سىردا تۋىپ, تاعدىردىڭ جازۋىمەن تاجىك جەرىنەن توپىراق بۇيىرعان ونەر يەسى جايلى كورنەكتى قالامگەر, عۇمىرىن قازاقتىڭ ءداستۇرلى مادەنيەتىن زەرتتەۋگە ارناعان قايراتكەر اقسەلەۋ سەيدىمبەك «الشەكەي – كۇيشى-كومپوزيتور رەتىندە سىر بويىنداعى مۋزىكالىق مەكتەپتىڭ كوشباسىندا تۇرعان كورنەكتى تۇلعا. قازاقتىڭ ءان ونەرىندە سىر بويىنىڭ جىرشى-جىراۋلىق ءداستۇرى قانداي دارا بولسا, كۇيشىلىك ونەردە دە الشەكەيدىڭ قولتاڭباسى سونداي دارا» دەگەن ەكەن.
قازاقتىڭ كۇي ونەرى تاريحىندا ەسىمى كوپ ايتىلا بەرمەيتىن ونەرپاز مۇراسىن جيناۋ مەن ناسيحاتتاۋ جايلى العاش رەت وتكەن عاسىردىڭ الپىسىنشى جىلدارى «سوتسياليستىك قازاقستان» گازەتىندە كولەمدى ماقالا جاريالانىپ, ول مادەنيەت مينيسترلىگىنە قوزعاۋ سالسا كەرەك. سول ءبىر كەزەڭدە ەل ازاماتتارى دا قامسىز وتىرماپتى. جەتپىسىنشى جىلدارى قازاقستاننىڭ حالىق اقىنى ماناپ كوكەنوۆ الشەكەيدىڭ 15 كۇيىن ۇنتاسپاعا ءتۇسىرىپ, م.اۋەزوۆ اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر ينستيتۋتى قورىنا تاپسىرعان دەسەدى. ودان بەرىدە دە كۇيلەرى نوتاعا ءتۇسىرىلىپ, بىرقاتار ەڭبەك جارىق كوردى. وسى كۇنى جاڭاقورعانداعى ونەر مەكتەبى مەن تالاپ اۋىلىنداعى حالىقتىق ۇلت-اسپاپتار وركەسترى الشەكەي ەسىمىن يەلەندى.
الشەكەي بەكتىباي ۇلىنىڭ 175 جىلدىق مەرەيتويىنا ارنالعان تاعى ءبىر مادەني ءىس-شارا جۋىردا قىزىلوردا قالاسىندا وتكىزىلدى. «داۋىرلەر بەينەسى دومبىرا ۇنىندە» اتتى رەسپۋبليكالىق كۇيشىلەر بايقاۋىندا ەلىمىزدىڭ ءار تۇكپىرىنەن جيىلعان 25 دومبىراشى 250-گە جۋىق كۇي ورىندادى.
قازىلار القاسىنىڭ قۇرامىنداعى مادەنيەت سالاسىنىڭ ۇزدىگى, «دارىن» مەملەكەتتىك جاستار سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى, داۋلەتكەرەي اتىنداعى قازاق حالىق اسپاپتارى وركەسترىنىڭ كوركەمدىك جەتەكشىسى جانە باس ديريجەرى ەركىن نۇرىمبەتوۆ, كۇيشى-كومپوزيتور, ونەر زەرتتەۋشىسى, مادەنيەت سالاسىنىڭ ۇزدىگى بالتاباي نۇرجانوۆ, الشەكەي بەكتىباي ۇلى اتىنداعى رەسپۋبليكالىق ءداستۇرلى ونەردى دامىتۋ قوعامدىق قورىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى مارات جانعازى, ونەر زەرتتەۋشىسى, كۇيشى, د.نۇرپەيىسوۆا اتىنداعى حالىقارالىق كۇيشىلەر بايقاۋىنىڭ لاۋرەاتى اياگوز نۇرسۇلتان, كۇيشى, مادەنيەت سالاسىنىڭ ۇزدىگى ءالىمجان ابسادىقوۆتار جاس دومبىراشىلار ونەرىنە باعا بەردى.
ءبىر كۇن بويى وتكەن كونكۋرس قورىتىندىسىندا قىزىلوردالىق ادىلبەك ءتاشىموۆ باس جۇلدەنى يەلەندى. الماتىلىق نۇرعالي ءاشىمحان, استانا قالاسىنان كەلگەن بەكزادا دوستياروۆانىڭ ونەرى ءبىرىنشى ورىنعا لايىق دەپ تانىلدى. ەكىنشى ورىن شىمكەنتتىك عالىمجان جاقسىلىق پەن ورالدىق ادىلەت جولدىعاليگە بۇيىردى. جۇلدەلى ءۇشىنشى ورىندى التىناي ماحمۇت, تەمىرحان بەيبىت (الماتى قالاسى) پەن قۋاندىق الپانوۆ (اقتاۋ قالاسى) الدى. بىرقاتار ونەرپاز قازانعاپ, قۇراقتىڭ دوسجانى جانە جالدىباي اتىنداعى ارنايى جۇلدەمەن ماراپاتتالدى.
ەندى وسى بايقاۋدا باس شايقاتقان جاعدايعا توقتالا كەتەيىك. كونكۋرسقا قاتىسۋشىلار مەن ولاردىڭ ونەرىن باعالاعان قازىلار القاسىنىڭ جۇمىسىنا تاعار ءمىن جوق. بىراق ۇيىمداستىرۋشىلارعا ايتار از-كەم بازىنامىز بار.
وسى ۋاقىتقا دەيىن نەبىر ءىس-شارانى وتكىزىپ جۇرگەن مادەنيەت سالاسى ماماندارىنىڭ بۇل جولى ۇيىنە اياق استىنان كەلگەن قوناقتى كۇتكەندەي ابىر-سابىر بولعانىن تۇسىنە المادىق. مەجەلى ۋاقىتى جەتسە دە باستالا قويماعان كەشتە ولار تاراپىنان ايتىلعان «ستۋدەنتتەردى العا قاراي قۋىڭدار!», «انا سوڭعى قاتارداعىلاردى الدىنا جىبەرىڭدەر» دەگەن بۇيرىقتى تاپسىرمالاردىڭ جۇرتتىڭ شۋىن باسا ەستىلىپ قالۋى رەسپۋبليكالىق بايقاۋدىڭ قانداي دارەجەدە ۇيىمداستىرىلعانىن بايقاتسا كەرەك.
كونكۋرس ەل اراسىندا الشەكەي كۇيلەرىن ورىنداپ جۇرگەندەردىڭ ءبىر اۋىلعا كەلىپ تۇسكەنىن بەينەلەيتىن شاعىن كورىنىسپەن باستالدى. سوندا توردە وتىرعان قوس دومبىراشى قاتار تارتقان كۇي اياقتالا بەرگەندە كيمەشەك كيگەن بايبىشەنىڭ وتاعاسىنىڭ الدىنا ءتۇسىپ, كوسىلە سويلەپ كوسەمسىگەنىن دە كورەرمەن رەتىندە قابىلداي المادىق. بازبىرەۋلەرگە بۇل بولماشى نارسە كورىنۋى مۇمكىن, بىراق تاربيە دەگەن وسىندايدان باستالسا كەرەك.
قازاق «سۇيرەپ قوسقان تازىنىڭ تۇلكى المايتىنىن» الدەقاشان ايتسا دا, وسىنداي ءىرىلى-ۇساقتى مادەني كەشتەرگە تاپسىرما ارقىلى كورەرمەندى الدىعا سالىپ قۋىپ كەلۋ ابىروي اپەرمەيتىنىن ءالى تۇسىنبەي ءجۇرمىز. بۇل جولى دا وقۋ ورىندارىنان جيىلعان كوگەنكوزدەر ساحنادان گورى قولىنداعى تەلەفونىنا كوبىرەك ءۇڭىلىپ وتىردى. اراسىندا قالعىپ كەتكەندەردى كورىپ, «قايتسىن-اي, ادامنىڭ بويىن بالقىتقان كۇي شىركىننىڭ قۇدىرەتى قويسىن با؟!» دەپ ءوزىمىزدى الداۋسىراتتىق.
قايتەيىك ەندى...
قىزىلوردا
