ءوڭىردىڭ تاريحى كەشەندى تۇردە زەرتتەلەدى
جيىندى سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى داۋرەن جانداربەك اشىپ, ءسوز سويلەدى. العاشقى بولىپ «ساياسي قۋعىن-سۇرگىن قۇرباندارىن تولىق اقتاۋ جونىندەگى مەملەكەتتىك كوميسسيانىڭ» قۇرىلۋىنا تىكەلەي ۇيىتقى بولعان قوعام قايراتكەرى, زاڭگەر سابىر قاسىموۆ ءسوز الىپ, كوميسسيا مۇشەلىگىنە تارتىلعان رەسپۋبليكا عالىمدارىنىڭ 2,5 ملن قۇجاتتى اقتارىپ, كەڭەستىك جۇيەنىڭ قىلمىستارىن اشقانىن جانە سولاردان قورىتىندى جاساپ, جازىقسىز جاپا شەككەندەردىڭ ءبارىن تولىق اقتاۋ جونىندەگى زاڭ جوباسىن دايىنداعانىن ايتتى. سونىمەن بىرگە ول سولتۇستىك قازاقستان ءوڭىرى الاش قوزعالىسىنىڭ ءبىر ورتالىعى بولعانىن, الايدا سونىڭ زەرتتەلۋى كەشەڭدەپ جاتقانىن ەسكەرتتى.
ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى سەرىك نەگيموۆ ءوزىنىڭ سوزىندە بوتاي مادەنيەتىنىڭ ماڭىزىنا توقتالا كەلىپ, «ول ءبىزدىڭ ماقتانىشىمىز. بوتاي مادەنيەتى ءبىزدىڭ الەمدىك وركەنيەتكە قوسقان ۇلەسىمىزدى ايعاقتايدى. بوتاي مادەنيەتى قازاقتاردىڭ سول زاماننان ءوز جەرىندە وتىرعاندىعىنىڭ دالەلى. سوندىقتان تاريحشىلار وزدەرىنىڭ زەرتتەۋ القيسساسىن بوتاي كەزەڭىنەن باستاۋ كەرەك», دەدى.
«سولتۇستىك قازاقستاننىڭ توپونيميكالىق جانە ونوماستيكالىق ماسەلەلەرى» دەگەن تاقىرىپتا بايانداما جاساعان پروفەسسور زارقىن تايشىباي وزدەرىنىڭ 800 بەتتىك جيناق شىعارىپ, وبلىستاعى بارلىق جەر, سۋ اتاۋلارىنىڭ قازاقشاسىن جاڭعىرتقاندارىن جەتكىزدى. «الايدا سونى قالپىنا كەلتىرۋدە جەرگىلىكتى بيلىك ءالى كۇنگە سامارقاۋلىق تانىتىپ وتىر», دەدى عالىم. ونىڭ ءسوزىن جالعاستىرعان ا.بايتۇرسىنوۆ اتىنداعى قوستاناي ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى امانجول كۇزەمباي ۇلى: «بىزگە بابالارىمىز ارحيۆ قالدىرعان جوق, تاريحىمىزدىڭ دەرەگىن جازعان جوق, بىزگە قالدىرعانى جەر-سۋ اتاۋلارى. اتاۋ كىمدىكى بولسا – جەر دە سونىكى. وسى باعىتتى ۇستاپ ءبىز قوستاناي ءوڭىرى توپونيميكاسىنىڭ 5 تومدىعىن شىعاردىق. بۇل قازىرگى جەرىمىزدە قازاق بولماعان دەگەن ۇشقارى پىكىرلەرگە سوققى بەرەتىن ماڭىزدى قۇرال», دەدى اڭگىمەنى ارىدەن قوزعاپ. ش.ءۋاليحانوۆ اتىنداعى تاريح جانە ەتنولوگيا ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى, پروفەسسور زيابەك قابىلدينوۆ 1752 جىلى رەسەي پاتشالىعى «نوۆويشيمسكايا» شەكارالىق بەلدەۋىن (حالىق اراسىندا «قاسىرەت بەلدەۋى» اتانعان) جۇرگىزگەنگە دەيىن قازاق جەرىندە ورىس پاتشالىعىنىڭ بىردە-ءبىر بەيبىت ەلدى مەكەندەرى بولماعانىن ايتتى. «بۇل جەرلەر جىلدىڭ ءتورت مەزگىلىندە شارۋاشىلىق تالابىنا سايكەس رۋلار اراسىنداعى ءوزارا كەلىسىممەن تەك قازاقتىڭ مەكەندەگەن اتاقونىستارى. وسى جەرلەرگە شەكارالىق بەكىنىستەر مەن قورعاندار سالۋدىڭ ءوزى بىرەۋدىڭ اتاقونىسىن تارتىپ الۋعا باعىتتالعان وتارشىلدىق ساياساتتى جۇزەگە اسىرۋ عانا بولاتىن», دەپ ول ءوزىنىڭ سوزدەرىن تاريحي دەرەكتەردى كورسەتە وتىرىپ, بايانداپ شىقتى.
