كاسىبي مەرەكەمەن قۇتتىقتادى
قارجىگەرلەر كونگرەسى مەملەكەتتىك ورگاندار مەن قارجى ۇيىمدارى وكىلدەرىنىڭ ماكروەكونوميكالىق ساياسات پەن قارجى سەكتورىنداعى وزەكتى ماسەلەلەردى بىرلەسىپ تالقىعا سالعان نەگىزگى ديالوگ الاڭىنا اينالعالى تالاي جىلدىڭ ءجۇزى بولدى. بيىل قاتىسۋشىلار ەكونوميكانى نەسيەلەندىرۋ, قارجىلىق مۇددەلەردى قورعاۋ ءۇشىن ساقتاندىرۋ نارىعىن دامىتۋ, قارجىلىق قولجەتىمدىلىككە تسيفرلىق ءتاسىل ماسەلەلەرىن, سونداي-اق قور نارىعىنداعى جاڭا ينۆەستيتسيالىق مۇمكىندىكتەردى تالقىلادى.
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ قارجى سالاسى قىزمەتكەرلەرىن كاسىبي مەرەكەلەرىمەن قۇتتىقتاپ, قارجى سەكتورىن دامىتۋداعى ستراتەگيالىق ماڭىزدىلىقتى اتاپ ءوتتى. «قيىن كەزەڭدەردە مەملەكەت قارجى سالاسىنا قولداۋ ءبىلدىرۋ ارقىلى ونىڭ تۇراقتىلىعىن ساقتاپ قالدى. بانكتەرگە دە قورلاندىرۋداعى بيزنەستىڭ قاجەتتىلىكتەرىن قامتاماسىز ەتۋ ارقىلى ءدال وسىنداي ءرولدى ءوز مىندەتتەرىنە الاتىن كەز كەلدى. اقشا-كرەديت ساياساتى جانە رەتتەۋ ەكونوميكانىڭ ديناميكالىق دامۋى مەن ماكروقارجىلىق تۇراقتىلىق مۇددەلەرىنىڭ تەڭگەرىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋگە ءتيىس. ءبىزدىڭ بارلىق جوسپارىمىز بەن مىندەتىمىز, ورتاق جالپىمەملەكەتتىك مىندەت – ازاماتتاردىڭ ءال-اۋقاتىن كوتەرۋ پريزماسى ارقىلى قۇرىلۋى كەرەك. فورۋمدا ايتىلعان باستامالار مەن شەشىمدەر قازاقستاننىڭ ۆاليۋتالىق نارىعى مەن قارجى جۇيەسىن نىعايتۋدا ءىس جۇزىندە قولدانىسقا ەنگىزىلەدى دەپ سەنەمىن», دەپ اتاپ ءوتتى مەملەكەت باسشىسى.
ۇلتتىق بانك توراعاسى عالىمجان ءپىرماتوۆ قازاقستاندا ىرگەلى جۇمىستاردىڭ اتقارىلعانىن جانە بيۋدجەتتىك كودەكسكە بيۋدجەتتىك ەرەجە بولىگىندە وزگەرىس ەنگىزىلگەنىن, ونىڭ 2023 جىلدان باستاپ كۇشىنە ەنەتىنىن اتاپ ءوتتى.
بۇل كەپىلدەندىرىلگەن ترانسفەرت وتە كونسەرۆاتيۆتى دەڭگەيدە مۇنايدىڭ كەسىمدى باعاسىمەن شەكتەلەدى. وسى رەتتە جالپى بيۋدجەت شىعىستارى ەكونوميكالىق ءوسۋ ۇردىسىنە جانە ينفلياتسياعا بايلانىستى شەكتەلەدى. ال بۇل فيسكالدىق جانە اقشا-كرەديت ساياساتىن جاقسىراق ۇيلەستىرۋگە ينستيتۋتسيونالدىق نەگىز بولادى. ۇلتتىق بانك توراعاسى ايتىپ وتكەندەي, قازىر ساراپتامالىق بولجامداردى قايتا جاڭارتۋ تۇرعىسىندا جۇمىس جۇرگىزىلىپ جاتىر. ونىڭ قورىتىندىسى بويىنشا شەشىم قابىلدانادى.
