سۇحبات • 05 جەلتوقسان, 2022

بەرىك اسىلوۆ: باستى ماقساتىمىز – ادام قۇقىن قورعاۋ

620 رەت
كورسەتىلدى
16 مين
وقۋ ءۇشىن

قوعام ءومىرىنىڭ بارلىق سالاسىندا زاڭدىلىقتىڭ ساقتالۋىن قاداعالايتىن پروكۋراتۋرا ورگاندارىنىڭ ءرولى ايرىقشا. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ پروكۋراتۋراعا ۇلكەن مىندەتتەر جۇكتەپ وتىر. بۇگىندە پروكۋراتۋرا زاڭدىلىق پەن قۇقىقتىق ءتارتىپتى قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا مەملەكەتتىڭ سەنىم­دى تىرەگىنە اينالدى. ال 6 جەلتوقسان – پروكۋراتۋرا كۇنى قار­ساڭىندا باس پروكۋرور بەرىك اسىلوۆقا قىلمىستىق ىستەردى تەرگەۋ, بيزنەستى قورعاۋ, قاڭتار وقيعاسىنا قاتىسۋشىلارعا راقىم­شىلىق جاساۋ, شەتەلگە زاڭسىز شىعارىلعان اكتيۆتەردى قايتارۋ كوميسسياسىنىڭ جۇمىسىنا قاتىستى سۇراقتارىمىزدى قويعان ەدىك.

بەرىك اسىلوۆ: باستى ماقساتىمىز – ادام قۇقىن قورعاۋ

– بەرىك نوعاي ۇلى, جۋىر­دا «پروكۋراتۋرا تۋرالى» جاڭا زاڭ قابىلدانىپ, قۇ­جات­­قا كونستيتۋتسيالىق مار­تەبە بەرىلدى. پروكۋرورلار مار­­تە­بەسىنىڭ ارتۋى – جوعارى قاداعالاۋ ورگانى جاڭا قازاق­ستان قالىپتاستىرۋدىڭ نەگىزگى تەتىكتەرىنىڭ ءبىرى بولادى دەگەن ءسوز. وسى ورايدا ەگەمەن ەلى­مىزدىڭ جوعارى قاداعالاۋ ينس­تيتۋتىنىڭ دامۋ جولدارىنا, بۇگىنگى پروكۋراتۋرانىڭ ميس­سيا­سىنا توقتالا كەتسەڭىز.

– راسىندا, پروكۋراتۋرانىڭ ءتول تاريحى بار. ءار كەزەڭ تالابىنا ساي مىندەتتەر قويىلدى. وكىلەتتىكتەر كولەمى وزگەرىپ وتىردى. بىراق قاي ۋاقىتتا دا پروكۋراتۋرانىڭ باستى فۋنكتسياسى وزگەرگەن جوق. ول – بارلىق سالادا زاڭدىلىقتى قامتاماسىز ەتۋ.

پروكۋراتۋرانىڭ باستى ميسسياسى – ادامدى, ونىڭ ءومىرىن, قۇقىقتارى مەن بوستاندىقتارىن قورعاۋ. كونستيتۋتسيادا نەگىزگى ءۇش فۋنكتسيا كورسەتىلگەن: زاڭدى­لىقتىڭ ساقتالۋىن جوعارى قادا­عا­لاۋ, سوتتا مەملەكەت مۇددەسىن ءبىلدىرۋ, قىلمىستىق قۋدالاۋ.

تاۋەلسىزدىك جىلدارى, پروكۋراتۋرا كەڭەستىك جازالاۋ ورگانىنان قۇقىق قورعاۋ ينستيتۋتىنا اينالدى. ونىڭ قوعامدىق ورنى جاڭعىردى. ەگەمەندى ەلىمىزدى قالىپتاستىرۋدىڭ بارلىق نەگىزگى قۇجاتتارىندا پروكۋراتۋرانىڭ ءرولى مەن قىزمەتتەرى ناقتى كورسە­تىلىپ وتىردى. مىسالى, ەلىمىزدىڭ ءبىرىنشى ەڭ جوعارعى ساياسي قۇجاتى – 1990 جىلعى 25 قازانداعى مەم­لەكەتتىڭ ەگەمەندىگى تۋرالى دەكلاراتسيادا رەسپۋبليكا اۋماعىندا زاڭداردىڭ دالمە-ءدال جانە بىركەلكى ورىندالۋىن پروكۋراتۋرا قاداعالايدى دەپ كورسەتىلدى.

