ونىڭ «قاراگەر تاي» دەپ اتالاتىن اڭگىمەسى مەيلى قاي جاعىنان الىپ سارالاساق تا, قازىرگى قوعامنىڭ ءھام ادامنىڭ بەينەسىن سيپاتتايدى. ءار كەيىپكەردى اينا الدىنا اكەلىپ, ىشكى جان دۇنيەسىن, سەزىمىن, ساناسىن سالماقتايدى, «سەن مىنادايسىڭ» دەپ زەكىمەگەنىمەن, استارلاپ ايتادى.
«داستارقان جينالعانشا تۇراردىڭ ەزۋى دە جيىلمادى. كوزى جىپىلىقتاپ, ايتىلعان اڭگىمەنىڭ بارىنە باس شۇلعي بەرەدى. ەسىك الدىندا توپىرلاپ جۇرگەن بىزگە دە قىزىق كەرەك, تۇراردىڭ كىرپىك قاققانىن قالت جىبەرمەستەن اڭدىپ ءجۇرمىز. اتام مال شارۋالايمىن دەپ, اجەم قۇرت سىعامىن دەپ, جەڭگەلەر كينو قارايمىز دەپ سىپىرىلىپ ۇيدەن شىعىپ كەتە باردى. جاي كەتكەن جوق, ەسىك الدىندا جۇرگەن وڭشەڭ ءبىز سياقتى بالا-شاعانى جەتەكتەي كەتتى. كەش تۇسە جارباگۇل ۇيىنە قايتاتىن بولدى. ءبىر اياعىمەن تەۋىپ موتوتسيكلدى وتالدىرىپ العان اتام جارباگۇلدىڭ شىبىقتاي ءجىپ-جىڭىشكە بۇرىمىن الپامساداي ارقاسىندا سولقىلداتىپ جولعا ءتۇسىپ كەتە باردى». قاراپايىم ادامداردىڭ ءومىرى قاعازعا تۇسكەندە, باسقاشا سيپات الاتىنىن وسى شاعىن اڭگىمەدەن اڭعارۋعا بولادى. اينالاعا زەر سالساڭىز, جازۋشى كەيىپكەر ەتكەن تۇرار دا, جارباگۇل دە ءبىزدىڭ قوعامدا بار. شىعارماداعى «تۇراردىڭ ءتۇرىن ادام اياعانداي», «قايماق تولى بۇيەندەي ىركىلدەگەن ومىراۋلارىمەن...», «شىبىقتاي ءجىپ-جىڭىشكە بۇرىم» دەگەن سياقتى توسىن تەڭەۋلەر وقىرماندى ويلاندىرماي قويمايدى. ال سوتتان جەڭىلگەن قارتتىڭ قاراگەر تايدان ايىرىلعانداعى كۇيىن «اتامنىڭ قوڭىر قالپاعى كوتەرىلمەدى» دەپ جالعىز اۋىز سويلەممەن سيپاتتايدى. بۇل – شەبەرلىك.
ونىڭ ەسىمىن ادەبي ورتاعا تانىس ەتكەن «اقىنداردان جەرىنۋ» دەگەن اڭگىمەسىن كۇلمەي وقۋ مۇمكىن ەمەس. كەيدە ىشەك-سىلەڭ قاتادى, «مىناۋ الگى كىسى ەمەس پە؟» دەپ تە كۇدىكتەنەسىڭ. «– ارقالى اقىن… ارقىراعان اقىن… سوناۋ اتىراۋدان كەلگەن اردا اقىنىمىز يتباي! – دەپ سامپىلداپ تۇرعان اسابا جىگىتتىڭ ءسوزىن اياقتاتپاستان قولىنداعى ميكروفونىن ج ۇلىپ العان كۇيى اقىن شىقتى ورتاعا ارقالانىپ. اينالاسىن ءشوپ باسقان ايدىن كولگە ۇقسايدى ەكەن باسى… شاش اتاۋلىدان ادا بولعان توبە مەيرامحانا شامدارىنا شاعىلىسادى». وسى شىعارمادا يتبايدىڭ «يتتىگى» تولىق اشىلعان. ونىڭ سەبەبى زاماننان با, ادامنان با دەگەن سۇراق تا قوسامجارلاسىپ, كوڭىلىڭە قوناقتاپ, مازا بەرمەيدى.
ء«بىر تۇندىك نەكە» دەپ اتاعان اڭگىمەسى دە اۋىلداعى الدەبىر وقيعانىڭ ىزىمەن باياندالادى. وقي وتىرىپ, «مۇنداي وقيعالار ءبىزدىڭ اۋىلدا تولىپ جاتىر» دەرسىز, بىراق ونى باقىتگۇلشە تۇرلەندىرىپ جازۋ قيىنعا سوعادى. تويدىڭ, قۋانىشتىڭ, نەكەنىڭ ءبىر-اق كۇنگە جالعاسقانىن جەتكىزۋ ءۇشىن دە جازۋشىلىق شەبەرلىك كەرەك تە شىعار. قۇداعيىنىڭ بار جاقسىسىن ۇرلاپ, تايىپ تۇرعان اناسى مەن قىزىن بىلاي سۋرەتتەيدى: ء«دال وسى ۋاقىتتا قالاعا جەتىپ ۇلگەرگەن ەكى ايەل ولجالارىن ساۋدالاپ بولىپ, كافەلەردىڭ بىرىندە بوكال تولى سىرانى سوعىستىرىپ, جاڭا جوسپارلار قۇرىپ وتىرعان ەدى». ءبىر اڭگىمە – ءبىر تاعدىر.
«سويلەمدەگى ءومىر مەن سويلەمنىڭ ءومىرى بىرىكپەگەسىن – ءتىرى تىركەس تۋمايدى. ءومىردىڭ تامىر سولقىلى مەن سويلەمنىڭ تامىر سولقىلىن لينگۆيستيكالىق پروزا عانا قوسا الادى» دەگەن اسقار سۇلەيمەنوۆتىڭ دانالىعى وسىندايدا ەسكە تۇسەدى. باقىتگۇل از جازادى, ءتىپتى ءسوزدى دە سەزىم سياقتى ۇنەمدەپ جۇمساعىسى كەلەدى. سونىسىمەن دە ەرەكشە. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, ول كەيىپكەرىن ىزدەپ جۇرگەن جازۋشى.