«قاجەتتىلىك تۋىندايتىن بولسا, بازالىق مولشەرلەمەنى تاعى دا كوتەرۋگە ءازىرمىز. ول شەشىمدى 5 جەلتوقساندا جاريالايمىز. ءبىز قاشاندا شەشىم قابىلداردا نەگىزگى ماكروەكونوميكالىق پارامەترلەر بويىنشا بولجامداردى, ينفلياتسيالىق كۇتۋلەردى جانە باسقا دا فاكتورلاردى نازارعا الامىز», دەدى ع.ءپىرماتوۆ.
بازالىق مولشەرلەمە توڭىرەگىندەگى پىكىرتالاس
ع.ءپىرماتوۆ اسا وزەكتى ماسەلەلەرگە, اسىرەسە بازالىق مولشەرلەمەگە قاتىستى پىكىرتالاستىڭ كاسىبي ورتادا تالقىلانعانىن قۇپ كورەتىنىن ايتتى.
ء«بىزدىڭ شەشىمدەرىمىزدىڭ تۇپكى ءمانىن نارىقتاعى كاسىبي قاتىسۋشىلاردىڭ كۇننەن-كۇنگە تۇسىنە باستاعانىن كورىپ وتىرمىن. مولشەرلەمەنى تىم تومەن دەڭگەيدە دەيتىندەر دە, كەرىسىنشە, ونى تىم جوعارى كورەتىندەر دە بار. دەگەنمەن كاسىبي ورتاداعى پىكىرتالاستارعا قاراپ, اقپاراتتاندىرىلۋدىڭ الدەقايدا جوعارى ەكەنىن بايقاپ وتىرمىز», دەدى ۇلتتىق بانك توراعاسى.
قازىر ۆاليۋتا نارىعىنداعى احۋال ىشكى فاكتورلارعا عانا بايلانىستى ەمەس ەكەنى بەلگىلى. ۇلتتىق بانك اشىق كوممۋنيكاتسيا ورناتىپ, ۆاليۋتا نارىعىندا قابىلدانعان شەشىمدەر دەر كەزىندە حابارلانىپ وتىردى.
«بىزدە ەركىن ايىرباس باعامى ساياساتى بار. ءبىز ونى قاتاڭ ۇستانامىز. ەركىن ايىرباس باعامى سىرتقى كۇيزەلىستەردى ابسوربتسيالاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. سوندىقتان ول سىرتقى قىسىممەن نەمەسە ىشكى كۇيزەلىسپەن وزگەرۋى مۇمكىن», دەدى ۇلتتىق بانك توراعاسى.
پلەنارلى ۇزىلىستە جۋرناليستەرمەن سويلەسكەن ۇلتتىق بانك باسشىسى ەلدەگى ينفلياتسيا ءوسۋىنىڭ سەبەپتەرىن اتادى. بۇل جولى سىرتقى فاكتور كوبىرەك سەبەپ بولىپ وتىر. ازىق-ت ۇلىككە, شيكىزاتقا جانە ەنەرگياعا سىرتقى قىسىم باسىم بولىپ تۇر. ينفلياتسيا قازاقستاننىڭ نەگىزگى ەلدەرىندە – ساۋدا سەرىكتەستەرىندە باستالدى. سونىمەن قاتار ءرۋبلدىڭ كۇش الۋى دا نەگىزگى سەبەپتەردىڭ ءبىرى رەتىندە ايتىلدى. ۇلتتىق بانك باسشىسى باس بانكتىڭ جىلىنا ءتورت رەت ينفلياتسيا بولجامىن جاسايتىنىن اتاپ ءوتتى. سوڭعى بولجام تامىز ايىندا جاريالاندى, ال كەلەسى بولجام قاراشادا جاسالادى, ونىڭ قورىتىندىسى 5 جەلتوقساندا بەلگىلى بولادى. جىل سوڭىنا دەيىن ينفلياتسيا وسەدى دەپ كۇتىلۋدە, بىراق قاي دەڭگەيدە بولاتىنى ايتىلمادى.
فورۋمعا كەلگەن وتاندىق جانە شەتەلدىك قارجىگەرلەر, ساراپشىلار الدىندا ءسوز سويلەگەن قازاقستان قارجىگەرلەر قاۋىمداستىعىنىڭ توراعاسى ەلەنا باحمۋتوۆا قارجىگەرلەر فورۋمى قيىن كەزەڭدە ءوتىپ جاتقانىن قاپەرگە سالدى. ەل ەكونوميكاسىنىڭ باسەڭدەۋىنە, اقشا-نەسيەلىك كونيۋنكتۋرانىڭ ايتارلىقتاي قاتايۋىنا قاراماستان, ەلدىڭ بانك سەكتورى تۇراقتى ەكونوميكا ءۇشىن قارىز قاراجاتىنىڭ نەگىزگى كوزى بولىپ قالا بەرەدى.
ء«ۇشىنشى توقسان قارجى سەكتورىنىڭ اكتيۆتەرى مەن كاپيتالى وسكەنىن كورسەتتى. بانكتەر, ساقتاندىرۋ ۇيىمدارى, بروكەرلەر جانە ينۆەستيتسيالىق پورتفەلدى باسقارۋشىلار, ميكروقارجى جانە ليزينگتىك ۇيىمدارى جاڭا تەحنولوگيالىق شەشىمدەرگە قول جەتكىزدى. ءوسۋ تراەكتورياسىنىڭ قازىرگى دەڭگەيىن ساقتاۋ ءۇشىن قانداي سىرتقى كۇيزەلىستەرگە دايىندالۋىمىز كەرەك, ونىڭ ەل ەكونوميكاسىنا تيگىزەتىن كەرى اسەرىن ازايتۋعا بولا ما جانە مۇنداي جۇمسارتۋدىڭ قۇنى قانداي؟ وسى جايتتاردى ءتۇسىنۋىمىز كەرەك», دەدى ە.باحمۋتوۆا.
بانكتەر مەملەكەت كومەگىنسىز جۇمىس ىستەي الادى
قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگىنىڭ توراعاسى ءمادينا ابىلقاسىموۆانىڭ ايتۋىنشا, رەسەيلىك بانكتەردىڭ نارىقتان كەتۋىنە بايلانىستى بىرقاتار وزگەرىس ورىن الدى. اتالعان اگەنتتىك ۇكىمەتتىڭ «سبەربانك» اق ەب ساتىپ الۋ جانە ونى قازاقستاننىڭ بانك سەكتورىنداعى جەكە ويىنشى رەتىندە قالدىرۋ تۋرالى شەشىمىن قولدايدى. «بايتەرەك» حولدينگى بانك SDN سانكتسيالارىنان شىققاننان كەيىن بۇل بانكتى جەكە ينۆەستورعا ساتۋدى جوسپارلاپ وتىر. قازىر وسى باعىتتا جۇمىس جۇرگىزىلىپ جاتىر. بۇل بانك سەكتورىنداعى باسەكەلەستىكتى قولداۋعا جانە دامىتۋعا كومەكتەسەدى.
سونداي-اق اگەنتتىك باسشىسى ليتسەنزيالاۋ راسىمدەرى وڭتايلاندىرىلاتىنىن ايتتى. دەپوزيتتەردى تارتۋدى ءبىر جىل ىشىندە شەكتەيتىن نورما بار, بۇل نورما 20 جىل بۇرىن قاراستىرىلعانىمەن تاۋەكەلدەردى باسقارۋ جۇيەسى بولماعان. «سوندىقتان بۇل نورمانى الىپ تاستاۋعا بولادى جانە كەلەسى جىلى ءتيىستى زاڭنامالىق تۇزەتۋلەر قابىلدانادى دەپ ەسەپتەيمىز», دەدى م.ابىلقاسىموۆا.
وسىعان دەيىن 2019 جىلى قارجى رەتتەۋشىسى بانك اكتيۆتەرىنىڭ ساپاسىنا ءبىرىنشى رەت باعالاۋ جۇرگىزگەنى, 2020 جىلى قازاقستانداعى كوممەرتسيالىق بانكتەر سترەسس-تەستىلەۋدەن وتكەنى ايتىلعان ەدى. بيىل ناۋرىز ايىندا قارجى نارىعىن رەتتەۋ جانە دامىتۋ اگەنتتىگى ۇلتتىق بانكپەن بىرلەسىپ, جىل سايىنعى قاداعالاۋ پروتسەسىنە AQR جانە قاداعالاۋ سترەسس-تەستىلەۋىن (SST) ەنگىزۋدى اياقتادى. جوباعا ءتورت بانك قاتىستى.