1991 جىلى 6 جەلتوقساندا پروكۋراتۋرا ورگاندارىنىڭ بىرىڭ­­­عاي جۇيەسىن قۇرۋ, ولاردىڭ دەربەستىگىن جانە تاۋەلسىزدىگىن قام­تاماسىز ەتۋ تۋرالى جوعارعى كەڭەستىڭ قاۋلىسى قابىلدانىپ, ەلىمىزدىڭ قاداعالاۋ ورگانى تاريحىندا جاڭا بەلەس باستالدى. وسى كۇننەن باستاپ قازاقستان پرو­­­كۋراتۋراسى كەڭەس وداعى پرو­­كۋراتۋراسىنىڭ قۇرامىنان شى­عىپ, دەربەس مارتەبە الدى. سول كۇن­-
نەن بەرى, مىنە, وتىز ءبىر جىل ءوتتى.

بۇگىندە 6 جەلتوقسان كاسىبي مەرەكە كۇنى رەتىندە اتالىپ, تاۋەل­سىز قازاقستاننىڭ قاداعالاۋ ورگا­نىنىڭ تاريحى باستاۋ العان كۇنى دەپ سانالادى. جوعارى قادا­عالاۋ جۇيەسىنىڭ قالىپتاسۋ جو­لىن­داعى كەلەسى قادام – 1993 جىل­عى ەلىمىزدىڭ ءبىرىنشى كونس­تيتۋ­تسياسىنىڭ قابىلدانۋى بولدى. وندا پروكۋراتۋراعا ارنالعان جە­كە تاراۋدا زاڭداردىڭ دالمە-ءدال جانە بىركەلكى ورىندالۋىن قاداعالاۋدى جۇزەگە اسىرادى دەپ بەكىتىلدى.

1995 جىلعى كونستيتۋتسياعا كەلسەك, ول پروكۋراتۋرا مارتەبەسىن ناقتى انىقتاپ, پرەزيدەنتكە تىكە­لەي ەسەپ بەرەتىن ورگان رەتىندە بەكىتتى. وتكەن ۋاقىت ىشىندە پروكۋراتۋرا قىزمەتكەرلەرى كاسىبي بورىشتارىن ءمىنسىز ورىنداپ كەلەدى.

مىنانى ەسكەرە كەتكەن ءجون بولار, پروكۋراتۋرا – ەڭ ءبىرىنشى قۇرىلعان ۇلتتىق ورگانداردىڭ ءبىرى. ويتكەنى ەلىمىزگە سەنىمدى قۇقىقتىق قالقان كەرەك بولدى.

جاس مەملەكەت الدىندا كوپ­تە­گەن سىناق تۇردى. وتپەلى كەزەڭ­دە ەلىمىزدى ساقتاپ قالۋ, اياق­قا تۇرىپ كەتۋ ەڭ ماڭىزدى ما­سەلە ەدى. قىلمىس ءورشىپ كەت­تى. ءوندىرىس توقتاپ قالدى. جاپ­پاي جۇمىسسىزدىق. جالاقى, زەينەتاقى ۋاقىتىندا تولەنبەدى. وسىنداي قيىن ۋاقىتتا پروكۋراتۋرا قوعام­دا زاڭدىلىق پەن ءتارتىپتى بەكىتۋگە كۇش سالدى. ياعني ەلىمىز ءۇشىن اۋىر دا جاۋاپتى كەزەڭدە پروكۋراتۋرا قىلمىسپەن, اسىرەسە ونىڭ ۇيىمداسقان تۇرىمەن كۇرەستە ەلىمىزدىڭ بارلىق قۇقىق قورعاۋ قۋاتىن بىرىكتىرىپ, مەملەكەتتىك م ۇلىكتى جەكەشەلەندىرۋدىڭ زاڭدى­لىعىن, مەملەكەت يەلىگىنەن الۋ كە­زىندە ونى زاڭسىز قول سۇعۋدان قور­عاۋدى ەرەكشە باقىلاۋىنا الدى.

