جان شۋاعىن جۇزدىرگەن جىر الەمىندە ول قارايعاندى ايتپايدى. قارايعانعا سارعايعان ساۋلەنىڭ جارىعىن ءتۇسىرىپ قويادى. ب ۇلىڭعىرعا بارمايدى. اقجارقىن ساتتەردى تاۋىپ ايتادى. اق تىلەگى مەن اينىماس كوڭىلى كورىنىپ-اق تۇرادى. ءبىر قاراسا قاراپايىم كورىنەر ول ولەڭدەر اراسىنان ساۋلەلى جۇلگەلەر جۇگىرەدى دە جۇرەدى. اقىننىڭ «العاشقى ادىم» اتتى جىرى سول زامانداعى قازاق ولەڭىنىڭ ۇزدىك ۇلگىلەرىنىڭ ءبىرى دەۋگە بارمىز.
«اتتانىپ اۋىل – انادان,
وقۋعا كەتتىم قالاعا.
جابىلا ماعان قاراعان,
جالتاڭداي كەتتىم دالاعا.
جاربيعان جامان تون, تۇماق,
جابىسىپ كەتتى ۇستىمدە.
جانايىن دەگەن ءبىر شىراق
جالتىلداپ كەتتى ىشىمدە»
– دەپ باسقان ءىزىنىڭ ءبارىن ولەڭگە اينالدىرادى.
ونىڭ جىگىتتىك, جاستىق شاعى سوعىسپەن تۇسپا-تۇس كەلگەندىگىنەن شىعار, ەڭ اياۋلى سەزىمدەرگە قايىرىلادى. اقىن سوعىستاعى ەرلەردىڭ ىستىق ماحابباتى مەن جالىندى تىلەگىن جەتكىزۋگە تالپىندى. مايدانداعى زامانداس اقىن قاسىم امانجولوۆپەن ۇزدىكسىز حات جازىسىپ تۇردى. ەكى اقىننىڭ دوستىعى مەن رۋحاني ۇندەستىگى تۋرالى, بالا كەزدەرىندەگى تاعدىر جولدارىنىڭ ۇقساستىعى جايلى ايتىلا بەرمەيدى, بىراق. جىر ساپارىندا ەكەۋى جارىسا جازىپ, ءبىر-ءبىرىن قۋاتتاپ وتىرعانىن بايقاۋ قيىن ەمەس.
عالي مايداندا بولماسا دا, ۇرىس دالاسىنا اتتانعان ەرلەردىڭ ارمان-تىلەگىن جىرلادى. سوعىسقا كەتكەندەردىڭ سوڭىندا قالعان جۇرتتىڭ قامكوڭىلى مەن اياۋلى تىلەگىن ول زاماندا مۇنداي جىرلاعان اقىن كەمدە-كەم دەر ەدىك. «قولىمدا جۇرەگىڭنىڭ تابى ءجۇرسىن, قىسايىن قولىڭدى اكەل, قالقام, كانى!» دەگەندە, اياۋلىسىمەن قوشتاسىپ تۇرعان جىگىتتىڭ قيماس سەزىمىن جازباي تانيسىز. بەيبىت كۇندە قول الىسقاننىڭ قايسىبىرى ەستە ساقتالسىن؟ قيماستىقپەن قوشتاسىپ تۇرعان, مۇمكىن اجال اۋزىنا اتتانىپ بارا جاتقان سولدات جانىنىڭ جاعدايىمەن قاراۋ كەرەك بۇعان. تۋعان جەردەن, سۇيگەن جاردان تىرىدەي ايىرىلىپ كەتە بارعاننىڭ تۇلا بويى جۇرەككە اينالماس پا؟ كىسى بالاسى سوندا عانا وزگەنىڭ الاقانىنان جۇرەك قاعىسىن سەزبەك.
«امال نە, ارا تۇرماق كىم ولىمگە,
ار ءۇشىن ولسەم ارتىق تىلەگىم نە؟
جالعىز-اق جالعاندا ءبىر ەنشىم
بولسىن –
ساقتاي ءجۇر اتىمدى اياپ
جۇرەگىڭدە!».
مايدانعا اتتانعان سولداتتىڭ ارزۋى وسىنداي-اق بولار.
«جاربيعان جامان تون, تۇماقتىڭ» ىشىندە بۇرسەڭدەگەن كەزىن اسا نانىمدى جەتكىزگەن اقىن سول كەزدە «ازات جەر» دەپ جازدى. ىشىندەگى بۇعىپ اققان سەزىمدەرىن وسىلاي كەستەلەگەنىن سەزىنەسىز. ولەڭنىڭ تاقىرىبى قالاي الشايىپ تۇرسا, شۋماقتارىنان ەركىندىككە ۇمتىلعان بالا اڭسار قىلاڭ بەرەدى.
«اۋناعىم دا كەلەدى,
ويناعىم دا, كەلەدى,
ىستىق كورىپ قارايمىن
مۇنداعى ءاربىر توبەنى»
ولەڭ ءوزى ءۇش-اق شۋماق. سولاي بولا تۇرا, ەركىندىككە ۇمتىلعان اقىننىڭ ازات جانى بوزتورعايداي شىرىلداپ قويا بەرەدى. ءاربىر توبە باسىندا ۇشىپ-قونىپ جۇرگەن بوزتورعايدى كورسەڭىز تۇسىنەسىز. ونىڭ وسى ماڭدا ۇياسى بولۋعا ءتيىستى. ماڭىنا ءبىر نارسە جولاعاندا بوزتورعاي بايەك بولىپ ۇشىپ-قونا باستايدى. ۇشىپ-قونىپ جۇرگەن ۇياسىنىڭ ماڭايى وتكەن-كەتكەن جۇرگىنشىلەردەن ازات بولعانىن قالايدى.
ء«جۇزى قانداي جىلى بولسا – ءسوزى دە, ساۋالى دا ماي ىشكەندەي جان الەمىڭە توسىن ءبىر تولقىن ەنەتىن. شۋاقتى كىسى بولاتىن. بۇرىندارى, جاس كەزىمىزدە قىسقا ءارى نۇسقا ليريكالارىن وقىپ وسكەسىن بە, مىنەزى دە جىبەك ماتاداي جانعا جىلى تيەتىن. عالي اعامىزدىڭ ولەڭى ەشقانداي تاسىر-تۇسىرسىز, تاڭعى سامالداي, جىلىكتىڭ مايىنداي ءتاتتى سوزدەرمەن قۇلپىرىپ ەلەستەيدى» دەپتى ءبىر ەستەلىگىندە جازۋشى دۇكەنباي دوسجان. الىپ-قوسارى جوق.