مەملەكەت تاريحى ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى ەركىن ءابىل ۇلتتىق تاريحتىڭ جاڭا تۇجىرىمداماسى ازىرلەنىپ جاتقانى تۋرالى باياندادى. «جاڭا تاريح جاڭا كوزقاراسپەن جازىلاتىن بولادى», دەدى ول ءوزىنىڭ سوزىندە. سونىمەن بىرگە بىلىكتى كادرلاردىڭ تاپشىلىعىن دا ايتىپ ءوتتى. ماسەلەن, بىزدە شاعاتاي تىلىندەگى جازۋلاردى وقي الاتىن عالىمدار جوق ەكەن.
ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ-دىڭ پروفەسسورى گۇلنار مۇقانوۆانىڭ بايانداماسى 1937-38 جىلدارداعى قۋعىن-سۇرگىننىڭ سەبەپتەرى مەن سالدارىنا ارنالدى. پاتشا قۇلاپ, ەلدە سەگىز ايداي ۋاقىتشا وكىمەت باسقارعان دەموكراتيالىق احۋال ورناعاندا كوزگە تۇسكەن بارلىق ۇيىمدار مەن قوزعالىستاردىڭ ءبارى 15 جىلدان كەيىن ۇلتشىلدىق سيپات الدى. ء«تىپتى ونىڭ الدىندا قۇرىلعان «القا», «تابالدىرىق», «جاس ازامات» سياقتى ادەبي-كوركەمدىك باعىتتى ۇستانعان ۇيىمدار مەن ۇيىرمەلەر دە ۇلتشىلداردىڭ ۇيىمى دەپ باعالانىپ, ونىڭ باسقارۋشىلارى مەن مۇشەلەرى قۋعىنعا ۇشىرادى. ال «الاش» پارتياسى مەن «الاش وردا» وكىمەتىنە مۇشە بولعاندار 20-شى جىلى بەرىلگەن راقىمشىلىققا قاراماي, بىردەن جاۋلار قاتارىنا قوسىلدى», دەدى ول.
جۋىردا م.قوزىباەۆ اتىنداعى سولتۇستىك قازاقستان ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ بازاسىندا ش.ءۋاليحانوۆ اتىنداعى تاريح جانە ەتنولوگيا ينستيتۋتىنىڭ فيليالى اشىلعان بولاتىن. سونىڭ ديرەكتورى نۇربولات ءابۋوۆ تە بايانداما جاساپ, «ايماق تاريحشىلارىنىڭ باستى مىندەتى – ءوڭىردى تاريحي تۇرعىدان كەشەندى تۇردە زەرتتەۋ بولىپ تابىلادى. سونىمەن قاتار ءبىز تاريحشىلارعا تابىلعان ماتەريالداردىڭ ءبارىن جۇيەلەپ, ءبىر-بىرىمەن بايلانىسىن تابۋدى مىندەتتەيمىز», دەدى شەشەن.
ەرتەسىنە سەمينارعا قاتىسقان بارلىق عالىمدار مەن قوعام قايراتكەرلەرى, ولكەتانۋشىلار مەن زەرتتەۋشىلەر 1918 جىلى الاش قايراتكەرلەرى قاتىسقان فورۋم وتكەن جەردە اشىلاتىن ستەللانىڭ اشىلۋىنا قاتىسۋ ءۇشىن 150 شاقىرىم جەردەگى جامبىل اۋدانىنا ساپار شەكتى.
