ولكە تاريحىنىڭ ءار كەزەڭىندە ءىز قالدىرىپ, ەل-جۇرتىنا ايانباي قىزمەت ەتكەنىمەن, ەسىمدەرى اتاۋسىز قالعان جانداردى تۇگەندەدى. سەكسەن جاستان اسقاندا رىسجان ىلياسقىزى ەرتەدە مەشىت ۇستاپ, مەدرەسە اشقان ءدىن ادامدارى, باقسىلار, سىنىقشىلار تۋرالى ماعلۇماتتاردى «ەل يەسى, جەر كيەسى» دەگەن اتپەن جيناق ەتىپ شىعاردى. اپاي: «كەشەگى وتكەن اۋليەلەر ۇلتىمىزدىڭ تەرەڭدەگى تامىرلارى. اتا-بابا قونىسىنا يەلىك ەتىپ وتىرعان حالقىمىز قاي زاماندا دا مىقتى بولۋى ءۇشىن ەلى مەن جەرىن بىلەك كۇشىمەن دە, جۇرەك كۇشىمەن دە قورعاعان قايراتكەرلەرىنىڭ, ازاتتىق كۇرەستەرىندە قۇربان بولعان رۋحاني شىراقشىلارىنىڭ ەسىمدەرىن ارشىپ, ەلگە جاساعان قىزمەتتەرىن تانىپ العانى ءجون. اۋليەسىن ۇمىتقان ەل ازادى. ەل مەن جەردىڭ يەلەرى مەن كيەلەرىنىڭ ەسىمدەرىن قالپىنا كەلتىرۋ, تۇلعالىق بەينەلەرىن قايتا تانۋ ارقىلى ۇرپاق تاربيەلەيمىز, ۇلتتى ساۋىقتىرامىز. وتكەن داۋىردەگى ەرەكشە جاندار تۋرالى تولىققاندى دەرەك بىلەتىن, ولاردىڭ كەرەمەتتەرىنە كۋا بولعان جاندار بۇل دۇنيەدەن ءوتىپ كەتتى. ولكەمىزدىڭ كەز كەلگەن اۋىلىنداعى قورىمداعى جەكە-دارا بەيىت, جالعىز وبا, نە ءبىر جازۋسىز تاس بەلگىسى بار ەسكىرگەن مولا «قىز اۋليە» دەپ اتالعان. كەيبىرىنىڭ اڭىزى ساقتالسا, كوبىنىڭ تاريحى ۇمىت بولدى. سوعان قاراماستان قىز اۋليە اتاۋى حالىقپەن بىرگە جاساسىپ كەلەدى», دەپ تۇيىندەگەن ەدى اۋليەلەر مەن ەرەكشە ادامدار تۋرالى جيناقتا.
1980-2003 جىلدارى اقتوبە وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىنىڭ ديرەكتورى بولعان جىلدارى حالىق مۇراسىن ىجداعاتتىلىقپەن جيناپ, سان ءتۇرلى باعىتتا جۇمىس ىستەدى. اۋىل-اۋىلدى, ەلسىزدەردى ارالاپ, تاريحي ورىندار, ەسكى قورىمداردى, جەر-سۋ اتاۋلارىن زەرتتەپ, 100-دەن استام تەلەحابار جاسادى, بەس كىتاپ جازدى. اپايدىڭ ارمانى – ەلىمىزدەگى مۋزەيلەردى وقۋ-تاربيە ورتالىعىنا اينالدىرىپ, جوو-عا مۋزەي پەداگوگيكاسىن ەنگىزۋ بولاتىن.
مۋزەي قىزمەتكەرلەرىمەن بىرلەسە 1992 جىلدان باستاپ اقتوبە وبلىستىق تەلەكومپانياسىندا «اتامۇرا» تاريحي-تانىمدىق باعدارلاماسىن شىعارىپ, 14 جىل ىشىندە ولكەتانۋ بويىنشا 100-دەن اسا تەلەباعدارلاما دايىندادى. ابات-بايتاق قورىمى, قوبىلاندى باتىر قونىسىنان باستاپ دالالىقتاعى ساۋلەت ونەرىن تۇگەندەپ, قىرعىن شايقاس ورىندارىن ارالاپ, جەر-سۋ اتاۋلارىنا ءۇڭىلىپ, ەل ىشىندە ساقتالعان اڭىزداردى جيناقتاپ, باتىر-بيلەردىڭ ۇرپاقتارى ساقتاعان جادىگەرلەردى جيناقتادى. وسى ەڭبەگى ءۇشىن رىسجان اپاي 2012 جىلى اقتوبە وبلىسىنىڭ «جىل ادامى» اتاندى. ولكەتانۋ باعىتىندا 100-دەن استام ماقالا, «قازىنا», «ارۋلار – انالار, دانالار», «دالام تۇنعان شەجىرە», «ەل يەسى, جەر كيەسى», «شەجىرەلى اقتوبە» كىتاپتارىن جارىققا شىعاردى.