– قازاقستان پروكۋراتۋراسىن العاش باسقارعان ازاماتتار كىمدەر ەدى؟

– قازاق جەرىندە 1922 جىلى پروكۋراتۋرا العاش قۇرىلعاندا ءبىرىنشى ادىلەت حالىق كوميسسارى ءارى رەسپۋبليكا پروكۋرورى بولعان شافحات بەكمۇحامەدوۆتىڭ ەسىمى ەسكەرۋسىز قالماۋعا ءتيىس. سو­نى­مەن قاتار قازاق كسر-ءنىڭ ءبى­رىن­شى پروكۋرورى سۇلەيمەن ەسقا­راەۆتىڭ ەسىمى ءبىز ءۇشىن قىمبات.

تاۋەلسىزدىك تاريحىنا كەلسەك, جاڭا ۇلگىدەگى پروكۋراتۋرانى قا­لىپتاستىرۋعا قازاقستاننىڭ باس پروكۋرورلارى – جارماحان تۇياقباي, ماقسۇت نارىكباەۆ, ستەپان شۋتكين, يۋري حيترين, راشيد تۇسىپبەكوۆ, قايرات ءمامي جانە باسقالارى ەرەن ەڭبەك ءسىڭىردى.

ءتول تاريحىمىزداعى ورنى بولەك تۇلعا – وتەگەن سەيىتوۆ. كە­لەسى جىلى وتەگەن سەيىتوۆتىڭ 100 جىلدىق مەرەيتويىن اتاپ ءوتۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. بۇل باستامانى ارداگەرلەرىمىز دە قولدادى.

جالپى, ارداگەرلەرىمىزگە دەگەن ىقىلاسىمىز شەكسىز. قازىر پروكۋراتۋرا ارداگەرلەرىنىڭ جالپى سانى 1 700-دەن استام. ولار پروكۋراتۋرا ورگاندارىنىڭ اردا­گەرلەرى وداعىن قۇرىپ, ءالى كۇنگە دەيىن جوعارى قاداعالاۋدىڭ ورىستەۋىنەن قول ۇزگەن ەمەس.

– قازىرگى كەزدە پروكۋراتۋ­رانىڭ الەۋەتى قانداي؟

– بۇگىنگە كەلسەك, قاداعالاۋ پوتەنتسيالى نىعايدى. پروكۋراتۋرا حالىقارالىق ستاندارتتار نەگىزىن­دە دامىپ كەلەدى. بۇل الدىمەن – تاۋەلسىزدىك ءپرينتسيپى, قاداعالاۋ قىزمەتىنە ارالاسۋعا جول بەرمەۋ. باستى نازارىمىزدا ادام قۇقىعىن قورعاۋ تۇر. پروكۋراتۋرانىڭ باس­تى ءبىر فۋنكتسياسى – سوتتا مەم­لەكەتتىك ايىپتاۋدى قولداۋ, ياعني  سوتتا زاڭدىلىقتىڭ ساقتا­لۋىن قامتاماسىز ەتۋ, كىناسى جوق ادامدى قىلمىستىق جاۋاپقا تارتۋعا جول بەرمەۋ.

تەك سوڭعى ەكى جىلدا پرو­كۋرور­لاردىڭ باستاماسىمەن سوتتاردا 257 سوتتالعان ادامنىڭ جازاسى قىسقاردى نەمەسە جەڭىل جازاعا اۋىسىپ, 57 ادام تولىق اقتالدى. ونىڭ ۇستىنە, حالىقارالىق سالاعا ۇلكەن كوڭىل بولۋدەمىز. بۇل با­عىتتاعى نەگىزگى جۇمىسىمىز – باسقا ەلدە جاسىرىنىپ جۇرگەن قىلمىسكەرلەردى الدىرۋ, شەتەلدە جازاسىن وتەپ جاتقان ازاماتتارىمىزدى ەلگە قايتارۋ, وزگە مەملەكەتتەرگە قىلمىستىق ىستەر بويىنشا قۇقىقتىق كومەك كورسەتۋ.