ارىستار باس قوسقان الاڭ
1917 جىلدىڭ اقپان ايىندا پاتشا وكىمەتى قۇلاپ, ۇلانعايىر يمپەريانىڭ بارلىق شەگىندە دەموكراتيالىق قانا ەمەس ورتالىقسىزداندىرۋعا باعىتتالعان ءتۇرلى ساياسي كۇشتەر, ۇيىمدار, پارتيالار باس كوتەرگەندە قازاقتىڭ وقىعان ازاماتتارى دا ەلدىڭ تالان-تاراجعا ءتۇسىپ, تىستەگەننىڭ اۋزىندا, ۇستاعاننىڭ قولىندا كەتپەۋى ءۇشىن الاشتىڭ اق تۋىن كوتەرىپ, ەلدى ءبىر ورتالىققا ۇيىرۋگە تىرىستى. 1917 جىلدىڭ 21-28 شىلدەسى ارالىعىندا ورىنبوردا بولعان ءبىرىنشى جالپىقازاق سەزىندە «الاش» پارتياسى قۇرىلىپ, وندا باسقا دا 14 ماسەلەمەن قاتار بۇرىنعى رەسەي يمپەرياسىنىڭ ورنىندا قۇرىلاتىن پارلامەنتتىك-فەدەراتيۆتىك رەسپۋبليكانىڭ قۇرامىندا الاش اۆتونومياسى قۇرىلاتىنى جاريالاندى. وسىدان كەيىن الاش پارتياسىنىڭ باعدارلاماسى رەسەيدىڭ قۇرىلتاي جينالىسىنىڭ قارساڭىندا جاريالانىپ, وعان قاتىسقان ەلۋ شاقتى پارتيانىڭ اراسىندا دەپۋتاتتىق ورىننىڭ سانى بويىنشا (43 ادام) 8-ءشى ورىن الدى. سول جىلدىڭ جەلتوقسان ايىندا بولعان ەكىنشى سەزدە الاش اۆتونوميالى رەسپۋبليكاسى جاريالانىپ, ونىڭ رەسمي اتاۋى «الاش-وردا» دەپ اتالدى. بارلىق قازاق ولكەسىندە ونىڭ وبلىستىق, ويازدىق كوميتەتتەرى قۇرىلدى. الاشورداعا ورتالىقتا جانە وبلىستاردا باسشى جانە مۇشە بولعانداردىڭ بارىدەرلىك اقىن-جازۋشىلار عانا ەمەس قازاقتىڭ وقىعان ازاماتتارى – دارىگەرلەر, مۇعالىمدەر, زاڭگەرلەر, ينجەنەرلەر, عالىمدار, ءتىلماشتار, جۋرناليستەر سياقتى كىلەڭ ءبىلىمدى, قوعام قايراتكەرلەرى بولدى. بەلسەندى قىزمەت اتقارعان ەكى جىلداي ۋاقىتتىڭ ىشىندە الاش قايراتكەرلەرى ماڭىزدىلىعى بۇگىنگى كۇنگە دەيىن جويىلماعان ىستەر اتقاردى. سونىڭ ىشىندە قازاقستاننىڭ شەكاراسىن بەلگىلەدى. وقۋ-اعارتۋ جۇمىستارى سالاسىندا قىرۋار ەڭبەكتەر اتقاردى. قازاق تىلىندە ماتەماتيكا, تاريح, گەوگرافيا, پەداگوگيكا مەن پسيحولوگيا, مەديتسينا, ءتىل ءبىلىمى جانە باسقا عىلىم سالالارى بويىنشا كىتاپتار, وقۋلىقتار جازىلدى. ورىس تىلىندە شىققان كىتاپتار قازاقشاعا بىلىكتىلىكپەن اۋدارىلدى. بىرنەشە ورتا دەڭگەيلى ماماندار دايارلايتىن (مەديتسينا, ۆەتەريناريا, اگرونوميا, بۋحگالتەريا) جانە قازاقتىڭ اعارتۋ ينستيتۋتى, پەداگوگيكالىق ينستيتۋتى سياقتى جوعارى ءبىلىم بەرەتىن وقۋ ورىندارى اشىلدى. قازاق دالاسىندا جۇزدەگەن قازاق مەكتەپتەرى, ينتەرناتتارى اشىلىپ, جاس ۇرپاققا ەسىكتەرىن ايقارا اشتى. وسىنىڭ ءبارىن كەشەگى باسقىنشى وكىمەتتىڭ باسپالداقتارىندا قىزمەت ىستەپ, شوۆينيستىك ساياساتتى باستارىنا ءسىڭىرىپ قالعان كەرتارتپالار مەن اپەرباقان «قىزىل كوميسسارلارمەن» ايقاسا ءجۇرىپ جاساپ جاتتى.
كەيىن حالىقتىڭ قارا ءنوپىر قالىڭ توبى – جۇمىسشىلار مەن شارۋالاردى ءوز جاعىنا الدامشى ۇراندارمەن تارتىپ, بيلىكتىڭ ءبارىن جەكە-دارا باسىپ العان بولشەۆيكتەر پارتياسى بارلىق دەموكراتيالىق ۇدەرىستەردى جويىپ, ازاماتتىق سوعىستا جەڭىپ, «پرولەتارلىق ديكتاتۋرا» ورناتقاندا اقتار جاعىندا قولعا قارۋ الىپ كۇرەسپەسە دە جاقتادى دەگەن سىلتاۋمەن باسقا پارتيالاردىڭ ءبارىن حالىققا جاۋ ساناپ, الدىمەن قوعامدىق-ساياسي ومىردەن الاستاتتى, ودان ءارى قىزىل اپەرباقاندىق ءتىپتى كۇشەيىپ, ولاردىڭ باسشىلارىن عانا ەمەس قاتارداعى مۇشەلەرىنە دەيىن اتىپ, اسىپ, اقىرعىلارىن 37-38-ءدىڭ «قىزىل قىرعىنىندا» جويدى. وسى قىرعىنداردا ۇلتىمىزدىڭ ءبىلىمدى قايراتكەرلەرىنىڭ تەك ساۋساقپەن سانارلىعى عانا امان قالىپ, نەگىزگى قايماعى تۇگەل قۇرتىلدى. ايتەۋىر, بولشەۆيكتەر قاتارىنا ەنگەن قازاقتىڭ اۋىلداعى قوجا-مولدالاردان شالا وقىعان بەلسەندى جاستارى عانا امان قالدى. كومپارتيا ولاردىڭ باسىنا بۇرىنعى وقىعانداردىڭ ءبارى جاۋ, ولار تەك بايلاردىڭ مۇددەسىن, ياعني ۇستەم تاپتى عانا جاقتايدى دەگەندى ءسىڭىرىپ, ءبىلىمدى قازاقتارعا ايداپ سالدى.
«الاش وردا» وكىمەتى قۇرىلعاندا ونى قورعاۋ ءۇشىن, رەسەيدىڭ ساپىرىلىسقان اسكەرىنەن ەلدى امان ساقتاپ قالۋ ءۇشىن اسكەري جاساق, قارۋلى كۇش (ميليتسيا) قۇرۋ تۋرالى ەكىنشى سەزدە ارناۋلى قاۋلى قابىلدانعان. بۇل تۋرالى «الاش وردانىڭ» سايلانعان توراعاسى ءاليحان بوكەيحان بىلاي دەپ جازعان: «سەزدىڭ بۇل شەشىمى قازاقتار مەكەندەگەن تەرريتوريادا انارحيانى بولدىرماۋ, ولكەدە بولشەۆيزمنىڭ دامۋىنا (ياعني قازاقتار ءۇشىن جات-تاپتىق جىكتەلۋ) جول بەرمەۋ مۇددەلەرىنەن تۋىندادى…».