مۋزەيدەگى ەسكە الۋ شاراسىن باستاعان رىسجان ىلياسقىزىنىڭ شاكىرتى بەكارىستان مىرزاباي ۇلى بىلاي دەدى: «اپاي 1937 جىلى باۋبەك بوستان دەگەن جەردە تۋعان. بۇل ەجەلدەن شومەكەيدىڭ بوزعىل اتاسىنىڭ قونىسى, اسان قايعىنىڭ جىرىندا ايتىلاتىن توقسان سالا تورعاي, وتىز سالا ولكەيىكتىڭ بويىنداعى ابىلقايىر حان جەرلەنگەن «حان مولاسىنان» 15-20 شاقىرىم جەر. ىرگەسى – شاقشاق جانىبەك باتىردىڭ اۋىلى, اپايدىڭ اناسى حانشايىم شاقشاق جانىبەك باتىردىڭ تۇقىمىنان. اپايدىڭ اتالارى داۋ-تالاستى شەشۋدە ادىلدىگىمەن اتى شىققان حانالى, جانالى دەگەن اعايىندى كىسىلەر. ۇلتقا پايدالى ىستە رىسجان اپاي دا اتالارى حانالى مەن جانالى سياقتى كەسىمدى ەدى. كىشكەنتايىندا ناعاشى اعاسىنىڭ تاربيەسىنە بەرگەن. رىسجان اپاي اكەسىنىڭ سوعىسقا اتتانىپ بارا جاتىپ, قايىن اعاسىنىڭ ۇيىنە سوعىپ, بەسىكتە ۇيىقتاپ جاتقان ءسابيدى ءبىر يىسكەپ, سوعىسقا اتتانىپ كەتكەنىن جازادى. ناعاشى اعاسى قايتىس بولعاننان كەيىن اناسى حانشايىم تولىبايدان ىرعىزعا الىپ كەتەدى. اپاي: «قاقاعان قىس ىشىندە شاناعا سالىپ اكەتتى. ەكى ارا 200 شاقىرىم. جول بويى ەكى-اق رەت ءتىل قاتىستىق. ول كىسى ماعان باتا الماسا, مەن تۋعان شەشەم بولسا, ون جىلدان بەرى قايدا بولدى» دەگەن وكپەمەن كەلە جاتىرمىن. اپايدىڭ اكەسى سوعىستا حابار-وشارسىز كەتكەن.
1958 جىلى ماسكەۋدە وتكەن قازاق مادەنيەتى مەن ونەرىنىڭ ەكىنشى ونكۇندىگىنە ىرعىز اۋدانىنىڭ «كومينتەرن» كەڭشارىندا مەكتەپ ءبىتىرىپ, قوي باعىپ جۇرگەنىندە قاتىسقان. ماسكەۋ ساپارى بويجەتكەنگە وي سالىپ, مادەنيەتكە كوڭىلىن بۇرعىزادى. اقتوبە وبلىستىق مۋزەيىنىڭ ەسىگىن قاققان قىزعا جول سىلتەگەن وسى مەكەمەنىڭ ديرەكتورى راحيلا سارسەنوۆا ەدى. وسى جەردە جۇمىس ىستەپ جۇرگەن رىسجان اپاي جاس مامان رەتىندە تورعاي وبلىسىنا جاڭادان اشىلىپ جاتقان وبلىستىق مۋزەيگە باسشىلىققا جىبەرىلدى. ارقالىقتا مۋزەي قۇرۋ ىسىندە وزبەكالى جانىبەكوۆتىڭ تالاپشىلدىعىن رىسجان اپاي اڭگىمەلەپ وتىراتىن.
