– تورعاي جەرىندەگى قاراسۋ دەگەن اۋىلدا دۇنيەگە كەلدىم, – دەپ باستادى ءسوزىن ديريجەر. – ءبىر جاسىمدا ءبىزدىڭ ءۇي اكەمنىڭ جۇمىس بابىمەن قوستاناي وبلىسى اۋليەكول اۋدانى قازانباس ستانساسىنا كوشەدى. اتا-انامنىڭ ماماندىعى – مۇعالىم, ەكەۋى دە ءومىر بويى ءبىلىم سالاسىندا ەڭبەك ەتتى. ونەرگە مەكتەپتە جۇرگەننەن جاقىن بولدىم. وعان سەبەپ, روستيسلاۆ مارينين ەسىمدى مۋزىكانت مەكتەپتە بايان مەن حور ۇيىرمەسىن اشىپ, وعان قابىلەتى بار بالالاردى تارتتى. كىشكەنتاي كۇنىمنەن ءان سالۋشى ەدىم, سول حورعا مەن دە جازىلدىم. كەيىن بايان ۇيىرمەسىنە باردىم. ونى ەكى-ءۇش اي وقىپ, ۇيرەنىپ العاسىن ول كىسى: «سەن بايانمەن الىسقا بارا المايسىڭ, ساعان فورتەپيانو ۇيرەنۋ كەرەك» دەدى. ال مەنىڭ فورتەپيانودان تۇك حابارىم جوق. كەيىن اۋىلدا مۋزىكالىق مەكتەپ اشىلىپ, سونىڭ «فورتەپيانو» كلاسىندا وقىدىم. جوعارى سىنىپتا گيتارا, باراباندا ەركىن ويناپ, دوستارىممەن «ۆيا» دەگەن ۆوكالدى انسامبل قۇرىپ, اۋىل كەشتەرىندە ءان شىرقادىق, – دەيدى بالالىق شاعىنان سىر شەرتكەن كەيىپكەرىمىز.
سەگىزىنشى سىنىپتى تامامداعاسىن الماتىدا وقۋعا اڭسارى اۋعان جاس ورەنگە اتا-اناسى قارسى بولمادى. قايتا ونىڭ ارمانىن ۇشتاۋعا قولداۋ كورسەتتى. الاتاۋدىڭ ەتەگىندەگى اسەم شاھارعا تابان تىرەگەن اۋىل بالاسى الدىمەن پ.چايكوۆسكي اتىنداعى مۋزىكالىق ۋچيليششەگە كەلىپ, «ديرحور» بولىمىنە قۇجاتىن وتكىزدى. «ساباقتى ينە ساتىمەن» دەگەندەي, جولى بولىپ, وقۋعا ءتۇستى. ءبىرىنشى كۋرستا جۇرگەندە قازاق سيمفونيالىق وركەسترىنىڭ كونتسەرتىنە بارىپ, سودان ەرەكشە اسەر الدى. اسىرەسە وعان باس ديريجەر تولەپبەرگەن ابدىراشەۆتىڭ ونەرى قاتتى ۇنايدى. وسى كەرەمەت كەش ونەرگە ىنتىق جاستىڭ ديريجەرلىك قابىلەتىن وياتتى.
– العاشقى كۋرستا وقىپ جۇرگەندە ۇستازىم ليۋبوۆ كولىحالوۆا ماعان: «سەن ۆوكالدى كىمنەن وقىپ جاتىرسىڭ؟» دەپ سۇرادى, مەن ول كىسىگە نە ايتارىمدى بىلمەي, «تىزىمدە جوق سەكىلدىمىن» دەپ جاۋاپ بەردىم. سوسىن ول مەنى قولىمنان جەتەكتەپ, ۆوكال ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى ۆاسيلي گلازكوۆقا الىپ باردى. سول مەنىڭ داۋىسىما زەر سالىپ, تىڭداعان سوڭ: ء«اي, بالا, سەن ۆوكالدى وقى, ساعان كەرەك. ەرتەڭ نانعا مايدى قالىڭىراق جاعىپ جۇرەسىڭ» دەپ كۇلدى. ءسويتىپ, ءۇش جىل بويى ۆوكال مەن ديريجەرلىكتى قاتار وقىدىم. ءتورتىنشى كۋرستا ۇستازدارىم جولداما بەرۋ ءۇشىن, ماعان: ء«ان ايتاسىڭ با, الدە ديريجەر بولاسىڭ با, بىرەۋىن تاڭدا» دەدى. سوندا: «مەنەن ۆوكاليست شىقپايدى, ديريجەر بولۋىم كەرەك» دەگەن وي كەلدى دە, بىردەن ديريجەرلىكتى تاڭدادىم, – دەدى ول.