وسى ماسەلەلەر بويىنشا شەتەلدەرمەن حالىقارالىق شارت­تار جاساۋ وڭ جولعا قويىلدى. بۇگىندە 34 ەلمەن 72 حالىق­ارا­­لىق شارتقا قول قويىلدى. ونىڭ ىشىندە قىتاي, اقش, ۇلى­بريتانيا, ءۇندىستان, برازي­ليا سياقتى ءىرى مەملەكەتتەر بار. بۇۇ-نىڭ قى­لمىسپەن كۇرەس, ادام قۇقىق­تارىن قورعاۋ تۋرالى نەگىزگى كونۆەنتسيالارىنا قوسىل­دىق. قازىر ەۋروپا كەڭە­سىنىڭ قىلمىستىق سوت تۋرالى كون­ۆەنتسيالارىنا قوسىلۋدى قاراس­­تىرىپ جاتىرمىز.

– سوڭعى جىلدارى قىلمىس­تىق رەفورمالاۋ باعىتىندا قانداي وزگەرىستەر بار؟ جالپى, قىلمىستىق پروتسەستەگى پروكۋ­روردىڭ ءرولى قانداي؟

– بۇگىندە قىلمىستىق پروتسەس­كە ءۇش بۋىندى مودەل ەنگىزىلدى. ۇلگى رەتىندە دامىعان ەلدەردىڭ تاجىريبەسى الىندى. بۇل ءبىزدىڭ ستراتەگيالىق باعىتىمىز دەپ ايتۋعا بولادى. مودەلدىڭ باس­تى ماقساتى – تەرگەۋ ورگاندارى, پروكۋراتۋرا جانە سوت اراسىندا قۇزىرەتتەردى ناقتى ءبولۋ.

جاڭا ءتارتىپ قىلمىستىق پروتسەستە 2 جىلدان بەرى قولدانىلىپ كەلەدى. 2021 جىلدان بەرى تەرگەۋ­دىڭ نەگىزگى شەشىمدەرى پروكۋرور كەلىسىم بەرسە عانا زاڭدى بولىپ ەسەپتەلەدى. ناتيجەسى جاقسى. تەر­گەۋ كەزىندە زاڭ بۇزۋشىلىق ازايدى. 2 جىلدا پروكۋرورلار 700 مىڭنان استام شەشىمدى بەكىتىپ, 77 مىڭ زاڭسىز شەشىمدى قايتاردى. بيىلدان باستاپ تەرگەۋدىڭ باستى قۇجاتى – ايىپتاۋ اكتىسىن پروكۋرور ءوزى جازىپ, بەكىتەتىن بولدى.

قىلمىستىق سالانى تسيفر­لاندىرۋ دا ءبىزدىڭ ماڭىزدى جەتىستىگىمىز. بۇگىندە قىلمىستىق ىستەردىڭ 90 پايىزى ەلەكترون­دى تۇردە تەرگەلەدى. بۇل فالسي­فيكاتسياعا جول بەرمەيدى. ەڭ باستىسى, قىلمىستىق پروتسەس­تىڭ جىلدامدىعى ارتتى.

– باس پروكۋرورمەن سۇحبات­تاسىپ وتىرىپ, قاڭتار وقيعا­سىنان اينالىپ وتە المايمىز. «قاسىرەتتى قاڭتارعا» قاتىستى ىستەردى تەرگەۋ قالاي ءجۇرىپ جا­تىر؟ سوتتاردا قانشا ءىس قا­رالدى؟ كىنالى ادامدارعا قان­داي جازا تاعايىندالدى؟

– قاڭتار وقيعاسى بويىنشا 5 مىڭنان استام ءىس قوزعالدى. كوپشىلىگى سوتقا جولداندى. بۇگىندە 1 مىڭنان اسا ادامعا سوت ۇكىمى شىعارىلدى. ءماسىموۆ پەن ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ باسقا باسشىلارىنا جانە بۇرىنعى قورعانىس ءمينيسترى بەكتانوۆقا قاتىستى ىستەر قازىر سوت قاراۋىندا جاتىر. ولار مەملەكەتكە وپاسىزدىق, بيلىكتى اسىرا پايدالانۋ بويىنشا ايىپتالۋدا.

ازاپتاۋ تۋرالى ىشكى ىستەر جانە ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك ورگان­دارىنىڭ 29 قىزمەتكەرىن تەرگەۋ اياقتالدى. الماتى قالاسى, الماتى, قىزىلوردا وبلىستارى ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك دەپار­تامەنتتەرى, الماتى وبلىسى پوليتسيا دەپارتامەنتىنىڭ بۇرىنعى باسشىلارى تەرگەۋ ماتەريالدارىمەن تانىسىپ جاتىر.

