ت.كاكىش ۇلىنىڭ ءوز تۇسىندا جوو-لاردا ارناۋلى كۋرس دەڭگەيىندە عانا وقىتىلىپ جۇرگەن قازاق ادەبيەتى سىنى تاريحىن عىلىمي ءپان رەتىندە دەربەستىك الۋىنا سىڭىرگەن ەڭبەگى ەلەۋلى. سىن ۇلگىلەرىنىڭ سىلەمدەرىن تاريحتاعى رۋحاني مۇرالاردان تاۋىپ, العاشقى قازاق باسپاسوزىندە وسى جانردىڭ قالىپتاسقانىن ىجداعاتپەن زەرتتەدى. سول ارقىلى قازاق ادەبيەتى سىنىنىڭ جەكە سالا رەتىندە كاسىبي سيپات العانى توڭكەرىسكە دەيىنگى داۋىردە جۇزەگە اسقانىن دالەلدەپ, مادەني, ادەبي, عىلىمي جەتىستىكتەرىمىزدىڭ ءبارى دە «رەۆوليۋتسيا جەمىسى» دەپ ەسەپتەلەتىن قاساڭ قاعيدانىڭ تاس-تالقانىن شىعاردى.
ت.كاكىش ۇلى سىن مەن ادەبيەتتانۋ عىلىمىنىڭ تاريحىن زەرتتەۋگە بەل بۋعاندا, بۇرىنعى تاپتاۋرىن بولعان جولدان وزگەشە باعىتتى باستاپ, كوپ عىلىم دوكتورىنىڭ ءبىرى بولۋ ءۇشىن ەمەس, ءوز ۇلتىنىڭ الەمدىك وركەنيەتكە قوسقان ۇلەس-سالماعىن دالەلدەۋدى ماقسات ەتكەنى انىق. وعان قوسا سىندارلى دا مازمۇندى سىن جولىنا تۇسپەستەن بۇرىن ادەبيەت زەرتتەۋشىسىنە ەڭ نەگىزگى كەرەك بولاتىن قاسيەتتەردى مەڭگەرۋ جولىنان ءوتتى. ولار تەك عىلىمي تاباندىلىق پەن لوگيكالىق تۇرعىدان زەردەلەي ءبىلۋ, مۇراعاتتاردا شاڭ باسىپ جاتقان جادىگەرلەردى ىزدەپ تابۋ عانا ەمەس, ءوز زەرتتەۋلەرىنىڭ باستى باعىتىن ۇلتتىق مۇددە تۇرعىسىنان پايىمداي ءبىلۋدى دە قاجەت ەتەتىنىن عالىم ءوز شىعارماشىلىعىنىڭ باستى كرەدوسىنا اينالدىردى.
عالىمنىڭ بويىنداعى تۋابىتكەن «سىنشى, فيلولوگ, انتيكۆارلىق» مىنەز بەن قادىر-قاسيەت توتاليتارلىق كەزەڭدەگى ماركستىك-لەنيندىك ءادىسناما قاعيدالارىنىڭ قامىتىن كيىپ الىپ تارتا بەرۋدەن ساقتاپ قالدى.
ۇستازىمىز قازاق ادەبيەتى سىنىنىڭ تاريحىن زەرتتەۋگە كىرىسكەنگە دەيىن ۇلتتىق ادەبيەت تۋرالى عىلىم تاريحى, ونداعى ادەبي-تەوريالىق, عىلىمي-زەرتتەۋشىلىك وي-پىكىردىڭ دامۋ ۇدەرىسىن, ادىسنامالىق ماسەلەلەرىن عىلىمي تۇرعىدا جۇيەلى تەكسەرگەن كۇردەلى عىلىمي زەرتتەۋ بولعان جوق. ادەبيەتتانۋ عىلىمنىڭ تۋ, قالىپتاسۋ, دامۋ جولدارى مەن تاريحىنىڭ كوپتەگەن ماسەلەلەرى تۋرالى كەلەشەك زەرتتەۋ جۇمىستارىنا باعىت-باعدار بەرەتىن سونى كوزقاراستاردى «سىن ساپارى» مەن «وڭاشا وتاۋ» اتتى مونوگرافيالارىندا العاش عىلىمي اينالىمعا ەنگىزدى. ءوزىنىڭ قالىپتاسۋ تاريحىنداعى جەتىستىكتەر مەن قاتەلىكتەردى عىلىمي تۇرعىدا زەردەلەپ الماي تۇرىپ, قانداي دا بولسىن عىلىم سالاسىنىڭ ءوسىپ-وركەندەمەيتىنىن ءوزىنىڭ «اسىرە لەنينشىل» زامانداستارىنان بۇرىن سەزىنە ءبىلدى. اسىرەسە, ماركستىك-لەنيندىك ءادىسنامانىڭ ستاليندىك بيلىك كەزىندەگى ارتىق-كەم ايتىلىپ, ەندى قاعيداعا اينالىپ بارا جازداعان قاتەلىكتەردىڭ ورىن الۋ سەبەپ-سالدارلارىن تارازىلاۋ ادەبيەتتانۋ مەن سىن ءۇشىن عانا ەمەس, حالىق بولاشاعى ءۇشىن دە قاجەتتىگىن العاشقى بولىپ تاني الدى.