ءومىر كەيدە ادامعا ءتۇرلى «سىي» تارتادى. مۋزىكالىق ۋچيليششەنىڭ سوڭعى كۋرسىندا جۇرگەندە, 1986 جىلعى جەلتوقسان وقيعاسى بۇرق ەتە قالدى. بۇل قازاق جاستارىنىڭ وتارشىلدىق جۇيەگە دەگەن قارسىلىعى ەدى. وعان سول كەزدە الماتىدا وقىعان قازاق جاستارىنىڭ دەنى قاتىستى. كەيىپكەرىمىز دە جەلتوقساننىڭ قاقاعان ايازىندا ەكى كۇن بويى قاتارلاستارىمەن الاڭدا ءجۇردى. دۇربەلەڭ باسىلعاننان كەيىن قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ قىزمەتكەرلەرى ونىڭ سوڭىنا ءتۇسىپ, «سەن كوتەرىلىستى ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ ءبىرىسىڭ» دەپ جاۋاپقا الىپ, ءبىراز اۋرە-سارساڭعا سالدى. اقىرى مۋزىكالىق ۋچيليششەدە وقىپ جۇرگەن ءبىر توپ قازاق جىگىتىن قيىر شىعىسقا اسكەرگە جىبەردى. بىراق كەيىن ابزال ميراسبەك ۇلى كوتەرىلىس قۇرباندارىنىڭ رۋحىنا ارناپ «ەلىم-اي» دەگەن حورعا شىعارما جازدى. ازاماتتىق بورىشىن وتەپ كەلگەننەن كەيىن ماسكەۋدەگى چايكوۆسكي اتىنداعى كونسەرۆاتوريانىڭ وپەرا-سيمفونيالىق وركەسترىنىڭ ديريجەرلىك بولىمىنە ءتۇسۋدى ويلايدى, بىراق ونىڭ رەتى كەلمەي, قازىرگى قۇرمانعازى اتىنداعى ۇلتتىق كونسەرۆاتورياعا ءتۇسىپ, قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى, پروفەسسور, ديريجەر بازارعالي جامانباەۆتىڭ كلاسىنا قابىلداندى. العاشقى كۇنى-اق ۇستازى ونىڭ بويىنداعى مۋزىكالىق تالانتىن بايقاپ: «مەن سەنى وركەستر وتىراتىن ورىننان كورىپ تۇرمىن. ول ءۇشىن شەت ءتىلىن ۇيرەنۋ قاجەت, ونسىز الىسقا بارا المايسىڭ. سوسىن زەردەڭمەن جۇمىس ىستەپ, جاتتىعا ءبىل», دەپ قولىنا پۋشكيننىڭ «ەۆگەني ونەگين» رومانىن ۇستاتىپ جىبەردى. ءۇشىنشى كۋرستا كونسەرۆاتوريادان سيمفونيالىق وركەستر فاكۋلتەتى اشىلىپ, قوسىمشا سوعان ءتۇسىپ, باس-اياعى اتالعان وقۋ ورنىندا سەگىز جىل وقيدى. ونىڭ ۇستىنە ۇستازىنىڭ ءسوزىن جەرگە قالدىرماي, الماتىداعى الەم تىلدەر ينستيتۋتىندا ەكى جىل وقىپ, اعىلشىن ءتىلىن ۇيرەندى.
– ديريجەر دەگەن اعىلشىن تىلىنەن اۋدارعاندا كوندۋكتور دەگەن ماعىنا بەرەدى. قازاقشا ايتقاندا, جولباسشى, جەتەكشى, باستاۋشى دەگەن ۇعىمعا جاقىن. ويتكەنى ديريجەر كومپوزيتوردىڭ جازعان مۋزىكاسىن جۇرەگىنەن وتكىزىپ, ونى بايىتىپ, تولىقتىرىپ, ادەمىلەپ, سوسىن بارىپ مۋزىكانتتارعا ۇسىنادى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, ديريجەر – مۋزىكانتتاردىڭ ءتىلىن تاۋىپ, ولارمەن سويلەسە بىلەتىن تۇلعا بولۋ كەرەك. مۇزداي قاتىپ قالۋعا بولمايدى. كەز كەلگەن ماسەلەنى جىلدام شەشۋگە ۇيرەنۋ قاجەت. بەينەلەپ ايتسام, ديريجەردىڭ ميى كومپيۋتەر سەكىلدى جۇمىس ىستەۋى كەرەك. ونى عىلىمدا پسيحوفيزيكا دەيدى. مۇنداي قابىلەت كوپ ادامنىڭ بويىندا بولمايدى. ءوزىم ديريجەردى عارىشكەرگە ۇقساتام. ويتكەنى ولار اسپان الەمىندە ۇشىپ جۇرگەندە جەردەگى قۇبىلىستىڭ ءبارىن كارتا ارقىلى كورىپ وتىرادى. ءبىزدىڭ كارتامىز – پارتيتۋرا. ديريجەر – وركەستردە جالپى مۋزىكاعا جاۋاپ بەرەتىن ادام. ايتپەسە ءار شىعارمانى ءار مۋزىكانت وزىنشە ويناپ, ءمانىن جوعالتادى. ونىڭ ءبارى ۇيلەسىمدە, ناقپا-ناق مولشەردە بولۋى قاجەت, – دەدى ديريجەر ءوز ماماندىعىنىڭ قۇپياسىمەن ءبولىسىپ.
