اڭگىمەنى بولمەۋ بىلاي تۇرسىن, ءان اراسىندا «پا, شىركىن!», «بارەكەلدى!» نەمەسە «جاسا!», «ساۋ بول!», تاعى باسقا وداعاي سوزدەردى ەستىپ قالامىز. ورىنسىز كورىنە مە وسى؟ وداعاي دەگەننەن گورى مۇنى ونەر يەسىنىڭ شابىتىن وياتىپ, سەنىمىن ارتتىراتىن كوتەرمە, قىزدىرما سوزدەر دەسە, جاراسىپ قالاتىن شىعار. رازىلىقتان, شىن پەيىلدەن شىعاتىن القاۋ سوزدەر ەكەنىن تاعى جاسىرا المايمىز. اسىرەسە, ۇلكەن تويلاردا, قىزىق دۋمانداردا, ەركىن وتىرىستاردا ءجيى كەزدەسەدى. سونان سوڭ سيرەك بولسا دا كەيدە سالتاناتتى سارايلاردا دا ەستىلىپ قالادى. ونداي جەردە ەكىنىڭ ءبىرى باتىلى بارىپ تاڭدانىسى مەن سەزىمىن شىعارا بەرمەيدى. ەل اراسىندا اتى شىعىپ, قادىرى ءبىلىنىپ قالعان ەل اعالارى نەمەسە اقساقالداردىڭ اۋزىنان ەستىلۋى مۇمكىن. نەمەسە جەلىگى باسىلماعان جاستار جاعىنان. وعان تاڭدانۋعا بولمايدى. ويتكەنى «قۇلاقتان كىرىپ بويدى العان» ءان نەمەسە كۇي اكەتىپ بارادى عوي. ءىشتى ورتەپ بارا ما, كوڭىلدى كەرنەپ, كوكەيدى تەسىپ بارا ما, ايتەۋىر, «اھ» دەگىزبەي قويمايدى جارىقتىق ءان. ءتىپتى ءان تۇگىلى ولەڭ وقىپ تۇرعاندا, اراسىنداعى جارق ەتكەن ويدىڭ ءوزى كوڭىلى وياۋدى بەيجاي قالدىرماسىن تالاي كوردىك. قىسقاسى, الگىندەي القاۋ ءسوز قازاق دالاسىندا اسا ءبىر تاڭىرقاپ, ادىرايا قارايتىن قىلىق دەپ تانۋعا كەلمەيدى. الىسقا بارماي-اق مىسالدى جۇسىپبەك ايماۋىت ۇلىنىڭ ء«انشى» اڭگىمەسىنەن الامىز:
«سۇمىرەيتە, قىلميتا سوقتى, جەلدەتە قۇتىرتا سوقتى. لەبىزى قۇلاققا جاعىپ كەتتى, جۇرەكتى تەربەتتى, تامىردى جەلپىندىردى, بويدى شىمىرلاتتى.
– ءويت, شىركىن!.. پا, سابازىم-اي!
– وي, پالە-اي!» دەپ امىرەنى القالاعان جۇرتتىڭ كوڭىل كۇيىن بەرەدى. وسىنىڭ ءوزى دەلبە قاعىپ, انشىگە قانات بىتىرمەي مە؟
ال باتىس ەلدەرىندە قالاي؟ سيمفونيالىق وركەستر كونتسەرتىنىڭ اراسىندا قول سوعۋعا بولمايدى. سوڭىندا عانا قوشەمەت كورسەتۋگە قاقىلىسىز. الگىندەي القاۋعا جول جوق. ول دا دۇرىس شىعار. ءىشتى جالىن نەمەسە مۇڭ كۇيدىرىپ بارا جاتسا دا, ەموتسياڭدى شىعارماي تىمىرايىپ وتىرۋعا شىداپ باعۋ كەرەك. ورىنداۋشىلارعا, ساحناعا قۇرمەت دەگەنىمىزبەن, ولاردىڭ دا اراسىندا «براۆو!» دەپ قالاتىندار كەزدەسەدى, بىراق. ەندەشە تاڭعالماڭىز!
وسىنداي ءتۇرلى-ءتۇرلى القاۋلاردىڭ اراسىندا مىناداي ءتۇرى دە بار. كەي شىعارمالار ەكپىندەپ شىرقاۋ بيىككە تامان الا جونەلگەندە داۋىسپەن بىرگە تىڭدارماننىڭ دا كوڭىلى كوتەرىلىپ سالا بەرەدى دە, جوعارىداعىداي «پا, شىركىن!» دەيدى. ەندى ءبىر زار كۇيىنە كەلگەن تۋىندىلار ادامنىڭ ىشىنە ءتۇسىپ, قاي-قايداعى قايعى-مۇڭىن قوزعاپ تىنشىتپاعاندا, كوڭىل بوساپ, كوزدەن جاس اققانى دا جاراسىمدى. باياعىدا كوپپەن بىرگە كۇي تىڭداپ وتىرعان ءبىر اپامىز كوزىنەن اققان جاسىن ءسۇرتىپ جاتىپ, «ەندى قايتسىن؟» دەپ قالعانىن قاسىنداعى ءبىر قۋاقى ەستىپ قويىپ, كۇللى اۋىلعا جاريا قىلىپ, سول وسى كۇنگى بىزگە دە جەتتى. كۇي قوزعاعان قايعى-قاسىرەت ىشىنە ءتۇسىپ كەتتى مە ەكەن, كىم ءبىلسىن؟! جان دەرتى قوزعالعان قاريانىڭ قول سوعۋعا شاماسى بولا ما ودان كەيىن؟ ءتىپتى مۇمكىن اقىرىندا شىعارما شيرىقتىرىپ, بويىن تىكتەپ الۋى دا كادىك. مۇنىڭ دا مىسالى سول جۇسىپبەك ايماۋىت ۇلىنىڭ «انشىسىندە» بار:
ء«بىر-ءبىرىن قيىپ كەتە الماي, مۇراتىنا جەتە الماي, قوش ايتىسقان جارعا ۇساپ, جالعىزىنان ايرىلىپ, قاناتىنان قايىرىلىپ, زارلاعان بەينە جانعا ۇساپ, بولماسا جىلاپ ەگىلگەن, كوزدەن جاسى توگىلگەن, بەينە ءبىر قايعى-زارعا ۇساپ, وكىنىشتى, وكسىكتى, قاسىرەتتى, مۇڭدى ءاندى سارنادى. جۇرت تومەن قاراپ, اركىم جۇرەگىمەن سىرلاسقانداي, ءانشىنىڭ بىتىرگەنىن دە سەزبەي قالدى. كەنەت تىم-تىرىس بولا قالدى دا, شاپالاق قايتا سوعىلدى. قالعىپ كەتىپ ويانعان, قىزىقتى ءتاتتى ءتۇس كورگەن, قايتارام دەپ تالپىنعان كىسىدەي, جانعا جاققان ءتاتتى ءۇننىڭ كەتكەنىنە وكىنىپ, ورشەلەنە سوعىلدى».
باسقا شىعارمالاردا كەزدەسسە دە, ءبىز ءوزىمىز تالاي كورىپ كۋا بولساق تا, تىڭدارماننىڭ ىشكى كۇيىن مۇنشا سەنىمدى, ءدال جەتكىزە الۋ قيىننىڭ قيىنى. سوناۋ حح عاسىردىڭ باسىنداعى قازاق تىڭدارمانىنىڭ باسىنان ودان بەرىدە نە وتپەدى؟! امىرە ومىردەن وتكەنىمەن, ءانى قالدى, داۋىسى جەتتى بۇگىنگە. ونىڭ سالعان اندەرىن سونشالىقتى قالىقتاتىپ, سۇمەكتەتىپ سالاتىن انشىلەردى تىڭداعان قازاق ءالى دە «پا, شىركىن! بارەكەلدىگە!» باسپاي قويمايدى. ويتكەنى ونىڭ ىشكى, سەزىمى, ويى, كوڭىلى انمەن, داۋىستىڭ ەموتسياسىمەن جارىسىپ بارادى. اۋەن سىرىمەن استاسىپ, كوكەيىن ءبىر عالامات تەسىپ بارادى. مانا جوعارىداعى كەمپىر ايتقانداي «ەندى قايتسىن؟», «بارەكەلدى» دەمەي تۇنشىعىپ ولە مە؟ ارينە, ايتىپ ولەدى. بۇل القاۋ ءسوز, ەموتسياسىن شىعارۋ عانا ەمەس, ءان مەن انشىگە دەگەن قۇرمەت دەپ تە بىلەمىز. ونىڭ ار جاعىندا داۋىسپەن جارىسۋ سياقتى رۋحتى تاربيەلەيتىن عالاماتتار دا قىلاڭ بەرەدى. دەمەك, تىڭدارماننىڭ حاقى وزىندە.
