دونور بول دا, ءومىر سىيلا!

ترانسفۋزيولوگيا عىلىمي-وندىرىستىك ورتا­لىعىنىڭ دونورلار كادرلارىن جي­ناقتاۋ ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى, ترانسفۋزيولوگ-تەراپەۆت دارىگەر ايگەرىم قابدى­ۆاحيت­قىزى جاسى 18-گە تولعان, دونورلىققا قارسى كورسەتىلىمدەرى جوق, سالماعى 50 كيلودان ارتىق كەز كەلگەن دەنى ساۋ ادام دونور بولا الاتىنىن ايتادى.

«قان تاپسىرۋ الدىندا دونور تەرا­پەۆتتىڭ قابىلداۋى مەن الدىن الا مە­دي­تسينالىق زەرتتەۋدى قامتيتىن مەدي­تسي­نا­لىق تەكسەرۋدەن وتەدى. قان تاپسىرۋدان بۇرىن ولشەنگەن دەنە تەمپەراتۋراسى 37°س-تان جوعارى بولماعانى ءجون. رۇقسات ەتىلگەن سيستوليكالىق قان قىسىمى – 90-160 مم.سىن.باع., دياستوليكالىق – 60-100 مم.سىن.باع., تامىر سوققىسى – مينۋتىنا 50-100 سوققىدان اسپاۋى قاجەت. ەگەر تومەندە كەلتىرىلگەن تىزىمگە كىرمەگەن سىرقاتى بار نەمەسە قانداي دا ءبىر دارىلەردى قابىلدايتىن بولساڭىز, بۇل تۋرالى دارىگەرگە حابارلاڭىز. ول قان جانە ونىڭ كومپونەنتتەرىن تاپسىرۋ جايىندا شەشىم قابىلداۋعا ۇلكەن سەپتىگىن تيگىزەدى. دارىگەردىڭ تەكسەرىپ-قارا­عا­نى مەن دونور مەن دارىگەردىڭ اڭگىمەسى – قان جانە ونىڭ كومپونەنتتەرىن تاپسىرۋ الدىنداعى مىندەتتى شارالار. ءوزىڭىزدى جايسىز سەزىنگەنىڭىزدى دارىگەردەن جاسىرماڭىز. ساۋالداما سۇراقتارىنا شىنايى جاۋاپ بەرىڭىز, سوندا عانا دونورلىق ءسىز جانە قان مەن ونىڭ كومپونەنتتەرىن قاجەت ەتەتىن پاتسيەنتتەر ءۇشىن قاۋىپسىز بولادى», دەدى مامان.

ايتا كەتەتىن جايت, جۋىق ارادا اۋىرعان ءتۇرلى سىرقاتتار, وپەراتسيالار, الەمنىڭ كەيبىر جەرلەرىنە بارۋ – وسىنىڭ بارلىعى دونورلىقتان ۋاقىتشا نەمەسە مۇلدەم شەتتەتۋ ءۇشىن نەگىز بولا الادى. ايتۆ ينفەكتسياسى, مەرەز, ۆيرۋستىق گەپاتيتتەر, تۋبەركۋلەز, قان اۋرۋلارى, ونكولوگيالىق اۋرۋلار جانە تاعى باسقالار سياقتى كۇردەلى اۋرۋلاردىڭ بولۋى ابسوليۋتتىك قارسى كورسەتىلىم بولىپ سانالادى. ۋاقىتشا قارسى كورسەتىلىمدەردىڭ سەبەبىنە قاراي ءتۇرلى مەرزىمدەرى بار. كەڭ تارالعان تىيىمداردىڭ ءبىرى – ءتىس جۇلۋ (10 كۇن), تاتۋيروۆكا, پيرسينگ نەمەسە اكۋپۋنك­تۋرا (4 اي), انگينا (1 اي), تۇماۋ, جرۆي (ساۋىعۋ ساتىنەن باستاپ 2 اپتا), جۇكتىلىك (بوسانۋدان كەيىن 1 جىل), ەگۋلەر (ەگۋدىڭ تۇرىنە بايلانىستى). وسىنىڭ ءبارى قان جانە ونىڭ كومپونەنتتەرىن تاپسىرۋدىڭ بەلگىلى قارسى كورسەتىلىمدەرى دەۋگە بولادى.

ترانسفۋزيولوگيا عىلىمي-وندىرىستىك ورتالىعىنىڭ قان ورتالىعىنىڭ دونورى بولۋ جولدارىن دا كورسەتتى.

«ەگەر ءسىز دونور بولۋعا بەل بۋساڭىز, مىنا اقپاراتپەن تانىسىپ شىعىڭىز. قا­بىل­داۋ ساعاتى – 08:30-دان 17:00-گە دەيىن. دونورلار عيماراتقا كىرگەن كەزدە الدى­مەن ولاردى دونور زالىنىڭ اكىمشىسى قارسى الادى. ول دونور ساۋالداماسىن بەرىپ, ونى تولتىرۋعا كومەكتەسەدى. سودان كەيىن زال اكىمشىسى تىركەۋ ورنىنا بارۋىڭىزدى سۇرايدى. وزىڭىزبەن بىرگە مىندەتتى تۇردە جەكە كۋالىك بولۋعا ءتيىس», دەدى مامان.