وسى ماقساتتى ورىنداتۋعا الاشتىڭ بەلسەندى قايراتكەرلەرىنەن 1918 جىلى ەلدىڭ باستى-باستى جەرلەرىنە دەلەگاتسيالار اتتاندىرادى. سونىڭ ءبىرى – قىزىلجار وڭىرىنە كەلگەن مىرجاقىپ دۋلاتوۆ باستاعان دەلەگاتسيا. ونىڭ جينالىسى وسى وڭىرگە تانىمال باي, قورعاننىڭ كوممەرتسيالىق بانكىنىڭ ءىرى اكتسيونەرى, مەكتەپ جانە مەدىرەسسە اشقىزعان مەتسەنات ءالتي قاجىنىڭ اۋىلىندا بولدى. بۇل بايدىڭ قىستاۋى قىزىلجاردان 150 شاقىرىم جەردەگى بالاسى سادۋاقاس بولىس بولىپ وتىرعان اققۋساق دەگەن قۇيقالى جەردە بولاتىن. وسى وقيعانى قازاقتىڭ بولاشاق ايگىلى جازۋشىسى ءسابيت مۇقانوۆ ءوز كوزىمەن كورگەن. ءوزىنىڭ ء«ومىر مەكتەبى» كىتابىنىڭ ەكىنشى تومىندا باكەن دەگەن كەيىپكەرىنىڭ اۋزىمەن ول ءالتيدىڭ الاشورداشىلاردى قالاي قارسى العانىن بىلاي باياندايدى: ء«التي بىلايعى جۇرتقا: «اۋىلدان كەلگەن جابايى قوناقتاردى سەندەر كۇتىڭدەر, وقىعان ازاماتتاردى ءوزىم كۇتەيىن» دەپتى. ازامات سانى جۇزگە تارتا كىسى ەكەن. سولاردى ءالتي قاجى ءوزىنىڭ جازعى ءۇش ۇيىنە ءبولىپ تۇسىرەدى دە شاھار عۇرپىن ىستەپ, استى اركىمگە جەكە ىدىسپەن بەرگىزەدى. سوندا وسى ءۇيدىڭ ساندىقتارىنان بۇرىن ەشكىم كورمەگەن نەشەتۇرلى كارلەن شاشكەلەر مەن فارفورلىق قىمبات تارەلكەلەر ديۋجينالاپ شىعىپتى. قىزىلجاردان, ومبىدان كەلگەن ازاماتتار «اپىراي, قازاقتا دا مۇنداي م ۇلىك بولادى ەكەن» دەپ اۋزىن اشىپ, كوزىن جۇمادى. كەشكە قوناقتار جاتاردا تەڭدەپ بۋعان كىلەمدەردەن ينە-جىپتەن جاڭا شىققان اسىل كورپە-جاستىقتار الىنىپ, جۇزدەن اسا قوناققا مول جەتتى...». (ا-تى., ء«ومىر مەكتەبى»., 1976 ج., 15-16 بب.).
ومبى, كوكشەتاۋ, اتباسار, قىزىلجاردان ون مىڭداي ادام قاتىسقان قازاق دالاسىنداعى سول جيىن قازىر اسا ءىرى تاريحي وقيعالاردىڭ قاتارىندا اتالىپ ءجۇر. وسىدان ءدال ءبىر جىل بۇرىن وسى وقيعا ورنىنا الاش مەموريالدىق كەشەنىن قۇرىپ, تۋريستەر تارتاتىن كيەلى ورىنعا اينالدىرامىز دەگەن شەشىم قابىلدانعان. الايدا بۇكىل وبلىس كوتەرۋگە ءتيىستى ايتۋلى وقيعا سيىرقۇيىمشاقتانىپ, ءالى كۇنگە جەرگىلىكتى بيلىك تاراپىنان جەر ۋچاستوگى تۇتاستاي بولىنگەن جوق. سوندىقتان كەشەن تۇرعىزۋدىڭ ورنىنا 18 ملن تەڭگەگە ستەللا قويۋ تۋرالى شەشىم قابىلدانىپ, ول قىزىلجار-بلاگوۆەششەنكا اۆتوتراسساسىنىڭ بويىنان بۇرىلاتىن جەرگە ورنادى. ونىڭ تۇرعىزىلۋىنا نەگىزگى دەمەۋشى بولىپ جۇرگەن ءالتيدىڭ ۇرپاعى, كاسىپكەر ناعاشىباي بارلىباەۆ, ال قارجىلىق كومەك كورسەتكەندەر اراسىندا سابىر قاسىموۆ, جومارت وماروۆ, التىنبەك ساپاروۆ, سۇيىندىك جولداسباەۆ, جانبوتا ايتحوجينا جانە باسقا ازاماتتار بار. بەلگىلى ءمۇسىنشى قازىبەك ساتىبالدى ورناتقان بۇل ستەللادان الاش قايراتكەرلەرىنىڭ بەينەلەرىن تانۋعا بولادى.