1992 جىلى ەسەت باتىردىڭ 325 جىلدىعى تويلانار الدىندا وبلىستىق مۋزەيدەن باتىرلار زالىن اشىپ, ەڭ اۋەلى ەسەت كوكى ۇلى ساۋىتىن, بەس قارۋىن سايلى ەتىپ جاساتىپ, زال جاساقتادى. ءبىر مەرەكەدە ۇيىنە قۇتتىقتاپ كەلگەن اقتوبە وبلىسىنىڭ اكىمى بەردىبەك ساپارباەۆقا وبلىستىق مۋزەي عيماراتى ابدەن توزىپ, جوندەۋگە كەلمەيتىنىن ايتىپ, جاڭا عيمارات سالىپ بەرۋدى سۇرادى. بەردىبەك ساپارباەۆ اپايدىڭ تىلەگىن ىسكە اسىردى..
«وتكەن تاريح قالايدا بۇگىنگە جەتۋى كەرەك»
ءباسپاسوز سالاسىنىڭ ارداگەرى, جۋرناليست يدوش اسقار رىسجان ىلياقىزىمەن قاتار قىزمەت اتقارعانىن, مۋزەي ماماندارىنىڭ ۇنەمى باسپاسوزبەن بايلانىستا بولعاندىعىن ايتىپ ءوتتى. «رىسجان ۇنەمى دالادا قورىمداردى ارالاپ, ەلسىزدەن بالبال تاس ىزدەيتىن, تۇكپىردەگى اۋىلدارعا بارعاندا, اتاڭ مەن اجەڭنەن قانداي دۇنيە قالدى دەپ ەرىنبەي سۇرايتىن. قازىر مۋزەي ەكسپوزيتسياسىندا زالدىڭ ءسانىن اشىپ تۇرعان سۇيەكتەلگەن ساندىق, كەبەجە, وتكەن زامانداعى قىز-كەلىنشەكتەردىڭ اشەكەيلەرى وسىلايشا جيناقتالدى. اۋداندىق مۋزەيلەردىڭ ەكسپوزيتسياسىن جاساقتاپ, قانشاما مۋزەي ماماندارىن تاربيەلەپ شىعاردى. شىنى كەرەك, رىسجاننىڭ تاربيەسىن العان قىزداردىڭ قولىمەن كوپ نارسە جاسالىندى. اينالايىندار, مۋزەي مۇراسىن جيناپ-ساقتاۋشى, ەلگە كوپ پايداسى تيگەن وسى قىزدارىمىز», دەپ ەسكە الدى.
مۋزەيدىڭ نەگىزگى فۋنكتسياسى –اعارتۋشىلىق قىزمەت, تاربيەلىك باعىت بولسا, سونىڭ نەگىزگى ولكەتانۋ باعىتى جاڭاشا تۇردە دامي باستادى. ولكەتانۋشى اتا-بابانىڭ اششى تەرى سىڭگەن, تۇتىنعان دۇنيەسىن, باتىردىڭ ۇرپاقتارى قولىندا ساقتالعان بەس قارۋىن تابادى. وتكەن داۋىردەگى اجەلەرىمىزدىڭ قولىمەن شەبەر ورنەكتەگەن الاشا-كىلەمى, زەرگەردىڭ كوز مايىن تاۋىسىپ سوققان بىلەزىك-سىرعاسى, تەمىردەن ءتۇيىن تۇيگەن ۇستانىڭ زاتىن تۇگەندەيدى. ۇقىپتى ولكەتانۋشىنىڭ قىراعى كوزىنەن ەشتەڭە تاسا قالمايدى. ويتكەنى بۇل سالادا اتا-بابا مۇراسىنا شىن جانى اشيتىندار جۇرەدى.
رىسجان ىلياسقىزى اقتوبە وبلىستىق تاريحي-ولكەتانۋ مۋزەيىن باسقارعان جىلدارى الماتىدان جازۋشى عالىم احمەدوۆ, ماردان بايدىلداەۆ, تاريحشى ءابۋ تاكەنوۆ ءجيى كەلەتىن. 1918 جىلى كوكتەمدە شەتەلگە ەميگراتسياعا كەتىپ بارا جاتقان مۇستافا شوقاي اقتوبەگە ايالداپ, قىزدار ۋچيليششەسىندە ءبىراز كۇن جاسىرىنادى. ويتكەنى بۇل كەزدە ورىنبوردى تاستاپ شىققان دۋتوۆ ارمياسى ترويتسك قالاسىنا قاراي شەگىنىپ, اتتى كازاكتار اقتوبە مەن جامانقالانىڭ (ور) اراسىندا ورنالاسادى. وعان قارسى تۇركىستان مايدانىنىڭ كومانديرى فرۋنزەنىڭ 1 ارمياسى سوعىسىپ جاتتى. ەمبى مەن جەمدە اقتوبە مايدانى قۇرىلىپ, اقتوبەنىڭ تەمىرجولى بويىندا قىرعىن شايقاستار ءوتتى. ناۋرىزدا ۋچيليششە بوس, قىزدار كانيكۋلعا ۇيلەرىنە كەتكەن. بۇل قازىرگى اقتوبە قالاسىنداعى «شاھرەزادا» مەيرامحاناسىنا اينالىپ كەتكەن بىرقاباتتى ەسكى ءۇي. تىلەكتەس جانداردىڭ كومەگىمەن مۇستافا شوقاي ايەلى ماريامەن بىرگە جاسىرىنىپ شىعىپ, تەمىر قالاسىنا كەلگەن. وسى ساپار ماريا شوقايدىڭ ەستەلىگىندە بار. اقتوبە مايدانى ەمبى, جەم توڭىرەگىندە, تەمىر – اقتاردىڭ قورعانىسى. مۇستافا شوقاي تەمىردەگى ەكىقاباتتى ۋەزد باستىعىنىڭ ۇيىنە توقتايدى. بۇل – قازىرگى تەمىر قالاسى اكىمدىگىنىڭ عيماراتى, ءالى كۇنگە دەيىن ەكىنشى قاباتىندا شاعىن بولمەلەرى بار. ماريا گورينا ەكىنشى قاباتتان تولعاناي وزەنى كورىنەدى دەيدى. وتكەن جىلى «Egemen Qazaqstan» گازەتى ۇيىمداستىرعان «اتامەكەن» ەكسپەديتسياسىمەن تەمىر قالاسىنداعى اكىمدىك عيماراتىنا باردىق. مۇستافا شوقاي مەن ايەلىنىڭ قاي بولمەدە جاتقانىن انىقتاماقشى بولدىق. راسىندا دا, وڭتۇستىك بەتىندەگى شاعىن بولمەدەن تولعانايدىڭ كەۋىپ قالعان ارناسى كورىنەدى. بۇل قازىرگى تولعاناي ورمان شارۋاشىلىعى مەكەمەسى. باستاۋىن ءحىح عاسىردىڭ سوڭىندا قۇرىلعان ۋەزدىك ورمان مەكەمەسىنەن الادى. مۇستافا شوقاي اق پەن قىزىل سوعىسىپ جاتقان جەرگە نەگە كەلدى؟ وسى سۇراقتىڭ جاۋابىن 1997 جىلى اقتوبەگە كەلگەن ءابۋ تاكەنوۆ تە ىزدەگەن. قاسىنا رىسجان اپايدى ىلەستىرە ءجۇرىپ, تەمىر اۋدانىنان دەرەك ىزدەيدى. 1918 جىلى ەلگە ورالمايتىنىن جاقسى تۇسىنگەن مۇستافا شوقاي تەمىر بويىندا ءبىر اياۋلى جانمەن قۇپيا كەزدەسۋگە كەلگەن. ماريا گورينا «تەمىردەن تۇندە ات اربامەن شىعىپ, ءبىر كۇندىك جەردەگى يشاننىڭ ۇيىنە كەلدىك» دەيدى. قاتتى سىرقاتتانىپ جۇرسە دە, مۇستافانىڭ ءشيلىسۋ بويىنان مەشىت اشىپ, مەدرەسە ۇستاعان ءدىني قايراتكەر دوسجان قاشاق ۇلىمەن كەزدەسۋى مۇمكىن دەپ جورامالدايدى. الايدا مۇستافا شوقاي دوسجان ۇلى ابدوللامەن كەزدەسكەن. رىسجان اپاي ەكەۋى وسى دەرەكتى تاپقان. الايدا ءابۋ تاكەنوۆ الماتىنىڭ پويىزىنا وتىرا بەرگەندە جۇرەك تالماسى ۇستاپ قايتىس بولدى. ول كىسى ءتىرى بولعاندا, مۇستافانىڭ ەلدەگى نيەتتەستەرىنە قاتىستى ءبىراز دەرەك تاباتىن ەدى. اقىن ولجاس سۇلەيمەنوۆتىڭ اقتوبەنىڭ قۇراشاسايىندا جەرلەنگەن ءوزىن تاربيەلەگەن اكەسىنىڭ بەيىتىن تابۋىنا رىسجان اپاي سەبەپشى بولعان. جازۋشى مۇرات اۋەزوۆ باقسايىس باباسىنىڭ ايتەكە بي اۋدانى باقسايىس وزەنى بويىنداعى زيراتىن ىزدەپ كەلگەندە, ەڭ ءبىرىنشى مۋزەيگە ايالدادى.
1995 جىلى ءابىش كەكىلباەۆ قوبدا اۋدانىندا ساقتالعان بەكەت اتانىڭ اسا تاياعىن ىزدەپ كەلدى. وسى شارالاردى اپاي شەبەر ۇيىمداستىردى.
مۋزەي ءىسىنىڭ ارداگەرى روزا بالدىعارينا رىسجان ىلياسقىزىنىڭ قازاقستاندا بۇرىن بولماعان مۋزەي جۇمىسىنىڭ كوپتەگەن ءتۇرىن ىسكە اسىرعانىن, سونىڭ ىشىندە مۋزەي پەداگوگيكاسىن, ولكەتانۋ باعىتىنىڭ سان ءتۇرىن قالىپتاستىرعانىن اتاپ ءوتتى. جەر-سۋ اتاۋلارىنىڭ تاريحىن جازىپ الىپ, نە ەلەۋسىز عانا ايتىلعان اڭىز-اڭگىمەلەردى جيناقتاپ جۇرگەن. «ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العان جىلدارى مۋزەي قىزمەتكەرلەرىنە بىردەي قازاقشا كيىم ۇلگىسىن تاڭدادى. مۇراعا قيانات جاساۋشىلارعا جانى توزبەيتىن. 1992 جىلى ەسەت كوكى ۇلىنىڭ 325 جىلدىعى وبلىس كولەمىندە كەڭىنەن اتالىپ ءوتتى. وسى ءىس-شارادان سوڭ بەستاماقتاعى ەسەت اۋليەنىڭ جاڭادان تۇرعىزىلعان كەسەنەسىنىڭ جانىنان بىرەۋلەر قۇرىلىس تۇرعىزا باستادى. باتىر كەسەنەسىنە كەلۋشىلەردى ەكسكۋرسياعا اپارىپ ءجۇرىپ, كورگەنىمدى ايتىپ ەدىم, رىسجان ىلياسقىزى تاريحي ورىندى ءبۇلدىرۋدى توقتاتتى.
اپاي ۇستازى راحيلا سارسەنوۆانى ۇنەمى قۇرمەتپەن ەسكە الىپ وتىراتىن. راحيلا سارسەنوۆا اكەسى الاشوردا مۇشەسى بولعانى ءۇشىن اتىلعان رابيعا سىزدىقوۆانىڭ دا جولىن اشقان. تەمىردە اۋىل مەكتەبىندە ساباق بەرىپ جۇرگەن رابيعانى راحيلا سارسەنوۆا 1945 جىلى الماتىدا وتكەن ابايدىڭ 100 جىلدىعىنا ارنالعان جيىنعا اقتوبەدەن ۇزدىك مەكتەپ مۇعالىمى رەتىندە جىبەرگەن. كونفەرەنتسيادا مەكتەپ وقۋلىقتارىن سىناعان جاس رابيعا مۇحتار اۋەزوۆتىڭ كوزىنە ءتۇسىپ, جازۋشى وعان الماتىدا ءبىلىمىن جالعاستىرۋعا كەڭەس بەرەدى. بۇل تۋرالى رابيعا سىزدىقوۆا بىرەر جىل بۇرىن جارىق كورگەن ەستەلىگىندە جازدى.
كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى ءاليا مولداعۇلوۆا اتىنداعى اقتوبە وبلىستىق مەموريالدىق مۋزەيىنىڭ بۇرىنعى ديرەكتورى ايشا وتەۋلينا مەموريالدىق مۋزەي قۇرۋ ىسىندە رىسجان ىلياسقىزىنىڭ ەڭبەگى كوپ دەيدى: «1980 جىلى ۋكراينادان وقۋ ءبىتىرىپ كەلىپ, ءاليا مۋزەيىنە عىلىمي قىزمەتكەر بولىپ ورنالاستىم. باتىر مۋزەيىن جاساقتاۋ وڭاي ەمەس, ءاليانىڭ ءومىر دەرەگىنە قاتىستى قۇجات جيناۋ ءۇشىن, جورىق جولدارىمەن رەسەي قالالارىن كوپ ارالادىم. سوعىستىڭ اياقتالعانىنا 40 جىل عانا ۋاقىت وتكەن. ءاليانىڭ مايدانداس قۇربىلارى ءتىرى, ءار قالاداعى ءبىراز قارۋلاسىمەن كەزدەستىم. قايتىپ كەلگەن سوڭ فرۋنزە قالاسىندا تۇراتىن ءاليا مولداعۇلوۆانىڭ باتالون كومانديرى فەدور مويسەەۆتى ىزدەپ باردىم. جەر ۇيدە تۇرادى ەكەن, قاقپاسى اشىق, ۇيىنە كىرىپ بارعانىمدا, كىرەبەرىستەن فەدور يۆانوۆيچ شىعا كەلدى. اقتوبەدە ءاليا مولداعۇلوۆا اتىنداعى مۋزەي اشىپ جاتىرمىز دەگەنىمدە, ول مەنى باۋىرىنا قىسىپ, كوزىنە جاس الدى. سودان كەيىن ءاليا مولداعۇلوۆا مۋزەيىنىڭ جانىنان ء«اليا» پاتريوتتىق كلۋبىن اشتىق. ماسكەۋ تۇبىندە قازا تاپقان 101-ءشى اتقىشتار بريگاداسىندا سوعىسقان جاۋىنگەرلەردى ىزدەۋ وتريادتارىنىڭ جۇمىسىنا قاتىستىق».
«شىندىق شىرىلداعان جەردە وتىرىك ورگە باسپايدى»
ش.بەرسيەۆ اتىنداعى ويىل اۋداندىق ونەر جانە ولكە تاريحى مۋزەيىنىڭ ديرەكتورى بالقيا رىسباەۆا ۇستازى –رىسجان ىلياسقىزىنىڭ «ارىڭ مىقتى بولسىن,ۇياتىڭ بولسىن, نامىستى بولىڭدار. شىندىق شىرىلداعان جەردە وتىرىك ەشقاشان دا ورگە باسپايدى. سوندىقتان دا ءوز جۇمىستارىڭدى جۇرەكتىڭ پەيىلىمەن, ادال ماحابباتپەن جاساڭدار. شىنايى جۇمىس سەندەردى جەردە قالدىرمايدى» دەگەن ۇستانىممەن تاربيەلەگەنىن ەسىنە الدى.
«ويىل اۋداندىق مۋزەيىنىڭ قىزمەتكەرلەرى ءبىر جىل ىشىندە رىسجان ىلياسقىزىنا ارناپ بىرنەشە ءىس-شارا وتكىزدى. ويتكەنى مۋزەي تۇرعاندا اپايدىڭ ەسىمى ۇمىتىلماق ەمەس. ول «وتكەن تاريح قالايدا بۇگىنگى كۇنگە جەتۋى كەرەك» دەي وتىرىپ, اۋىل-اۋىلدى ارالاپ جادىگەر جيناقتادى, ەسىمدەرى ۇمىتىلعان قاراپايىم جانداردىڭ دەرەگىن جيناقتاپ, اۋداندىق مۋزەيلەردىڭ اشىلۋىنا كوپ ەڭبەگىن ءسىڭىردى. اپاي ادامدى وتە جاقسى تانيتىن. ەكسپەديتسياعا, باسقا دا ىسساپارلارعا بارعاندا, جۇمىسقا يكەمدى, شيراق جاستاردى جۇمىسقا تارتا ءبىلدى. سونىڭ ناتيجەسىندە, اقتوبە وبلىسىنىڭ ون ەكى اۋدانىندا مۋزەي ماماندارى جەتىلىپ شىقتى», دەدى.
مۋزەي ءىسىنىڭ بىلگىرى, وتكەننىڭ جوعىن تۇگەندەپ, كيەلى دۇنيەلەردىڭ جوقتاۋشىسى بولا بىلگەن رىسجان ىلياسقىزىنىڭ مادەنيەتكە سىڭىرگەن ەڭبەگى قاراپايىم بولسا دا, قۇندى. وسى ءبىر زەرەك تە, ەڭبەكقور جان كوزى ءتىرى كەزىندە حالقىنىڭ ۇمىتىلىپ بارا جاتقان مۇراسىن شاماسى جەتكەنشە تۇگەندەۋدى ماقسات ەتتى. سول ءۇشىن دە رىسجان اپايدى قاراپايىم جاندار قۇرمەت تۇتادى.
اقتوبە وبلىسى