ماەسترو قۇرمانعازى اتىنداعى ۇلتتىق كونسەرۆاتورياسىنىڭ قابىرعاسىندا جۇرگەندە العاشقى «بولاشاق» باعدارلاماسىمەن تۇركياداعى ستامبۋل كونسەرۆاتورياسىنا وقۋعا مۇمكىندىك بولسا دا, كەيىن ۇلىبريتانياداعى يورك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ماگيستراتۋراسىنا ءتۇسىپ, ءبىلىمى مەن بىلىگىن جەتىلدىردى. وسىندا وقي ءجۇرىپ, كونە باروككو ءداۋىرىنىڭ مۋزىكاسىن عىلىمي زەرتتەدى. تاقىرىپتى تەرەڭ ءتۇسىنۋ ءۇشىن سونداعى حور قۇرامىندا جۇمىس ىستەپ, باروككو ءداۋىرىنىڭ مۋزىكالىق اسپابىن مەڭگەردى. بىزدە باروككو تۋرالى ونشا ەشكىم بىلمەيدى. مۋزىكالىق مەكتەپتەردە ونداي ءپان وقىتىلعان ەمەس. ءتىپتى ماماندار دا جوق. سوندىقتان كەيىپكەرىمىزدى باروككو مۋزىكاسىنىڭ قازاقستانداعى العاشقى كاسىبي مامانى دەپ ايتۋعا بولادى.
1998 جىلى قازاقستاننىڭ حالىق ءارتىسى گاۋھار مىرزابەكوۆامەن بىرگە «قازاقستان كامەراتاسى» كامەرالىق وركەسترىن قۇردى. 1999 جىلى استاناعا كەلىپ, قالالىق فيلارمونيانىڭ سيمفونيالىق وركەسترىن قۇرىپ, ونىڭ كوركەمدىك جەتەكشىسى جانە باس ديريجەرى بولدى. جاڭادان قۇرىلعان فيلارمونياعا ەلىمىزدىڭ ءار تۇكپىرىنەن تالانتتى مۋزىكانتتار جينادى. 2005 جىلى «La Primavera» پرەزيدەنتتىك كامەرالىق وركەسترىن قۇرىپ, ونى دا بيىككە كوتەردى. ودان كەيىن بۇرىنعى كۇلاش بايسەيىتوۆا اتىنداعى ۇلتتىق وپەرا جانە بالەت تەاترىنىڭ باس ديريجەرى رەتىندە تالاي وزىق تۋىندىلاردى ساحناعا شىعاردى. وسى اتالعان ونەرلى ۇجىمدارمەن بىرگە الەمنىڭ كوپتەگەن ەلىنە گاسترولدىك ساپاردا بولىپ, قازاق ونەرىنىڭ مەرەيىن اسىردى. 2013 جىلدان بەرى «استانا وپەرا» تەاترىندا ىستەيدى.
ابزال ءمۇحيتديندى كوزى قاراقتى قاۋىم مەملەكەتتىك ءانۇراننىڭ وركەسترلىك رەداكتسياسىنىڭ اۆتورى رەتىندە دە بىلەدى. سونداي-اق ونىڭ عازيزا جۇبانوۆانىڭ مۋزىكاسىنا قويىلعان «قاراگوز» بالەتى مەن مۇقان تولەباەۆتىڭ ء«بىرجان – سارا», ەۆگەني برۋسيلوۆسكيدىڭ «قىز جىبەك» وپەرالارىنىڭ جاڭا مۋزىكالىق رەداكتسياسىن جاساپ, ونى ۇلتتىق بوياۋمەن بايىتقان ەڭبەگىن ەرەكشە ايتۋعا بولادى.
