاتقانىن بايقاتتى.
بيىلعى كورسەتكىش بويىنشا 2 012 تۇلەكتىڭ (11,6%) 100-دەن استام بالل جيناۋى وسى ايتىلعانداردى راستاي تۇسەتىن ايعاق. ويتكەنى, بۇل سان وتكەن جىلعىمەن سالىستىرعاندا بىلىمگە بەتبۇرىستىڭ ءبىرشاما جاقسارا باستاعانىن اڭعارتادى. مىسال ءۇشىن ايتاتىن بولساق, بىلتىر مۇنداي ناتيجەگە 1 837 (8,4%) تالاپكەر قول جەتكىزگەن بولاتىن. ەكىنشى كۇنگى ۇبت بالىنىڭ ورتا ەسەپپەن العاندا 75,7-ءنى قۇراۋى جىلدان-جىلعا سىناققا دايىندىق دەڭگەيىنىڭ ءوسىپ كەلە جاتقانىن اڭعارتاتىن تاعى ءبىر دالەل. رەسمي دەرەكتەرگە سۇيەنسەك, بىلتىرعى ورتاشا كورسەتكىش 73,9 بالعا تىرەلگەن ەدى. ءبىلىم ساپاسىن ايقىندايتىن كەلەسى ءبىر ولشەمنىڭ ءجون-جوسىعى قاشاندا بولەك اڭگىمەگە ارقاۋ بولىپ جاتاتىنى راس. ول – كوشكە ىلەسە الماي, شاڭ قاۋىپ ارتتا قالىپ قوياتىندار جايى. مۇندايلار دا بىلتىرعىعا قاراعاندا ءبىرشاما كەمىگەن, ماسەلەن, 2013 جىلى وندايلار 6 895 (31,7%) ادامدى قۇراسا, ەڭ تومەنگى 50 بالدىق مەجەدەن بيىل 3 883 (22,4%) ورەن وتە الماي قالعان.
ۇبت تالابى مەن ەرەجەلەرىنە نۇقسان تيگىزەتىن ءتۇرلى ءتارتىپ بۇزۋشىلىقتار تۋرالى جىل سايىن ايتىلىپ تا, جازىلىپ تا ءجۇر. مۇنداي ورەسكەلدىكتەر بيىل دا بوي كورسەتىپ قالدى. ءۇش تالاپكەر ءتارتىپ بۇزعانى ءۇشىن اۋديتوريادان شىعارىلىپ جىبەرىلدى. تەست تاپسىرۋشىلاردى تەكسەرىس بارىسىندا ولاردان 2 307 ۇيالى تەلەفون, 2 641 شپارگالكا, 83 كالكۋلياتور, 13 فوتواپپارات, 4 راتسيا, 2 بليۋتۋز, 1 قول سكانەرى, ءتىپتى, 1 كەڭسە پىشاعى تابىلعان. بۇل ۇبت تۇسىندا جىل دا الدان شىعىپ جاتاتىن تانىس اۋەن. مەكتەپ ءبىتىرۋشىلەردىڭ زالعا وزىمەن بىرگە الىپ كىرۋىنە تىيىم سالىنعان زاتتار كۇنى بۇرىن ەسكەرتىلگەننىڭ وزىندە ونداي كەلەڭسىز كورىنىستەر جىل سايىن قايتالانادى. نەگە؟ ەندەشە, جاۋىن-جاۋىننىڭ اراسىنان ايلاسىن اسىرىپ, ءوتىپ كەتەتىن پىسىقايلار جوق ەمەس دەگەن پايىم شىندىققا جاناساتىن سياقتى. اباي نە دەدى؟ «وزىڭە سەن, ءوزىڭدى الىپ شىعار, ەڭبەگىڭ مەن اقىلىڭ ەكى جاقتاپ» دەگەن جوق پا؟ ءبىز دە ءار ءتۇلەكتىڭ سىناققا ءوزىنىڭ كۇشىنە ءوزى سەنىپ ءتۇسۋىن, ءبىلىمدى ءوزىنىڭ تازا ەڭبەگىمەن الۋىن تىلەيمىز. ءبىلىم جولى جازىلماعان اق پاراق قوي. سول تازا پاراققا تۇسەتىن العاشقى ارىپتەر جالعاندىقپەن ەمەس, ءتۇزۋ قالىپتا, شىن كەيىپتە كەسكىندەلسە دەيمىز.
قاراشاش توقسانباي,
«ەگەمەن قازاقستان».