قازاق ادەبيەتتانۋ عىلىمىنىڭ ءوسىپ-وركەندەۋ جولىن قوعامدىق وي-سانانىڭ جەتىلۋىنە وراي العاشقى عىلىمي جانە تەوريالىق وي-پىكىردىڭ ويانۋ, كوركەم ادەبيەتكە بايلانىستى ۇعىم-تۇسىنىكتەردىڭ قالىپتاسۋى مەن ادەبي مۇرانى جيناپ جاريالاۋ, زەرتتەۋ پروتسەسىنە ساي كەزەڭدەرگە بولە وتىرىپ تەكسەرۋدىڭ, ادىسنامالىق تۇرعىدا تولىق جەتىلۋىن سارالاۋدىڭ پراكتيكالىق تا, تەوريالىق تا ءمانى بار ەكەنى تۇڭعىش رەت وسىلايشا پايدا بولدى. ونىڭ ىشىندە تۋى مەن قالىپتاسۋ داۋىرلەرىن باستان وتكەرگەن حح عاسىرداعى ادەبي مۇرانى يگەرۋ جولىنداعى زەرتتەۋشىلىك ىزدەنىستەرىن, ۇلتتىق ادەبيەتتىڭ عىلىمي تاريحىن جاساۋ مەن داۋىرلەۋدەگى قادامدارىن سارالاۋدىڭ ماڭىزى زور ەكەنى ت.كاكىش ۇلىنىڭ دوكتورلىق ديسسەرتاتسياسىندا العاش ايتىلدى.
پروفەسسور ت.كاكىش ۇلى قازاق ادەبيەتتانۋى مەن سىنىنىڭ تۋ, قالىپتاسۋ جولدارىن بەلگىلى ءبىر داۋىرلەرگە بولگەندە, سىن مەن ادەبيەتتانۋ عىلىمىنىڭ ساباقتاسا, ءبىر-ءبىرىن تولىقتىرا داميتىنىن ەسكەرە وتىرىپ, ۇلكەن ءۇش كەزەڭگە جىكتەيدى. «قازاق ادەبيەتى سىنى مەن عىلىمىنىڭ تاريحي بەلەستەرىنەن ءۇش كەزەڭدى انىق بايقايمىز. ءبىرىنشى كەزەڭ – قازاق ادەبيەتى سىنىنىڭ تۋ ءداۋىرى. قازاق ادەبيەتى سىنىنىڭ تۋ پروتسەسى قازان توڭكەرىسىنە دەيىن سوزىلعان. ەكىنشى كەزەڭ – قازاق ادەبيەتى سىنىنىڭ جانر رەتىندە قالىپتاسۋ جانە ادەبيەتتانۋ عىلىمىنىڭ تۋ ءداۋىرى. بۇل پروتسەسس 1917-1937 جىلداردىڭ اراسىن قامتيدى. ءۇشىنشى كەزەڭ – قازاق ادەبيەتى سىنىنىڭ ءوسىپ-وركەندەۋ جانە ادەبيەتتانۋ عىلىمىنىڭ قالىپ-
تاسۋ ءداۋىرى. 1938-1985 جىلدار ارالىعى», – دەپ كورسەتەدى.