بۇل مەكەننىڭ ورىسشاسى «پەتروۆكا», قازاقشاسى «باقىرىلگەن» اتالعانىمەن, كەزىندە اققۋساق بولىسىنىڭ «قىزىلوي» دەگەن قىستاۋى بولعان. وسىدان ءبىر شاقىرىمداي جەردە ءالتي قىستاۋى ورنالاسقان. باي جىلقىسىنىڭ تۇياعىنىڭ سانىن تەكسەرۋ ءۇشىن «قىزىلوي» كولىنە سۋاتتاۋعا جىلقى قۇلاعاننان كەيىن اتپەن ورتا تۇسىنا بارىپ, ۇزىن تاياقتى سۋعا سۇڭگىتەدى ەكەن. ەگەر سۋ بەلگىلەنگەن مەجەدە بولسا – جىلقىنىڭ تۇگەل ەكەنىن سودان بىلگەن.
وسى كولدىڭ جاعاسىندا الاش فورۋمىنىڭ تەاترلاندىرىلعان كورىنىسى بولدى. حالىق ونى كولدىڭ دوڭىندە, قۇددى امفيتەاتر سياقتى بيىكتەن قاراپ وتىرىپ تاماشالادى. س.مۇقانوۆ اتىنداعى وبلىستىق مۋزىكالى-دراما تەاترى ارتىستەرىنىڭ كۇشىمەن دايىندالعان كورىنىستىڭ رەجيسسەرى تەاتردىڭ ديرەكتورى ءبىرجان جالعاسباەۆ ەكەن. مىرجاقىپ دۋلاتوۆ باستاپ, ءجۇز شاقتى پاۋەسكەمەن فورۋمعا كەلگەندەردىڭ اراسىندا ومبى وبلىستىق كوميتەتىنەن ەرەجەپ يتباەۆ, ايدارحان تۇرلىباەۆ, قازي تورسانوۆ, قىزىلجاردان سالماقباي كۇسەمىسوۆ, جۇماعالي تىلەۋلين, كوكشەتاۋدان ەرقوساي مۇقىشەۆ جانە ت.ب. ارىستار قاتىسقان. وسى ارىستاردىڭ ءبارىنىڭ سوزدەرى, حالىقتى تەبىرەنتكەن ۇندەرى ءجۇز جىلدان كەيىن قايتا جاڭعىرىپ, حالىقتى ۇيىتتى. ء«وزىمىزدى ءوزىمىز قورعاي الماساق ءبىزدى ەشكىم قورعامايدى. انتالاعان جاۋدىڭ تابانىنىڭ استىندا قالامىز. جانىمدى ساقتايمىن دەپ بۇعا بەرسەك حالىق بولا المايمىز», دەگەن جالىندى ۇندەر شىقتى الاشتىقتاردىڭ اۋزىنان. بۇگىنگى كۇنى دە بۇل سوزدەر ءوزىنىڭ وزەكتىلىگىن جويعان جوق. ءوزىن ءوزى قورعاي الاتىن, ەل بولىپ ىرگەسىن بۇتىندەي الاتىن, قارسى جاۋ كەلسە قابىرعاسى ءبىر-بىرلەپ سوگىلسە دە قارسى تۇرا الاتىن حالىق قانا باقىتتى ءومىر سۇرۋگە, تاۋەلسىز, ازات ەل بولۋعا قاقىلى دەپ ايتقىڭ كەلەدى.
وسى كەشتە قوناقتارعا 300-400 شاقىرىم جول ءجۇرىپ, ش.ءۋاليحانوۆ, اقجار, شال اقىن, مامليۋت, ەسىل اۋداندارىنان كەلگەن كوكپارشىلار دا ونەر كورسەتىپ, بىلەك پەن تاقىم كۇشتەرىن سىناپ دوداعا ءتۇستى. سونداي-اق قازاقشا كۇرەستەن دە وبلىستىق جارىس وتكىزىلدى.
رەسپۋبليكا كۇنىنە ارنالىپ الاش ارداگەرلەرىنىڭ اتىن ەسكە العان وسىناۋ ءدۇبىرلى جيىننىڭ باسى-قاسىندا وبلىستىق ىشكى ساياسات باسقارماسىنىڭ باستىعى كەمەل وسپانوۆ, مادەنيەت باسقارماسىنىڭ باستىعى دوسبول ءابدىرايىسوۆ, بەلسەندى ازاماتتار ەرىك نۇراقاەۆ, جومارت وماروۆ, ناعاشىباي بارلىباەۆ, ساۋلە مالىكوۆا, زاۋرە قارتوۆا ت.ب. ءجۇردى.
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى
