ءىس - شاراعا قاتىسۋشىلاردىڭ رەكوردتىق سانى - 300-دەن استام دەلەگات جينالدى. ولاردىڭ قاتارىندا مينيسترلىكتەر مەن پارلامەنت مۇشەلەرى, باسقا ەلدەردەن كەلگەن قوناقتار جانە بۇۇ, دۇنيەجۇزىلىك بانك جانە ازيا دامۋ بانكىنىڭ وكىلدەرى بار.
ءىس-شارا شەنەۋنىكتەر مەن حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ نازارىن اۋدارعانى بەكەر ەمەس. فورۋم بۇۇ-نىڭ تۇراقتى دامۋ ماقساتتارىنىڭ ءبىرى – گەندەرلىك تەڭدىكتى قامتاماسىز ەتۋ جانە بارلىق ايەلدەردىڭ قۇقىقتارى مەن مۇمكىندىكتەرىن كەڭەيتۋ بويىنشا ەلىمىزدە جۇمىس ىستەيتىن فلاگماندىق الەۋمەتتىك جوبالاردىڭ قاتارىنا كىرەدى. الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق باعدارلامالاردى جۇزەگە اسىرۋداعى ايەلدەردىڭ ەرەكشە ءرولىن قازاقستان باسشىلىعى دا اتاپ ءوتتى.
ۇزدىك بيزنەس-يدەيا بايقاۋىنىڭ قورىتىندىسىن شىعارۋ بولەك وقيعا بولدى. 20 ايەل ءىستى اشۋعا نەمەسە ءوز ءىسىن كەڭەيتۋگە تەڭگەمەن 2-دەن 4 مىڭ دوللارعا دەيىن گرانت ۇتىپ الدى. فورۋمدا ايەلدەرگە ارنالعان ءبىلىم بەرۋ باعدارلامالارىنا سۇرانىس تاقىرىبى نەگىزگى تاقىرىپتاردىڭ ءبىرى بولدى.
«جەكە قوسالقى شارۋاشىلىقتار» ونلاين-مەكتەبى تاماشا ناتيجەلەر كورسەتىپ وتىر. «جاسىل» كاسىپكەرلىك باعدارلاماسى بويىنشا جۇمىسسىز ايەلدەردى قولداۋدىڭ تابىستى كەيسى بار. قاتىسۋشىلار باستاپقى بىلىكتىلىگىنە قاراماستان, ايقىن كاسىپكەرلىك قاسيەتتەرىن كورسەتەدى. ەگەر ءبىز ولاردىڭ ءبىلىم الۋىنا كوبىرەك رەسۋرستار بولسەك, ءبىز اۋىل شارۋاشىلىعىن نىعايتۋعا قابىلەتتى جاڭا ىسكەر ايەلدەردىڭ اسەرلى سانىن الامىز», دەدى «جاسىل ەكونوميكا» جانە G-Global دامىتۋ كواليتسياسىنىڭ» اتقارۋشى ديرەكتورى اسحات سۇلەيمەنوۆ.
تابىستى ءبىلىم بەرۋ باستاماسىنىڭ مىسالى رەتىندە كوپتەگەن ادامدار بۇل جوبانى اتاپ وتەدى. ول قازاقستاننىڭ بارلىق وڭىرلەرىن قامتيدى, 10 جىل ىشىندە بيزنەس داعدىلارىنا وقىتۋدان 60 مىڭنان استام ادام ءوتتى. قاتىسۋشىلار سانى جىل سايىن ارتىپ كەلەدى. تۇلەكتەر حتت وندىرىسىندە, اۋىل شارۋاشىلىعىندا جانە قىزمەت كورسەتۋ سالاسىندا الەۋەتتى ىسكە اسىرۋدا – جوبانىڭ ارقاسىندا بۇكىل ەل بويىنشا ونداعان شاعىن كاسىپورىندار اشىلدى.
«تاجىريبە كورسەتكەندەي, جوباعا قاتىسۋ ايەلدەردىڭ وزىنە دەگەن سەنىمدىلىگىن دامىتادى, پسيحولوگيالىق تۇرعىدان نىعايتادى جانە شابىتتاندىرادى. بۇل كەز-كەلگەن قوعامعا قاجەت جوبا. ول ايەلدەردى بىرىكتىرەدى جانە قازىرگى گەندەرلىك كۇن ءتارتىبىن قالىپتاستىرۋعا كومەكتەسەدى», دەدى جوبانىڭ نەگىزىن قالاۋشى, «الەۋمەتتىك ديناميكا» قوعامدىق قورىنىڭ ديرەكتورى ەلەنا وجگو.
فورۋمدى ۇيىمداستىرۋشىلار دا مۇنداي كۇن ءتارتىبىنىڭ تيىمدىلىگىنە كۇمان كەلتىرمەيدى. ولار ءىس-شارانىڭ قازاقستاندىق قوعامداعى وزگەرىستەرگە ايتارلىقتاي اسەر ەتەتىنىنە سەنىمدى.
ء«بىزدىڭ ماقساتىمىز-قازاقستاندىق ايەلدەرگە ەكونوميكا مەن كاسىپكەرلىكتىڭ بارلىق سالالارىنا ەسىك اشۋ. مەنىڭ ويىمشا, ءبىر كۇنى جىنىستاردىڭ ءوز قۇقىقتارى مەن مۇمكىندىكتەرىن ىسكە اسىرۋداعى ءابسوليۋتتى تەڭدىگى قاعازداعى ءسوز ەمەس, ءبىزدىڭ قوعام ءۇشىن تانىس شىندىق بولادى!», دەدى ۇيىمداستىرۋ كوميتەتىنىڭ توراعاسى مايرا ايسينا.
فورۋمنىڭ ۇيىمداستىرۋ كوميتەتىنىڭ تاپسىرىسى بويىنشا قوعامدىق ۇيىمدار جۇرگىزگەن زەرتتەۋ ناتيجەلەرى دە ايەلدەردىڭ ەكونوميكاداعى ءرولىنىڭ ارتۋى تۋرالى ايتادى. 14 ايماقتاعى ساۋالناما كورسەتكەندەي, اۋىل تۇرعىندارىنىڭ 30,6%-ى بيزنەسپەن اينالىسادى, 11,2%-ى الداعى 3 جىلدا, ال تاعى 20,4%-ى بەلگىسىز بولاشاقتا اينالىسۋعا نيەتتى. وسىلايشا, ايەلدەر كاسىپكەرلىگىنىڭ قوسىمشا الەۋەتى 31,6% قۇرايدى – بۇل تەك اۋىلدىق جەرلەردە.
اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى ەربول قاراشوكەەۆ وتكەن جىلى فورۋمدا سويلەگەن سوزىندە ونىڭ ۆەدومستۆوسى ايەلدەردىڭ اگرارلىق وندىرىسكە قاتىسۋىن جانداندىرۋ ءۇشىن شارالار قابىلداپ جاتقانىن ايتتى. 2021-2025 جىلدارعا ارنالعان اوك دامىتۋ جونىندەگى ۇلتتىق جوبا 100 مىڭعا جۋىق جاڭا جۇمىس ورنىن قۇرۋعا مۇمكىندىك بەرەتىنى اتاپ ءوتىلدى. ولاردىڭ 80% - دان استامىن اۋىل ايەلدەرى الادى. ستاتيستيكاعا سۇيەنسەك, بۇگىندە ايەلدەر قازاقستانداعى ءاربىر بەسىنشى شارۋا قوجالىعىن باسقارادى.
فورۋم اياسىندا اۋىل حالقىنىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن ارتتىرۋ جانە ونىڭ ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك وسۋىنە جاردەمدەسۋدىڭ اسا ماڭىزدى ماسەلەلەرى شەشىلۋدە. «ورتالىق ازيا ايەلدەرى: مادەني قۇندىلىقتار مەن داستۇرلەردى ساقتاي وتىرىپ, تابىسقا جەتۋ جانە گەندەرلىك تەڭدىك» سەسسياسى اياسىندا قازاقستاننىڭ عانا ەمەس, شەتەلدىڭ دە اۋىل ايەلدەرىن قولداۋ تاجىريبەسى تالقىلانادى. سەسسياعا تاجىكستان, قىرعىزستان, ازەربايجان, اقش جانە ەۋرووداق ساراپشىلارى قاتىسادى. ءۇش ءتۇرلى الاڭدا «اۋىلداعى ءومىر ءسۇرۋ جاعدايلارى: بىرلەسىپ قالاي جاقسارتامىز؟» تاقىرىبىندا TEDx فورماتىندا تاقىرىپتىق تالقىلاۋلار مەن پىكىرلەرىن ورتاعا سالۋ جۇرگىزىلەدى. فورۋمدا «100 ساتتىلىك تاريحى» سەرياسىنىڭ جاڭا كىتابى تانىستىرىلادى.