سىن تاريحىنا ءتان بۇل ءۇش كەزەڭنىڭ قازاق ادەبيەتتانۋ عىلىمىنىڭ تۋىپ, قالىپتاسۋ جولىنا تىكەلەي قاتىسى بار. سەبەبى ادەبيەت سىنى ءوزىنىڭ تۋ داۋىرىنەن باستاپ-اق سول ادەبيەتتىڭ تاريحى مەن ادەبي-تەوريالىق ماسەلەلەرى جايىندا پىكىر بىلدىرمەي تۇرا المايدى. بۇل تۇرعىدا ورىس ادەبيەتتانۋ عىلىمىنىڭ قالىپتاسۋ جولىن زەرتتەۋشىلەردىڭ ءبىرى پ.ا.نيكولاەۆ: «پوپىتكا سيستەماتيچەسكوگو يستوريچەسكوگو وبزورا زناني و ليتەراتۋرە پەرۆوناچالنو وسۋششەستۆليالاس نا ماتەريالە كريتيكي» دەگەنى دالەل بولا الادى.
قانداي دا بولسىن عىلىم سالاسى بىردەن تۋىپ, قالىپتاسا قويمايتىنىن ەسكەرسەك, وندا ادەبيەت تۋرالى عىلىمىنىڭ العاشقى ادىمى قاراپايىم وي-پىكىردەن, العىسوز بەن تۇسىندىرمەلەردەن, عۇمىرنامالىق دەرەكتەردەن, حالىق تاريحىنا بايلانىستى اقپارلار مەن مالىمدەمەلەردەن, شىعارمانىڭ ءمانىن ۇعىپ, ءسوزىن تاماشالاۋدان باستالىپ, ءوزىنىڭ تۋى, قالىپتاسۋ پروتسەسىنە دەيىن ۇزاق جولدى باستان وتكەرەدى.
ت.كاكىش ۇلى ءوزىنىڭ 1994 جانە 2003 جىلدارى جارىق كورگەن «قازاق ادەبيەتى سىنىنىڭ تاريحى», «جانر جايلاۋى» (2007) اتالاتىن ەڭبەكتەرىندە سىنشىلدىق-ەستەتيكالىق, عىلىمي-زەرتتەۋشىلىك وي-پىكىردىڭ العاشقى قادامدارىن ەجەلگى ءداۋىر مەن ورتاعاسىرلارداعى جازبا جادىگەرلەردىڭ حاتقا تۇسۋىمەن بايلانىستىلىقتا قارادى. سونىڭ ناتيجەسىندە عالىمنىڭ عىلىمي جەتەكشىلىگىمەن قورعالعان ج.سماعۇلوۆ پەن س.جۇماعۇلوۆتىڭ دوكتورلىق ديسسەرتاتسيالارىندا ادەبيەتتانۋ عىلىمى تاريحىنىڭ داۋىرلەرى جاڭاشا جۇيەلەندى. تاريحي شىندىققا ساي باعا بەرۋ باعىتىن ۇستاي وتىرىپ, ماركستىك-لەنيندىك ءادىسناما قاعيدالارىنا وراي جازىلعان ەڭبەكتەردىڭ جەتىستىكتەرى مەن بۇگىنگى تاڭداعى تالاپ-تىلەك بويىنشا قاتەلىك بولىپ تابىلاتىن تۇستارى تارازىعا الىندى.
پروفەسسور ت.كاكىش ۇلىنىڭ باسشىلىعىمەن قازىرگى تاڭدا ۇلتتىق ادەبيەتتانۋ عىلىمى تاريحى مىنانداي داۋىرلەرگە ءبولىنىپ وتىر. ءبىرىنشى كەزەڭ – قازاق ادەبيەتتانۋ عىلىمىنىڭ تاريحي العى شارتتاردان تۇراتىن ارعى باستاۋلارى, ياعني تاريح الدىنداعى ءداۋىرى. بۇل ەجەلگى كەزدەگى ادەبيەتىنەن باستاپ XX عاسىرعا دەيىنگى ۋاقىت ارالىعىنا سوزىلدى. ەكىنشى كەزەڭ – قازاق ادەبيەتتانۋ عىلىمىنىڭ تۋ ءداۋىرى. ول 1900-1940-جىلدار اراسىندا جۇزەگە استى. ءۇشىنشى كەزەڭ – قالىپتاسۋ ءداۋىرى. بۇل 1941-1970 جىلدار ارالىعىن قامتيدى. ءتورتىنشى كەزەڭ – دامۋ, وركەندەۋ ءداۋىرى. بۇل ازىرشە 1971-2000 جىلدار ارالىعىنداعى ۋاقىت دەپ تانىلىپ وتىر.
كونە تۇركى جازبا ەسكەرتكىشتەرىن حاتقا تۇسىرۋدەن باستاپ شوقان, ىبىراي, اباي زامانىنا دەيىن سوزىلعان ۇزاق ءداۋىردى قازاق ادەبيەتتانۋ عىلىمىنىڭ تۋىنا دەيىنگى تاريح الدىنداعى كەزەڭى دەپ اتاۋدىڭ قازىرگى ادەبيەتتانۋداعى عىلىمي اينالىمعا ەنۋى زاڭدى بولماق. بۇل پروبلەما قازىرگى قازاق ادەبيەتتانۋىندا ت.كاكىش ۇلى, ج.سماعۇلوۆ, س.جۇماعۇل, د.ىسقاق ۇلى, ا.ىسىماقوۆانىڭ مونوگرافيالىق ەڭبەكتەرى مەن «قازاق ادەبيەتتانۋ عىلىمىنىڭ تاريحى» اتالاتىن ەكى تومدىق باسىلىمدا ءوز شەشىمىن تاپتى.
قازاق ادەبيەتتانۋ عىلىمىنىڭ تۋى مەن قالىپتاسۋ تاريحىندا حح عاسىرداعى ۇلتتىق عىلىمي-زەرتتەۋشىلىك وي-پىكىرگە ۇلەس بولىپ قوسىلدى دەپ تابىلعان ماقالالار مەن باياندامالار, زەرتتەۋ ەڭبەكتەر مەن وقۋلىقتار, مونوگرافيالار كەشەندى تۇردە وبەكتيۆتى اناليتيكالىق تالداۋ جانە تاريحي-سالىستىرمالى ادىستەر ارقىلى قاراستىرىلىپ جاتىر. وسىعان ساي زامانا تالابى مەن يدەولوگيا قىسپاعىنداعى قاتە تەوريالارداعى كوزقاراسقا («پرولەتكۋلتشىلدىق», «تۇرپايى سوتسيولوگيزم», «بىرىڭعاي اعىم») ۇشىراعان ماقالالار مەن زەرتتەۋلەر دە سارالانۋدا. ال سول 1970 جىلدارى «تۇرپايى سوتسيولوگيزمدى» سىناۋدا تاياقتىڭ ءبىر ۇشى پارتيانىڭ كوركەمونەر مەن عىلىم سالاسىنداعى ساياساتىنا ءتيىپ جاتاتىنىن ەسكەرسەك, ول ت.كاكىش ۇلىنىڭ تۋعان ادەبيەت تۋرالى عىلىم بولاشاعى ءۇشىن ەرلىككە پارا-پار عالىمدىق پاراساتىنىڭ ارقاسىندا عانا ايتىلدى. ءوز عاسىرىنىڭ جۇگىن ادەبيەتتىڭ تاپتىعى مەن پارتيالىعىنان جاۋىر بولعان يىنىندە كوتەرىپ اكەتكەن عالىم ەڭبەگى حالىق ءۇشىن جاسالاتىن قانداي دا بولسىن ۇلتجاندىلىققا تەڭ ەكەنىن ماقتانىشپەن ايتسا دا بولادى.
تاۋەلسىزدىك العاننان بەرى باسقا قوعامدىق, گۋمانيتارلىق عىلىمدار سالاسى سياقتى قازاق ادەبيەتتانۋ عىلىمى ءوز باسىنان وتكەرگەن تاريحي جولىن جاڭاشا كوزقاراستا سارالاپ جاتىر. سونىڭ ارقاسىندا ۇلتتىق ادەبيەتتانۋدا سارا باعىتتار مەن كەلەلى تاقىرىپتاعى ماسەلەلەردى كەشەندى تۇردە زەرتتەگەن عالىمداردىڭ دا سىڭىرگەن ەڭبەگىنە باعا بەرۋ جۇمىستارى قولعا الىنۋدا. ال بۇل بولسا, ءبىزدىڭ ادەبيەتتانۋدا عىلىمي مەكتەپتەردىڭ قالىپتاسۋى تۋرالى پىكىرلەردىڭ ايتىلۋىنا سەبەپكەر بولدى.
