باسقوسۋعا جينالعاندار الدىندا ءسوز سويلەگەن وسى قوعامدىق بىرلەستىكتىڭ قۇرىلتايشىسى, قوعام قايراتكەرى, مەتسەنات نۇركەن اسانوۆ جاھاندانۋ زامانىنداعى وتباسى قۇندىلىقتارىن اڭگىمەلەدى.
ء«بىزدىڭ قوعامدىق بىرلەستىكتىڭ ەڭ باستى مىندەتى ادىلدىك, تۋرالىق, تالاپشىلدىق پەن جاندانۋ جانە ادەپتى وركەنيەت سىندى بەس قۇندىلىقتى دارىپتەۋ. سوندىقتان ۇيىم مۇشەلەرى كەزەكتى مارتە باستاماشىلدىق تانىتقان بۇل العاشقى سيمپوزيۋم – ەلىمىزدەگى تاربيە, عىلىم, ءبىلىم بەرۋ مەن ىسكەرلىك سالا ماماندارىن ۇلت مۇراتى جولىندا ورتاق ماقسات پەن مۇرات تۇرعىسىندا جۇمىلدىرۋ ارقىلى ءتيىمدى شەشىمدەر تابۋدى كوزدەيدى. الدىڭعى جۇزدەسۋدىڭ اياسىندا تاۋەلسىز مەملەكەتىمىزدىڭ تۇعىرىن بەكىتۋ باعىتىندا قاجىرلى قىزمەتىمەن ەلگە تانىلعان زيالى قاۋىم وكىلدەرىنىڭ تالقىسىنا وسى تاقىرىپتى ۇسىنعان ەدىك. بۇل باعالى باستاما جاناشىر قاۋىمنىڭ تاراپىنان شىنايى قولداۋ تاپقان بولاتىن. سودان بەرگى ۋاقىت ارالىعىندا اكادەميالىق ورتا مەن ادىستەمە ماماندارى جانە ىسكەر ازاماتتار وسى ويدى تەرەڭ زەردەلەپ, جان-جاقتى تالداۋ جاساۋدى جالعاستىرۋدا. سوندىقتان ەندىگى كۇن تارتىبىندە تۇرعان ماڭىزدى ماسەلە ناقتى شەشىم قابىلداۋدى ۇزاققا سوزباي پايىمدى پىكىرلەردىڭ مايەگىن جيناقتاپ, ستراتەگيالىق تۇجىرىمداما جاساۋعا جۇمىلۋ قاجەت», دەدى نۇركەن جارىلقاپ ۇلى.
«احمەت بايتۇرسىن ۇلىنىڭ الدىنا شاكىرتتەرى جينالىپ بارعان كەزىندە «مولدا بولىڭدار» دەگەن باتا بەرگەن ەكەن. بۇرىنعى كەزدە ءدىندارلار اعارتۋشىلىق قىزمەتتى اتقارعانى تاريحتان بارشامىزعا بەلگىلى. ياعني الاشتىڭ ارىسى كەيىنگى بۋىن وكىلدەرىنە جۇرتتىڭ كوزىن اشۋ ارقىلى, ەلگە يە بولۋدى اماناتتاعانى داۋسىز. قازىرگى كەزدە دە وتاندىق پەداگوگيكا سالاسىنىڭ ماماندارىنا جاڭا زامان تالابىنا ساي باسەكەگە قابىلەتتى تۇلعا قالىپتاستىرۋ ءۇشىن ساپالى بىلىممەن قوسا سانالى تاربيە بەرۋدىڭ جاۋاپكەرشىلىگى جۇكتەلگەن», دەدى الاش ارىستارىنىڭ ۇلت مۇراتى جولىنداعى قايراتكەرلىك قىزمەتىنە توقتالعان «ەگەمەن قازاقستان» رگ» جشس باس ديرەكتورى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور, ادەبيەت تاريحشىسى, الاشتانۋشى عالىم, قر ۇعا اكادەميگى ديحان قامزابەك ۇلى.
«وسى قوعامدىق بىرلەستىكتىڭ قارجىلاندىرۋىمەن تاعى دا بىرنەشە قۇندى شىعارمالار قايتا باسىپ شىعارىلۋدا. سولاردىڭ ءبىرى ساناتىنداعى «تاربيەگە جەتەكشى» اتالاتىن كىتاپتىڭ قۇندىلىعى جوعارى. ەگەر ءاربىر ادام كەمەل بولام دەسە, وسى ەڭبەكتى وقۋى كەرەك. بۇگىنگى جاستاردى كىتاپ وقۋعا ىنتالاندىرۋ اعا بۋىن وكىلدەرىنىڭ الدىندا تۇرعان جاۋاپتى مىندەت. «كىتاپ مەن ءۇشىن پاتشانىڭ تاعىنان دا قىمبات» دەگەندى ۇلى كومپوزيتور شەكسپير كەزىندە بەكەرگە ايتپاسا كەرەك», دەدى «الاش جانە ۇلتتىق عىلىمي تەرمينولوگيا» تاقىرىبىندا ءسوز سويلەگەن فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى سەرىك نەگيموۆ.
«الىس-جاقىن شەت ەلدەردە دايىندالعان مۋلتفيلمدەر تەلەەكرانعا شىعىپ, ينتەرنەت ارقىلى كەڭىنەن تاراعان بويدا ەرتەڭىنە سول بالالارعا ارنالعان انيماتسيالىق ونىمدەردىڭ كەيىپكەرلەرى دۇكەندەر مەن بازارلاردا جەدەل ساتىلا باستايدى. بىزدە دە مەملەكەتتىك تىلىمىزدە شىققان جاقسى دۇنيەلەر بار. بىراق ولاردىڭ بالالاردى قىزىقتىراتىن قۇراستىرمالى كيىز ءۇي مەن بەسىك, حالىق اۋىز ادەبيەتىندەگى باتىر بابالارىمىز بەن شەشەن بيلەرىمىزدى بەينەلەيتىن ۇلتتىق ويىنشىقتاردىڭ جيىنتىعى جوق. سوندىقتان وسى باعىتتاعى جۇرتشىلىقتىڭ جوعارى سۇرانىسىن دا ەسكەرۋ ارقىلى قازاقى كەيىپكەرلەردى جاسايتىن شەبەرلەردىڭ جاڭاشىل جوبالارىنا قارجىلىق قولداۋ مەن كومەك كورسەتكەنىمىز دۇرىس», دەدى ۇلت رۋحىن قايتا جاڭعىرتۋ جايىندا ساليقالى ءسوز سويلەگەن قوعام قايراتكەرى ورازگۇل اسانعازىقىزى.
«بيىل الاش ارداقتىسى احمەت بايتۇرسىن ۇلىنىڭ تۋعانىنا - 150 جىل. كەڭەستىك كەزەڭدە ەسىمىن اتاپ, ەڭبەكتەرىن وقۋعا تيىم سالىنعان تاريحي تۇلعا الاش ارىستارىنىڭ رۋحاني كوسەمى دەڭگەيىنە كوتەرىلگەن قوعام قايراتكەرى بولاتىن. سەبەبى ول ەڭ الدىمەن پاتشالىق بيلىك پەن كوممۋنيستىك جۇيەنىڭ وتارشىلدىق ساياساتىنا قارسى شىعىپ, قازاق جۇرتىن دەربەس ەل رەتىندە جان-جاقتى دامىتۋدىڭ باسىم باعىتتارىن ۇسىندى. مەملەكەتتىڭ تاۋەلسىزدىگىن اڭساعان ازاماتتار ەڭ باستى يدەولوگيا رەتىندە جاستاردىڭ باستاۋىش مەكتەپتەن باستاپ قازاق تىلىندە ءبىلىم الىپ, ۇلتتىق رۋحتا تاربيەلەنۋىن باستى نازاردا ۇستادى», دەدى «الاش وقۋلىقتارىنىڭ زاماناۋي ديسكۋرسى» تاقىرىبىندا بايانداما جاساعان قازاقتىڭ ادەبيەت تانۋ عىلىمى بويىنشا كوپتەگەن زەرتتەۋ ەڭبەكتەردىڭ اۆتورى, فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى ايگۇل ىسماقوۆا.
ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيالىق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى, اقىن وڭايگۇل تۇرجان وسكەلەڭ ۇرپاقتى ىزگىلىك جولمەن قالاي تاربيەلەۋدىڭ ءمانى مەن ماڭىزىنا توقتالسا, ء«اليحان بوكەيحان - قازاق جەرىنىڭ جوقتاۋشىسى» تاقىرىبىندا ءسوز سويلەگەن «الاش» مادەنيەت جانە رۋحاني دامۋ ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى سۇلتان حان اققۇل ۇلى جۇرتشىلىقتىڭ كوبى بىلە بەرمەيتىن تىڭ تاريحي دەرەكتەردى ورتاعا سالدى. ابايتانۋشى عالىم ومار جالەل ۇلى پايدالى ءبىلىم كونتسەپتسياسى تۋرالى ءسوز قوزعاسا, پروفەسسور ءاليما قيسىمقىزى وقۋ-تاربيە ۇدەرىسىندەگى ۇشتىك (اتا-انا, وقۋشى جانە مۇعالىم) وداقققا نەگىزدەلگەن زەرتتەۋىن جينالعانداردىڭ نازارىنا ۇسىندى.
جۇزدەسۋ بارىسىندا «سەنىمەن بولاشاق» رەسپۋبليكالىق اتا-انالاردىڭ قوعامدىق بىرلەستىگى تاراپىنان «اسىل مۇرا» سەرياسى بويىنشا مىڭ دانامەن باسىلىپ شىعىپ, وقىرمان قاۋىمعا جول تارتقان قازاقتىڭ كورنەكتى جازۋشىسى جۇسىپبەك ايماۋىتوۆتىڭ «پسيحولوگيا» مەن «تاربيەگە جەتەكشىسى» وقۋلىقتارىنىڭ تۇساۋكەسەر ءراسىمى جاسالدى. قايتا جارىق كورگەن بۇل قۇندى ەڭبەكتەر قاتىسۋشىلاردىڭ بارىنە تەگىن تاراتىلدى.
«سەنىمەن بولاشاق» رەسپۋبليكالىق قوعامدىق بىرلەستىگى بۇعان دەيىن دە ۇجىم جانىنان قۇرىلعان «اسىل مۇرا» سەرياسىنىڭ نەگىزىندە الاش ارىستارىنىڭ سوناۋ ءبىر كەزەڭدە از تيراجبەن تارالعان تاڭدامالى تۋىندىلارىن جاڭا فورماتتا قايتا باسىپ شىعارۋ ارقىلى ەل ايماعىنداعى كىتاپحانالارعا تەگىن ۇلەستىرگەن بولاتىن. ماڭىزدى باسقوسۋعا شاقىرىلعان عالىمدار مەن زيالىلار, مەكتەپ مۇعالىمدەرى قازاق ادەبيەتىنىڭ نەگىزىن قالاۋشىلاردىڭ ءبىرى جۇسىپبەك ايماۋىتوۆتىڭ «تاربيەگە جەتەكشىسى» مەن «پسيحولوگيا» اتالاتىن ەڭبەكتەرىنىڭ بۇگىنگى كۇنگە دەيىن وزەكتىلىگىن جويماعان, قازىرگى قوعامعا قاجەتتى كىتاپتار ەكەندىگىنە توقتالدى.
نۇرلان مەرالى