– بەرىك نوعاي ۇلى, قاڭتار وقيعالارىنا قاتىسقان قانشا ادامعا راقىمشىلىق جاسالادى؟ كىمدەر راقىمشىلىققا ىلىنبەيدى, ولارعا قانداي تالاپتار قويىلادى؟

– ارينە, قاڭتاردا ەلىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىگى, تۇتاستىعى, ۇلتتىق قاۋىپسىزدىگىنە قاتەر ءتوندى. وسىنىڭ بارىنە قاراماستان پرەزيدەنت باتىل قادامعا بارىپ, جاپپاي تارتىپسىزدىك كەزىندە قىلمىس جاساعاندارعا راقىمشىلىق بەرۋ تۋرالى شەشىم قابىلدادى. قازىر امنيستيا ءجۇرىپ جاتىر.

راقىمشىلىق شامامەن 1,5 مىڭعا جۋىق ادامدى  قامتيدى. بۇ­گىن­دە ولار­دىڭ جارتىسىنا امنيس­تيا جا­سالدى. راقىمشىلىق تۋرالى زاڭنىڭ بىرقاتار ەرەك­شەلىگى بار. قىلمىستىق كودەكستىڭ راقىمشىلىققا جاتاتىن ناقتى باپتارى جانە كەزەڭى بەكىتىلدى. ولار – قاڭتار ايىندا بولعان قىلمىستار. سول كۇندەرى تارتىپ­سىزدىك جاپپاي ورىن الدى.

تەرروريزم, ەكسترەميزم, جاپپاي تارتىپسىزدىكتى ۇيىمداستىرعان, ازاپتاۋمەن ايىپتالعان ادامدار, رەتسيديۆيستەر راقىمشىلىققا جاتپايدى. ونشا اۋىر ەمەس, اۋىرلىعى ورتاشا قىلمىس جاسا­عاندار جازادان تولىق بوساتىلادى. سوتتىلىعى الىنىپ تاستالادى. اۋىر قىلمىستار بويىنشا جازانىڭ تورتتەن ءۇش بولىگى, ال اسا اۋىر قىلمىستار بويىن­شا جارتىسى قىسقارادى. تۇزە­تۋ مەكەمەسىنەن شىققاندارعا الەۋمەتتىك, مەديتسينالىق كومەك, جۇمىسقا ورنالاستىرۋ سياقتى قولداۋ كورسەتۋ كوزدەلگەن.

– كوپشىلىكتى قاڭتاردا ۇستال­عانداردى ازاپتاۋ ماسە­لەسى تول­عان­دىرىپ وتىر. بۇل باعىت­تا قانداي جۇمىستار جۇر­گىزىلىپ جاتىر؟

– وزدەرىڭىزگە بەلگىلى بولعان­داي, قاڭتار وقيعاسىنان كەيىن ۇستالعاندارعا قاتىستى ازاپتاۋ فاكتىلەرى تۋرالى ارىز-شاعىمدار كوبەيىپ كەتتى. الەۋمەتتىك جەلى­لەردە ۆيدەولار جانە ءتۇرلى جازبالار تاراتىلا باستادى.

وسىعان بايلانىستى مەملەكەت باسشىسى ازاپتاۋ قىلمىستارىن پروكۋراتۋرا تەرگەۋگە ءتيىس دەپ تاپسىرما بەردى. سوندىقتان جۋىر­دا قىلمىستىق-پروتسەستىك كودەكسكە تۇزەتۋلەر جاسالدى. كەلەسى جىلدان باستاپ ازاپتاۋدى پروكۋرورلار عانا تەرگەيدى.

قازىر باس پروكۋراتۋرا ازاپتاۋدى بولدىرماۋ ءۇشىن كەشەندى جۇمىس اتقارىپ جاتىر. ار­نايى توپ قۇرىلدى. ولار يزولياتورلاردا, تۇزەتۋ ورىندارىندا ازاپتاۋعا جول بەرمەۋ شارالارىن قولعا الدى. بۇگىندە 23 جازانى وتەۋ مەكەمەسىندە تولىق بەينە-باقىلاۋ ەنگىزىلدى. كەلەسى جىلى بارلىعى قامتىلادى. قازىر پروكۋرورلار بەينەكامەرالاردى ونلاين رەجىمدە قاداعالاپ وتىر.

– مەملەكەت باسشىسى سىزگە ەكونوميكالىق رەسۋرستاردىڭ زاڭسىز شوعىرلانۋىنا قارسى ءىس-قيمىل ماسەلەلەرى جونىندەگى ۆەدومستۆوارالىق كوميسسيانى باسقارۋدى تاپسىردى. قۇ­رىلعانىنا التى ايدان اسقان كوميسسيا جۇمىسىنىڭ ناتي­جەسى قالاي؟

– «قاسىرەتتى قاڭتارعا» تۇرتكى بولعان سەبەپتەردىڭ ءبىرى – وراسان ەكونوميكالىق رەسۋرستاردىڭ ساناۋلى توپتىڭ قولىندا شوعىر­لانۋى. سول سەبەپتى پرەزيدەنت وليگوپولياعا زاڭسىز وتكەن اكتيۆ­تەردى قايتارۋ جانە بولاشاقتا وعان جول بەرمەۋدى تاپسىردى. مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ وكىلدەرىنىڭ قاتىسۋىمەن ار­نايى كوميسسيا قۇرىلىپ, ونىڭ جۇمىسىن ۇيلەستىرۋ باس پرو­كۋراتۋراعا جۇكتەلدى.

كوميسسيانىڭ الدىنا ەلدەن زاڭسىز شىعارىلعان قاراجاتتى قايتارۋ جانە زاڭسىز الىنعان ەكونوميكالىق رەسۋرستاردى انىق­تاۋ, ولاردى مەملەكەتكە قايتارۋ مىندەتى قويىلدى.

6 ايدا مەملەكەتكە 630 ملرد تەڭگە قايتارىلدى. ونىڭ 400 ميلليون دوللارى شەتەلدەن كەلدى. بۇدان بولەك, پروكۋرورلار 79 مىڭ گەكتار جەر ۋچاسكەسىن, 600 تەمىر جولدى مەملەكەت مەنشىگىنە قاي­تاردى. كەدەن سالاسىندا 57 ميلليارد تەڭگە بيۋدجەتكە ءتۇستى. سوتتارعا م ۇلىكتى مەملەكەتكە قاي­تا­رۋ تۋرالى تالاپ-ارىزدار بەرىل­دى. جالپى سوماسى 13,5 ميلليارد تەڭگە.

باس پروكۋرور رەتىندە جوعارعى سوتقا وليگوپوليا مۇددەسىنە شىعا­رىلعان سوت شەشىمدەرىنە نارازىلىق ەنگىزدىم. 17-ءسىن جوعار­عى سوت قولدادى. ولار بويىنشا بيۋدجەتكە 23 ميلليارد تەڭگە قايتارىلادى.

26 قاراشادا پرەزيدەنت زاڭسىز شىعارىلعان اكتيۆتەردى مەملەكەتكە قايتارۋ جونىندە ارنايى جارلىق قابىلدادى. ۇكىمەت پەن باس پروكۋراتۋراعا كەلەسى جىلدىڭ ناۋرىز ايىنا دەيىن ءتيىستى زاڭ جوباسىن ازىرلەۋ جانە شەتەلدەرمەن جۇيەلى ءىس-قيمىلدى قامتاماسىز ەتۋ تاپسىرىلدى. ول ءۇشىن ارنايى قۇرىلىمدىق بولىمشە جاساقتالۋ ماسەلەسى قاراستىرىلىپ جاتىر. بۇل جۇمىستى دا ابىرويمەن اتقارامىز دەپ سەنەمىن.

– قازىر مەملەكەت بيزنەستى قورعاۋعا جەتكىلىكتى نازار اۋدا­رىپ وتىر. وسى باعىتتا پرو­كۋ­راتۋرا قانداي شارالار قول­دانادى؟

– پروكۋراتۋرانىڭ باستى مىندەتتەرىنىڭ ءبىرى – كاسىپكەرلەر قۇقىقتارىن قورعاۋ. بيزنەسكە قىسىم كورسەتۋدىڭ جولىن كەسۋ ءۇشىن بىرقاتار ناقتى قادام جاسالدى. اسىرەسە قىلمىستىق سالادا. 2 قىركۇيەكتە تەرگەۋ ورگاندارىنا قىلمىستىق ءىس قوزعاۋ نەگىزدەرىن شەكتەيتىن نۇسقاۋ جولدادىم. بيزنەسكە قارسى قوزعالعان ءىستى پروكۋرور 24 ساعات ىشىندە تەكسەرۋگە مىندەتتى. ەگەر زاڭ بۇزىلسا, ءىس بىردەن توقتاتىلادى.

ەندى ناتيجەسىنە توقتالساق. بۇرىن ءبىر ايدا 150 ءىس تىركەلەتىن. نۇسقاۋ قابىلدانعان سوڭ بۇل سان ەكى ەسە ازايدى. سوڭعى ەكى اي ىشىندە پروكۋرورلار 500-گە جۋىق قىلمىستىق ءىستى توق­تات­تى. جالپى, بيزنەستى قور­عاۋ ماق­سا­تىندا كەشەندى جۇمىس­­تار جاسالۋدا. كاسىپكەرلەردى تەك­سەرۋ 8 ەسە ازايدى. بارلىق تەكسەرۋ پروكۋراتۋرادا تىر­كەلەدى. بۇل جۇمىستىڭ ءبارى اۆتوماتتى جۇيەدە جاسالادى. ونىڭ كومەگىمەن جىلىنا 1 مىڭ­داي زاڭ­سىز تەكسەرۋدى تىركەۋگە جول بەرىل­مەيدى.

«قامقور» قوسىمشاسى ار­قى­لى كاسىپكەر تەكسەرۋ بارىسىن باقىلاي الادى. قانداي ماسە­لەمەن تەكسەرۋگە كەلەدى, تەكسەرۋ قورىتىندىسىن, كىمدەر كەلەدى – ءبارىن جۇيەدەن كورۋگە بولادى. بۇل ينسترۋمەنتتەردى ءارى قاراي جەتىلدىرىپ جاتىرمىز.

– پروكۋراتۋرا كۇنى قار­ساڭىندا ارىپتەستەرىڭىزدىڭ كۇن­دەلىكتى جۇمىسى تۋرالى قىسقا­شا ايتىپ وتسەڭىز...

– پروكۋرور جۇمىسى  قاجىرلى ەڭبەكتى تالاپ ەتەدى. اڭگىمەمىزدىڭ باسىندا ايتىپ كەتتىم, قاداعالاۋ سالاسى جان-جاقتى. ادامدار پروكۋرورعا بار ءۇمىتىن ارتىپ كەلەدى. سول ءۇمىت وتىن وشىرمەي, بارىنشا كومەكتەسۋ, قيىن كەزدە دەمەۋ جاساۋ – ءبىزدىڭ ەڭ باستى مىندەتىمىز.

ءبىر كۇندە جۇزدەگەن ارىز-شاعىم ءتۇسىپ جاتادى. اسىرەسە قىلمىستىق سالا بويىنشا ماسە­لەلەر تەز شەشۋدى تالاپ ەتەدى. ويت­كەنى ادامنىڭ قۇقىعىن شەكتەۋگە جول بەرمەۋ – اسا ماڭىزدى. وسى جاۋاپتى مىندەتتەردى ورىنداۋ ءۇشىن پروكۋرور تاباندى, بەلسەندى, ءبىلىمدى, الدىنا ناقتى ماقسات قويا بىلەتىن, ساليقالى ءارى ءادىل, ەلمەن ءتىل تابىسىپ جۇمىس ىستەي الاتىن, سىندارلى جاعدايدا تەز شەشىم قابىلداي الاتىن قىزمەتكەر بولۋعا ءتيىس.

ارىپتەستەرىم وتا­نىمىزدىڭ وركەندەۋى ءۇشىن زاڭعا ادال قىزمەت ەتۋدى جالعاستىرىپ, قويىلعان مىن­دەتتەرگە اسا جوعارى كاسىبي دەڭ­گەيدە قول جەتكىزەدى دەپ سەنەمىن. ءتول مەرەكەمىز قۇتتى بولسىن!

– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.

 

اڭگىمەلەسكەن

بانۋ ءادىلجان,

«Egemen Qazaqstan»

سوڭعى جاڭالىقتار

«سپارتاك» تاعى دا جەڭىلدى

سپورت • بۇگىن, 11:55