اكادەميك ز.قابدولوۆ «اۋەزوۆ» (1992) اتتى ەڭبەگىندە قازۇۋ-دىڭ قازاق ادەبيەتى كافەدراسى تۋرالى ماقالاسىندا ۇلتتىق ادەبيەتتانۋدا ءۇش عىلىمي مەكتەپ بار دەپ جازعاندا, ادەبيەت تاريحىنان ب.كەنجەباەۆتىڭ, ادەبيەت تەورياسىنان ز.قابدولوۆتىڭ مەكتەپتەرىن اتايدى. ول شىنىنا كەلگەندە ۇلت ۇستازى ا.بايتۇرسىن ۇلى نەگىزىن قالاعاندىقتان, احاڭنىڭ عىلىمي مەكتەبى بولۋى كەرەك. ءوز ۇلىلارىمىزدى مانسۇقتاي بەرگەننەن تاپقان پايدامىز شامالى. ايتتى-ايتپادى, ۇلتتىق ادەبي-تەوريالىق وي-پىكىردىڭ بارلىق باستاۋ كوزى بولىپ تابىلاتىن «ادەبيەت تانىتقىشتىڭ» اۆتورى كەرەك دەسەڭىز عىلىم كانديداتى دا ەمەس. بىلىمدارلىق پەن ۇلتىنا قىزمەت ەتۋ ءۇشىن عىلىمي اتاقتىڭ قاجەت تە ەمەس ەكەنىنە بۇل دا ءبىر ناقتى دالەل.
ال ءۇشىنشى عىلىمي مەكتەپتى پروفەسسور ت.كاكىش ۇلىنىڭ مەكتەبى دەپ كورسەتەدى. ونى: ء«ۇشىنشى سالا – ادەبي سىن. بۇل پروبلەمانى باسىندا پروفەسسور ت.كاكىشەۆ ءبىر ءوزى جەكە دارا الىپ زەرتتەپ, تالاي ارحيۆتەردىڭ قوڭىرجاي قويمالارىن اقتارىپ-توڭكەرىپ, ودان تاپقان قۇجاتتار مەن جازبالاردى جان-جاقتى پايدالانا كەلە, قازاق ادەبيەتى سىنىنىڭ وقۋلىعىن («سىن ساپارى») جازىپ شىقتى», دەپ ناقتىلايدى. قازىرگى ۇلتتىق ادەبيەتتانۋدا قارىشتى قادامدار جاساپ وتىرعان بۇل عىلىمي مەكتەپتىڭ نەگىزى پروفەسسور ت.كاكىشەۆتىڭ «سىن ساپارى» (1972), «وڭاشا وتاۋ» (1982) اتتى مونوگرافيالارىنان باستاۋ الدى. عالىم ونى «قازاق ادەبيەتى سىنىنىڭ تاريحى» (1994), (2003) وقۋلىقتارى, «ساندالتقان «ساداق» (2002), «تولعام» (2004), «جانر جايلاۋى» (2007) جانە تاعى باسقا دا اتالاتىن زەرتتەۋلەرىمەن تولىقتىرا ءتۇستى. جالپى العاندا ت.كاكىش ۇلىنىڭ كەز كەلگەن زەرتتەۋ ەڭبەگى ۇلتتىق ادەبيەتتانۋ مەن سىن تاريحىنىڭ كەلەلى ماسەلەلەرىنە سوقپايتىنى جوق دەسە دە بولادى. ت.كاكىش ۇلى دەسە سىن مەن ادەبيەتتانۋ, ال ولار اتالسا ت.كاكىش ۇلىنسىز سويلەۋگە بولمايتىنى عىلىمي ورتادا اكسيوماعا اينالىپ كەتكەلى قاشان.
ز.قابدولوۆ «ارنا» (1988) اتتى ەڭبەگىندە پروف. ت.كاكىش ۇلىنىڭ عىلىمي مەكتەبى تۋرالى: «سىننىڭ تۋ, قالىپتاسۋ تاريحىن زەرتتەۋگە ت.كاكىشەۆ ءوزىنىڭ سانالى عۇمىرىن تۇگەل ارناپ كەلەدى. سارىلا ىزدەنىپ, جالپى جۇرتقا بەيمالىم كول-كوسىر كوپ ماتەريالدى ءتۇپ-توركىنىنەن قوپارىپ, قاعىپ-سىلكىپ, اقتارىپ-توڭكەرىپ, ەكشەپ-سۇرىپتاپ, دامۋ تاريحىنا ارنا بولار وزەك جاساپ, ونىڭ كەمەرىن كەيدە سارعىش, كەيدە كوگىلدىر (كەيدە لايساڭ, كەيدە تازا) تولقىنمەن تولتىرۋى جانە سول تولقىندى كوپ جاعدايدا ءبىر ءوزى بىلەك سىبانا جالىنان سۇيرەپ, سوناۋ جىلاپ اققان جىڭىشكە باستاۋىنان مىناۋ سارقىپ قۇيار كەڭ ساعاسىنا قاراي جىلجىتىپ اكەلە جاتۋى – ايتارلىقتاي ۇلكەن ەڭبەك», دەگەن سيپاتتاعى العاشقى ويدى تۇيىندەي جازعان بولاتىن.
عىلىم اكادەمياسى قازىر ت.كاكىش ۇلىنىڭ سىن مەن ادەبيەتتانۋ سالاسىنداعى عىلىمي مەكتەبىنىڭ زەرتتەۋ نىسانىنىڭ كوكەيكەستى عانا ەمەس, ومىرشەڭدىگىن كەش تە بولسا اڭعارىپ وتىر. عالىم ا.ىسىماقوۆانىڭ تاباندىلىعى مەن بىلگىرلىك باسشىلىعى ارقاسىندا عانا اكادەميا «قازاق ادەبيەتتانۋ عىلىمىنىڭ تاريحى» (2008, 2009) اتتى ەكى تومدىق ەڭبەكتى جارىققا شىعاردى. بۇلار تەك ت.كاكىش ۇلىنىڭ عىلىمي مەكتەبىنىڭ اتاق-ابىرويى ءۇشىن عانا ەمەس, بارشا قازاق حالقىنىڭ جانە ادەبيەت تۋرالى ۇلتتىق عىلىمنىڭ مەرەيىن وسىرگەن ەڭبەك بولدى دەسەك, ارتىق ايتقاندىق ەمەس.
ت.كاكىش ۇلىنىڭ ۇلتتىق سىن مەن ادەبيەتتانۋدان عىلىمي مەكتەبىنىڭ قالىپتاسقانى بۇگىندە تولىق مويىندالدى. ءبىز اكادەميك ز.قابدولوۆتىڭ وسى عىلىمي مەكتەپتەر تۋرالى پىكىرىن ەرەكشە باعالايمىز.
تاريح – جاقسى بولسىن, جامان بولسىن تاريح, ول تەك قانا شىندىققا ساي باعالانۋى كەرەك. قازاق ادەبيەتتانۋ عىلىمىنىڭ قالىپتاسۋ تاريحىن زەرتتەۋدە پروفەسسور ت.كاكىش ۇلى ايتقانداي: «ونەگەنىڭ ۇلگىسىن كورىپ تۇرىپ, سودان ۇيرەنبەۋىمىز, شىر اينالىپ كەڭەس ادەبيەتىنىڭ شىندىعىنان كانديداتتىق, دوكتورلىق ديسسەرتاتسيا قورعاپ, اتاق الۋىمىز, 1917 جىلعا دەيىنگىنى بىلاي قويعاندا, سوعىستان ارىگە بارا المايتىن عىلىمي مۇساپىرلىكتى, «سوتسياليستىك رەاليزم تۋى استىندا» دەگەن ۇرانمەن شاپقىلاي بەرۋشىلىگىمىز قازاق ادەبيەتتانۋ عىلىمىنىڭ سورىنا شىققانىن ەندى اشىق ايتايىق». بۇل – عالىمنىڭ جۇرەكجاردى پىكىرى.
زامان وتەر, ۋاقىت تالابى دا وزگەرەر, ۇلتتىق ادەبيەتتانۋعا تاۋەلسىزدىك رۋحىمەن سۋسىنداعان اسۋ دا ارىندى باسقا ۇرپاق كەلەر. سوندا قازاق ادەبيەتتانۋى مەن سىنىنىڭ ابىزى اتانىپ وتىرعان ت.كاكىش ۇلىنىڭ «ەل بۇگىنشىل, مەنىكى ەرتەڭگى ءۇشىن» (ا.بايتۇرسىن ۇلى) دەپ جاساعان قىرۋار ەڭبەگى مەن عىلىمي مەكتەپ قالىپتاستىرۋداعى قايراتكەرلىك تۇلعاسىن تەرەڭ زەردەلەيدى دەپ سەنەمىز.
جاندوس سماعۇلوۆ,
فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور