ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىنىڭ حابارلاۋىنشا, جىل باسىنان بەرى 15,637 مىڭ ەتنوستىق قازاققا قانداس مارتەبەسى بەرىلگەن. تاريحي وتانىمەن تابىسقانداردىڭ جارتىسىنان كوبى (65,2%) وزبەكستاننان, 9,2%-ى قىتايدان, 8,8%-ى رەسەيدەن, 8%-ى تۇرىكمەنستاننان, 4,8%-ى موڭعوليادان جانە 4 پايىزى باسقا ەلدەردەن كەلگەن. اتامەكەنگە كەلگەن ەتنوستىق قازاقتار نەگىزىنەن الماتى (28,1%), ماڭعىستاۋ (16,3%), تۇركىستان (8,7%) جانە جامبىل (6,1%) وبلىستارىنا, سونداي-اق استانا (9%), شىمكەنت (6,9%) جانە الماتى (5,5%) قالالارىنا قونىستانعان. ەلگە ورالعانداردىڭ اراسىندا ەڭبەككە قابىلەتتى جاستاعىلاردىڭ سانى 59,6 پايىزدى, ەڭبەككە قابىلەتتى جاستان كىشى 26,7 پايىزدى جانە زەينەتكەرلەر 13,7 پايىزدى قۇرايدى. ەڭبەككە قابىلەتتى جاستاعى قانداستاردىڭ 16 پايىزى جوعارى, 39 پايىزى ورتا كاسىبي, 43,1 پايىزى جالپى ورتا ءبىلىمدى جانە 1,9 پايىزىنىڭ ءبىلىمى جوق.
ەلگە ورالعان قانداستار سانىنىڭ ارتۋىنا مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا ۇكىمەتتىڭ ولارعا جاساپ جاتقان «قامقورلىعى» سەبەپ. كەشە ۇكىمەت وتىرىسىندا ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترى تامارا دۇيسەنوۆا 2023-2027 جىلدارعا ارنالعان «اشىق قازاقستان 500+» كوشى-قون ساياساتىنىڭ تۇجىرىمداماسىن ۇسىندى. وندا ەلگە كەلەتىن قانداستاردىڭ كوشى-قونىن رەتتەۋ تەتىكتەرىن جەتىلدىرۋ ماسەلەسى ەنگىزىلگەن. ماسەلەن, تۇجىرىمدامادا گرانتتار بەرۋ, قونىس اۋدارۋشىلار مەن قانداستاردى وقىتۋدى ۇيىمداستىرۋ, كەيىننەن جۇمىسقا ورنالاسۋعا جاردەمدەسۋ ماسەلەسى ۇسىنىلعان.
«قانداستاردى قونىستاندىرۋ ساياساتىن ەلدىڭ دەموگرافيالىق جانە ەكونوميكالىق ۇردىستەرىن ەسكەرە وتىرىپ, ولاردى قۇجاتتاردى قابىلداۋدىڭ باستاپقى كەزەڭىندە قونىستاندىرۋ وڭىرلەرىنە قونىستاندىرۋدى قوسىمشا ىنتالاندىرا وتىرىپ تۇبەگەيلى رەفورمالاۋ ۇسىنىلادى», دەدى مينيستر.
ۇكىمەت قانداستار مەن قونىس اۋدارۋشىلاردى قابىلداۋدىڭ وڭىرلىك كۆوتاسىن ايقىنداعان وڭىرلەرگە (اتىراۋ, شىعىس قازاقستان, باتىس قازاقستان, قوستاناي, پاۆلودار, سولتۇستىك قازاقستان) عانا بولەدى. وڭىرلىك كۆوتا بويىنشا قونىس اۋدارعاندار وتباسىنىڭ ءاربىر مۇشەسىنە 70 اەك-تەن بىرجولعى تولەم جانە 12 اي ىشىندە تۇرعىن ءۇي جالداۋ شىعىستارىن جابۋعا جانە كوممۋنالدىق قىزمەتتەردى تولەۋگە ءبىر وتباسىعا 15-تەن 30 اەك-كە دەيىنگى مولشەردە سۋبسيديا تۇرىندە قاراجات تولەنەدى. سونداي-اق ەڭبەك جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ مينيسترلىگىنىڭ اقپاراتىنا سايكەس قانداستار ەلگە كىرۋ كەزىندە كولىك قۇرالدارىن قوسا العاندا, جەكە پايدالانۋعا ارنالعان م ۇلىككە كەدەندىك تولەمدەردى تولەۋدەن بوساتىلادى, ولار بەيىمدەۋ جانە ىقپالداستىرۋ ورتالىقتارىنا تەگىن بارا الادى, تەحنيكالىق جانە كاسىپتىك, ورتا بىلىمنەن كەيىنگى جانە جوعارى ءبىلىم بەرەتىن وقۋ ۇيىمدارىنا وقۋعا تۇسۋگە كۆوتا بولىنەدى (قر ازاماتتارى بولىپ تابىلمايتىن ۇلتى قازاق ادامدار ءۇشىن كۆوتا 4% مولشەرىندە بەلگىلەنگەن). سونىمەن قاتار ولار ەل ازاماتتارىمەن تەڭ جاعدايدا جۇمىسپەن قامتىلادى, مەملەكەتتىك تۇرعىن ءۇي قورىنان تۇرعىن ءۇي الۋعا ءوتىنىش بەرە الادى جانە ەلدە تۇراقتى تۇراتىن قانداستار جەڭىلدەتىلگەن تارتىپپەن (تىركەۋ تارتىبىمەن) قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتىعىن الا الادى.
ايتا كەتەيىك, تاۋەلسىزدىك العالى ەلگە 1 ميلليون 103,5 مىڭ ەتنوستىق قازاق ورالعان. 1991-1992 جىلداردىڭ وزىندە 7 مىڭ قازاق اتاجۇرتقا كەلدى. ولاردىڭ باسىم بولىگى وزبەكستان, قىتاي, موڭعوليا, تۇرىكمەنستان, يران جانە اۋعانستاننان قونىس اۋدارعان. ەلدەگى 19 ميلليون استام حالىقتىڭ 6 پايىزىن اتامەكەنگە ورالعان قانداستار قۇراپ وتىر. وزگە ەلدەردە ءالى دە 4,5-5 ميلليونعا جۋىق قازاق بار. 2025 جىلعا دەيىن مەجەلەنگەن ۇلتتىق جوسپار ىسكە اسسا, ولاردىڭ 80 مىڭعا جۋىعى تۋعان توپىراعىنا ورالماق.