م.ابىلقاسىموۆا قازاقستاندىق بانكتەر مەملەكەت كومەگىنسىز دە جۇمىس ىستەي الاتىنىن ايتتى. بيىل العاش رەت ەلىمىزدەگى 10 ءىرى بانكتە كەزەكتى اكتيۆتەر ساپاسىنا شولۋ (Asset quality review) جۇرگىزىلىپ, 17 قازاندا اياقتالدى. ء«بىز پروۆيزيالاردىڭ قوسىمشا قالىپتاسۋىن 2,3 پايىزدىق تارماق دەڭگەيىندە باعالايمىز. بۇل – جاقسى ناتيجە, ەكونوميكانى جوعارى ساپالى نەسيەلەۋدى ارتتىرۋدى جالعاستىرۋ ءۇشىن بانكتەردىڭ مۇمكىندىگى جەتكىلىكتى ەكەنىن كورسەتەدى», دەدى م.ابىلقاسىموۆا.
اگەنتتىك باسشىسى كۇردەلى سىرتقى ەكونوميكالىق جاعدايلارعا قاراماستان, بيىل بيزنەسكە قارىز بەرۋ قارقىنى ارتقانىن اتاپ ءوتتى. بيىل 9 ايدا ەكونوميكانى نەسيەلەۋ 21,1 ترلن تەڭگەگە دەيىن ءوستى, بيزنەستى نەسيەلەۋ 5,2 پايىزعا – 8,9 ترلن تەڭگەگە دەيىن ۇلعايدى. جالپى العاندا, بانكتەردى كاپيتالداندىرۋدى كۇشەيتۋ بويىنشا اۋقىمدى جۇمىس جۇرگىزىلدى. «تۇراقتى AQR ەنگىزىلىپ, سترەسس-تەستىلەۋ ىسكە قوسىلدى. ماكروەكونوميكالىق ورتانىڭ ناشارلاۋىنىڭ بارلىق الەۋەتتى تاۋەكەلى 2023 جىلعى ناۋرىزدا اياقتالاتىن سترەسس-تەستىلەۋ ستسەناريىندە قامتىلعان», دەپ اتاپ ءوتتى ۆەدومستۆو باسشىسى.
سونداي-اق نەسيەلەۋ بويىنشا كورسەتكىشتەردىڭ وسۋىنە مەملەكەتتىڭ قولداۋ شارالارى ىقپال ەتكەن. «كورسەتكىشتەرگە مەملەكەتتىك باعدارلامالار بويىنشا نەسيەلەردى سۋبسيديالاۋ ىقپال ەتكەنى ءسوزسىز. شوب تۋرالى ايتاتىن بولساق, ولار مەملەكەتتىك باعدارلامالار بويىنشا بارلىق سۋبسيديا مەن كەپىلدىكتى پايدالانادى. بۇل شوب ءۇشىن وتە ماڭىزدى قولداۋ قۇرالى. «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى» – بيزنەسكە جەڭىلدەتىلگەن مولشەرلەمەمەن ۇزاق مەرزىمدى نەسيە رەسۋرستارىن (5-7 جىل) بەرەتىن جالعىز باعدارلاما. جوبا بويىنشا ءبىرىنشى جارتىجىلدىقتا بانكتەردىڭ ليميتتەرى تاۋسىلدى. سودان كەيىن ءبىز وزگەرتۋلەر ەنگىزدىك, ليميتتەردى ۇلعايتتىق جانە مولشەرلەمەلەردى كوتەردىك, ويتكەنى بازالىق مولشەرلەمە ءوستى», دەپ ءتۇسىندىردى م.ابىلقاسىموۆا.
2022 جىلعى ناۋرىزدا رەسەي ۇكىمەتى شەتەلدىك ينۆەستورلارعا باعالى قاعازدارمەن وپەراتسيالار ءۇشىن شەكتەۋلەر ەنگىزگەنى, قازاقستان ازاماتتارىنىڭ كەيبىر باعالى قاعازدارى رەسەيلىك ەسەپكە الۋ ۇيىمدارىندا بۇعاتتالعانى بەلگىلى.
فورۋمعا قاتىسقان KCSD ورتالىق دەپوزيتاريدىڭ باسقارما توراعاسى ءادىل مۇحامەدجانوۆ ۇلتتىق ەسەپ ايىرىسۋ دەپوزيتاريىنە سىلتەمە جاساي وتىرىپ, رەسەيلىك باعالى قاعازداردان جانە رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ ەسەپكە الۋ ۇيىمدارىنان قاراجات شىعارۋ مەحانيزمىن ايتىپ, كوپتى تولعاندىرعان ساۋالدىڭ جاۋابىن تارقاتتى. ۇلتتىق ەسەپ ايىرىسۋ دەپوزيتاريىندەگى قازاقستاننىڭ ورتالىق دەپوزيتاريىنىڭ شوتىنا قاتىستى شەكتەۋ س تيپىندەگى شوت رەتىندە قويىلعان. «وعان قاعازداردى كىرگىزۋگە بولادى, ال ول جەردەن قاعازداردى شىعارۋعا بولمايدى. وندا بارلىعى 51 ەميتەنتتىڭ 47 اكتسيالار شىعارىلىمى جانە 21 وبليگاتسيالار شىعارىلىمى بار. بۇل شىعارىلىمداردىڭ ينديكاتيۆتىك كولەمى شامامەن 35 ملرد ءرۋبلدى قۇرايدى. ونىڭ شامامەن 94%-ى وبليگاتسيالارعا تيەسىلى, جارتىسىنان كوبى رەسەي زاڭناماسىنا سايكەس شىعارىلعان قازاقستان قارجى مينيسترلىگىنىڭ ەۋرونوتالارىنا تيەسىلى», دەدى ءا.مۇحامەدجانوۆ.
تامىز ايىندا ماسكەۋ بيرجاسى دوستاستىق ەلدەردىڭ بەيرەزيدەنتتەرىنە اكتسيالار مەن وبليگاتسيالار نارىعىنا كىرۋگە رۇقسات بەردى.
شەتەلدىك باعالى قاعازدار وسكەن
ءا.مۇحامەدجانوۆ باعالى قاعازداردان جانە رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ ەسەپكە الۋ ۇيىمدارىنان قاراجات شىعارۋ تەتىكتەرى تۋرالى دا اڭگىمەلەدى. قازاقستاندىق ينۆەستورلار اكتيۆتەرىن اۋدارۋ جانە ولاردى كەيىننەن ساتۋ ءۇشىن رەسەيلىك بروكەرگە جۇگىنىپ شوت اشۋى, وسى قاعازداردى KCSD ارقىلى ەسەپتەن شىعارۋعا جانە ولاردى رەسەيلىك بروكەر ارقىلى ەسەپكە الۋعا ءتيىستى بۇيرىقتار بەرىلۋگە ءتيىس. «باعالى قاعازدار ەسەپتەلگەننەن كەيىن ونى رەسەيلىك بروكەر ارقىلى ماسكەۋ بيرجاسىندا ساتۋعا بولادى. وسى مەحانيزم بويىنشا باعالى قاعازداردى KCSD شوتىنان ۇەد-عا شىعارۋ بويىنشا العاشقى وپەراتسيالار جۇرگىزىلدى. بۇل مەحانيزمنىڭ جۇمىس ىستەپ تۇرعانىن كورسەتەدى», دەدى ورتالىق دەپوزيتاري باسشىسى.
سونداي-اق 2022 جىلعى قازان ايىنىڭ سوڭىندا KCSD-دە دەپوزيتارلىق قىزمەت كورسەتۋگە قابىلدانعان باعالى قاعازدار شىعارىلىمىنىڭ سانى جىل باسىنان بەرى ەكى ەسەگە ءوسىپ, KCSD-دە دەپوزيتارلىق قىزمەت كورسەتۋدە تۇرعان شەتەلدىك باعالى قاعازدار شىعارىلىمدارى دا ۇلعايعان. وسى جىلدىڭ 1 قاراشاسىندا باسقا مەملەكەتتەردىڭ زاڭناماسىنا سايكەس شىعارىلعان باعالى قاعازداردىڭ ينديكاتيۆتى كولەمى 11 ملرد دوللاردان استى. شەتەلدىك باعالى قاعازداردىڭ جاڭا شىعارىلىمىنىڭ جارتىسىنا جۋىعى (47,4%) وبليگاتسيالار بولدى. قازاننىڭ سوڭىنداعى شەتەلدىك وبليگاتسيالار شىعارىلىمدارىنىڭ سانى جىل باسىنان بەرى ءۇش ەسەدەن استامعا ءوستى (165-تەن 572 شىعارىلىمعا دەيىن).
تسيفرلى تەڭگەگە كەپىلدىك بەرەدى
ۇلتتىق بانكتىڭ تسيفرلى تەڭگەنى 2022 جىلدىڭ سوڭىنا دەيىن ەنگىزەتىنى وسىعان دەيىن ايتىلعان. ۇلتتىق بانكتىڭ تولەم جانە قارجىلىق تەحنولوگيالاردى دامىتۋ ورتالىعى تسيفرلى تەڭگەنىڭ تەحنولوگيالىق الەۋەتىن, ەكونوميكالىق پايداسى مەن شىعىنىن, جۇيەنى رەتتەۋ مۇمكىندىكتەرىن, سونداي-اق ەكوجۇيەنى دامىتۋ الەۋەتىن باعالاۋ بويىنشا زەرتتەۋ جۇرگىزگەن. ورتالىق توراعاسى بينۇر جالەنوۆ «تسيفرلى تەڭگە» قاناتقاقتى جوباسىن جۇزەگە اسىرۋدىڭ الدىن الا ناتيجەلەرى تۋرالى اڭگىمەلەدى. ونىڭ ايتۋىنشا, تسيفرلى تەڭگە قولما-قول اقشامەن دە, قولما-قول اقشاسىز دا قاراجاتتىڭ قاسيەتتەرىن بىرىكتىرەتىن ءۇشىنشى تولەم نىسانىنا اينالادى. تسيفرلى تەڭگەنىڭ كومەگىمەن ينتەرنەتكە قوسىلماي-اق وففلاين رەجىمدە تولەۋگە, سونداي-اق بانكتىك قوسىمشالاردا نەمەسە ينتەرنەت-دۇكەندەردە ونلاين رەجىمىندە تولەم جاساۋعا بولادى. ياعني تسيفرلى تەڭگەگە مەملەكەت كەپىلدىك بەرىپ وتىر. سونداي-اق توكەنيزاتسيا تەحنولوگياسى ارقىلى بىرەگەي قاسيەتتەرگە يە بولادى. «باعدارلامالانۋ جانە سمارت كەلىسىمشارتتار نارىق قاتىسۋشىلارى مەن مەملەكەتتىك ورگاندار ءۇشىن جاڭا مۇمكىندىكتەر اشادى. قوسىمشا مۇمكىندىكتەر تۇتىنۋشىلارعا قولجەتىمدى بولادى. مىسالى, تسيفرلى تەڭگە ساقتالعان قۇرىلعى جوعالعان جاعدايدا ونى قالپىنا كەلتىرۋگە بولادى. ەڭ ماڭىزدى قاسيەتتەردىڭ ءبىرى, ازاماتتاردىڭ كونستيتۋتسيالىق قۇقىقتارىنا انونيمدىك قاۋىپ توندىرمەيدى», دەپ اتاپ ءوتتى ساراپشى.
وسىعان دەيىن «تسيفرلى تەڭگە اينالىمعا ەنسە, ءداستۇرلى تەڭگەنىڭ بولاشاعى قالاي بولادى؟» دەگەن ساۋال كوكەيدە جۇرەتىن. ب.جالەنوۆ بۇل ءداستۇرلى تەڭگەنىڭ ورنىن اۋىستىرمايتىنىن, تەك قولدانىستاعى تولەم ينفراقۇرىلىمىن تولىقتىراتىنىن ايتادى. بۇل تۋرالى ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەرمەن جانە تولەم ۇيىمدارىمەن «ەكى دەڭگەيلى ارحيتەكتۋرا» قاعيداتى بويىنشا جۇمىس جۇرگىزىلدى. سپيكەردىڭ ايتۋىنشا, تسيفرلى تەڭگەنى ينۆەستيتسيا نەمەسە جيناقتاۋ قۇرالى ەمەس, ەڭ الدىمەن تولەم قۇرالى بولاتىنداي ەتىپ دامىتۋ جانە ەنگىزۋ ماڭىزدى.
تولەم مەن قارجىلىق تەحنولوگيالاردى دامىتۋ ورتالىعىنىڭ توراعاسى تسيفرلى تەڭگەنى ەنگىزۋ مەملەكەتتىك قاراجاتتى جەتونداردى تاڭبالاۋ جانە كەرى تاڭبالاۋ مەحانيزمى ارقىلى جۇمساۋ تيىمدىلىگىن دە ارتتىراتىنىنا سەنىمدى. سونداي-اق ترانسشەكارالىق جانە كوتەرمە تولەمدەردى جىلدامداتادى, سونداي-اق قۇنىن تومەندەتەدى, تسيفرلى اكتيۆتەر يندۋسترياسىمەن جانە DeFi (ورتالىقتاندىرىلماعان قارجى) قاۋىپسىز جانە ىڭعايلى ينتەگراتسيانى قامتاماسىز ەتەدى. ول 2022 جىلدىڭ قازان ايىندا تسيفرلى تەڭگە پلاتفورماسىندا 5 كۇندىك قاناتقاقتى جوبا ءوتىپ, 3 594 ترانزاكتسيا جاسالعانىن ەسكە ءتۇسىردى. ونىڭ 68 پايىزى ونلاين تولەم جاعدايىندا QR كودتارى ارقىلى ارنايى, باعدارلامالانعان VG ارقىلى جانە تولەم وففلاين رەجىمىندە جۇرگىزىلدى. ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا, جۇيە تۇراقتى جۇمىس ىستەگەن. دەمەك, تسيفرلى تەڭگەنى ەنگىزۋ قاجەتتىگى تۋرالى تۇپكىلىكتى شەشىم قابىلدانسا, ءۇش جىل ىشىندە بۇل جۇيەنى قالىپقا تۇسىرۋگە مۇمكىندىك بار. 2023 جىلى توكەندەر, 2024 جىلى وففلاين رەجىمىندە قولجەتىمدى بولادى, ال 2025 جىلى باسقا پلاتفورمالاردا ەركىن ينتەگراتسيالانادى. سونداي-اق ورتالىق جەتەكشىسى تسيفرلى تەڭگەنى ەنگىزۋ بويىنشا تۇپكىلىكتى شەشىم جىل سوڭىنا دەيىن قابىلداناتىنىن ەسكە سالدى.
ۇلتتىق بانك 15 جەلتوقسانعا دەيىن ونى ەنگىزۋ تەحنولوگياسىن, تاۋەكەلدەرىن جانە كەلەشەگىن ەگجەي-تەگجەيلى سيپاتتايتىن اق قاعاز ەسەپتى جاريالايدى. «ەكونوميكالىق مودەلدەۋ ناتيجەلەرى تۋرالى قوسىمشا حابارلايمىز. «تسيفرلى تەڭگە ەكونوميكاعا قاجەت پە, جوق پا؟» دەگەن ساۋالدىڭ جاۋابى سول كەزدە ايتىلادى», دەپ تۇيىندەدى ب.جالەنوۆ.
فورۋم اياسىندا تسيفرلى تەحنولوگيالاردى ەنگىزۋدەگى قارجىلىق قىزمەت تۇرلەرىندەگى ەرەكشەلىكتەر, قور نارىعىنىڭ ينتەگراتسيالىق ۇدەرىستەرى, قور نارىعى ارقىلى ەكونوميكانى قارجىلاندىرۋ, بيرجالىق ينفراقۇرىلىمداردى دامىتۋ سياقتى ماسەلەلەر تالقىلانىپ, ىقپالداستىق كەلىسىمدەر تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويىلدى.
الماتى