تىركەۋ ورنىندا دونور دونورلاردىڭ بىر­ىڭعاي دەرەكتەر بازاسى ارقىلى تەك­سە­رىلەدى, وندا بارلىق دوناتسيالار, زەرتحانالىق زەرتتەۋدىڭ ناتيجەلەرى, دو­نورلىقتان شەتتەتۋ, سونداي-اق تىركەلگەن ينفەكتسيالىق اۋرۋلار تۋرالى اقپارات ەنگىزىلەدى.

«تىركەۋدەن كەيىن دونورلار زەرتحانالىق زەرتتەۋ ءۇشىن ەكىنشى قاباتقا جولدانادى. ءبىر رەت پايدالانىلاتىن سكاريفيكاتور ارقىلى ساۋساقتان بىرنەشە تامشى قان الىنادى. بۇل قانعا باستاپقى كلينيكالىق-بيوحيميالىق تالداۋ جۇرگىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى (قان توبى مەن رەزۋس فاكتور, گەموگلوبين. الت جانە كە11 انتيگەن). بۇدان كەيىن وسى قاباتتا ءسىزدى ترانسفۋزيولوگ (تەراپەۆت) تەكسەرىپ-قاراۋ ءۇشىن شاقىرادى. دارىگەر دەنە قىزۋىن, تامىر سوعۋىن, ارتەريالىق قان قىسىمىن ولشەيدى, قۇپيا تۇردە اڭگىمەلەسەدى جانە دونورلاردىڭ سۇراقتارىنا جاۋاپ بەرەدى, قاندى جانە ونىڭ كومپونەنتتەرىن تاپسىرۋدىڭ ءتارتىبى تۋرالى ايتادى. دارىگەر زەرتحانالىق جانە مەديتسينالىق زەرتتەۋدىڭ ناتيجەسىندە دونوردى دوناتسيالاۋعا جىبەرۋ مەن ونىڭ ءتۇرى تۋرالى شەشىم قابىلدايدى. قان تاپسىرۋعا جىبەرىلگەن دونورلار شايحاناعا بارادى, وندا ولارعا ءتاتتى شاي مەن نان ۇسىنىلادى. بۇدان كەيىن 3 قاباتتاعى دەمالىس بولمەسىنە كوتەرىلۋ كەرەك. وندا ىڭعايلى قالقانى بار ورىندىق, تەلەديدار, كۋلەر بار. دەمالىس بولمەسىندە دوناتسيا زالىنا شاقىرىلاتىن دونوردىڭ اتى-ءجونى كورسەتەتىن مونيتور ورناتىلعان. قان تاپسىرعاننان كەيىن دونورلار ءبىرىنشى قاباتقا تۇسەدى جانە تىركەۋ ورنىنان قاندى جانە ونىڭ كومپونەنتتەرىن تاپسىرعانى تۋرا­لى انىقتاما الادى», دەدى دونورلار كادرلارىن جيناقتاۋ ءبولىمىنىڭ مەڭ­گەرۋشىسى, ترانسفۋزيولوگ-تەراپەۆت دارى­گەر ايگەرىم قابدىۆاحيتقىزى.

سونىمەن قاتار ول قان دونورلارىنا قاتىستى بىرقاتار جايتتى اتاپ ءوتتى.

«قان تاپسىرعاننان كەيىن, قان بىرنەشە كومپونەنتكە بولىنەدى. سونىڭ ءبىر كوم­پونەنتى – پلازما 4 ايعا كارانتينگە سا­­لىناتىنىن ەسكەرتەمىز. بۇل ۋاقىت پلاز­­مانىڭ تولىق قاۋىپسىزدىگىن راستاۋ ماق­سا­تىن­دا ساقتالىپ, دونور قايتا قان تالداۋ ءراسىمى ءۇشىن شاقىرىلادى. پلازمانى ەمدىك مەكەمەلەرگە دونوردى قايتا تەكسەرگەننەن كەيىن عانا جونەلتەدى. ەگەر ءسىز قانداي دا ءبىر سەبەپتەرمەن كارانتينگە اناليز تاپسىرۋ شاراسىنا كەلە المايتىن بولساڭىز, باسقا كۇنى كەلۋىڭىزگە بولادى. وسىلايشا, پەرزەنتحانالار مەن با­لالار مەكەمەلەرى ءۇشىن اسا قاجەتتى بولاتىن كارانتيندەلگەن پلازما مەديتسينا ۇيىمدارىنا دەر كەزىندە بەرىلەدى. ەگەر دە دونور قايتا قان تالداۋى ءۇشىن كەلمەگەن جاعدايدا قان-كومپونەنتتەرى جويىلادى.

ترومبوتسيتتەر سياقتى دونورلىق جاسۋ­شا­لاردىڭ جارامدىلىق مەرزىمى 5-7 كۇن بولعاندىقتان, بۇل شاراعا دونور­لار ەمدىك مەكەمەلەردىڭ سۇراۋى بويىنشا عانا جىبە­رىلەدى. دەنساۋلىقتارى ءجىتى قاداعالاۋدا بولعاندىقتان, تۇراقتى دونورلار قاۋىپسىز كونتينگەنت بولىپ سانالادى. ويتكەنى ولاردىڭ اراسىندا ينفەكتسيالاردىڭ تارالۋ قاۋپى وتە تومەن جانە ولار ۇنەمى قان تالداۋ ناتەجەلەرىن كورىپ وتىرعاندىقتان, ءوزىنىڭ دەنساۋلىعىنا ءجىتى قارايدى», دەدى دونورلار كادرلارىن جيناقتاۋ ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى.