مينيستر وڭىردەگى بىرقاتار ەگىنشىلىكپەن جانە مال وسىرۋمەن اينالىساتىن شارۋاشىلىقتاردىڭ جۇمىسىمەن تانىسىپ, كوكسۋ قانت زاۋىتىندا بولدى. ودان ءارى بالپىق بي كەنتىندەگى مادەنيەت ۇيىندە وتكەن كەزدەسۋدە ۇكىمەت پەن مينيسترلىك قابىلداعان اگروونەركاسىپتىك كەشەندى دامىتۋدىڭ بىرقاتار جۇيەلى جانە داعدارىسقا قارسى جەدەل شارالارى تۋرالى باياندادى.
«مەملەكەت باسشىسى مەن ۇكىمەتتىڭ قولداۋىمەن قازىرگى ۋاقىتتا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتى ناقتىلاۋ كەزىندە بيۋدجەت قاراجاتىنىڭ قوسىمشا ءبولىنۋىن ەسكەرە وتىرىپ, سۋبسيديالاۋدىڭ جالپى كولەمى 451 ملرد تەڭگەدەن اسادى. بۇل 2021 جىلعى دەڭگەيدەن 20 پايىزعا ارتىق. بۇدان بولەك, 2021 جىلعى قۇرعاقشىلىق قايتالانعان جاعدايدا مال مەن قۇس باسىنىڭ ساقتالۋىن قامتاماسىز ەتەتىن 279 مىڭ توننا كولەمىندە استىق-جەم قورىن قالىپتاستىرۋ ءۇشىن فورۆاردتىق ساتىپ الۋعا 20,0 ملرد تەڭگە ءبولىندى», دەدى ە.قاراشوكەەۆ.
سونىمەن قاتار مينيستر بيىل مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا اگروونەركاسىپتىك كەشەندى مەملەكەتتىك قولداۋ قولدانىستاعى سۋبسيديالاۋ قاعيدالارى بويىنشا جۇزەگە اسىرىلاتىنىن اتاپ ءوتتى. ال سۋبسيديالاۋدىڭ جاڭا تەتىگىن ەنگىزۋ مەرزىمى 2023 جىلعى 1 قاڭتارعا اۋىستىرىلعان. قازىرگى ۋاقىتتا ونىڭ جاڭا قاعيدالارىنىڭ جوباسى ازىرلەنىپ, جۇمىس توبى اياسىندا تالقىلانىپ جاتىر.
جەتىسۋ وبلىسى اكىمى ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ مالىمەتىنشە, بۇگىندە «كەڭ دالا» باعدارلاماسى شەڭبەرىندە, سونداي-اق «اگرارلىق نەسيەلىك كورپوراتسياسى» ءوز قاراجاتى ەسەبىنەن 115,9 ملرد تەڭگە سوماسىنا 3 916 اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋار وندىرۋشىلەرىن قارجىلاندىرعان, سونىڭ ىشىندە جەتىسۋ جانە الماتى وبلىستارى بويىنشا 1,4 ملرد تەڭگە سوماسىنا 100 شارۋاشىلىق قارجىلاندىرىلدى. بيىل ەلىمىز بويىنشا ەگىس شىعىمى جاقسى, الداعى ءبىر اپتادا ەگىس جيناۋ ناۋقانى اياقتالادى دەپ كۇتىلۋدە. وسى جىلى كۇزگى-دالا جۇمىستارىن جۇرگىزۋگە شامامەن 423,4 مىڭ توننا ديزەل وتىنى ءبولىندى, ونىڭ باعاسى نارىقتاعىدان 15-20 پايىزعا ارزان, ونىڭ ىشىندە جەتىسۋ وبلىسىنا شامامەن 6,8 مىڭ توننا بەرىلدى.
كەزدەسۋ بارىسىندا شارۋالار وزدەرىن تولعاندىرىپ جۇرگەن بىرقاتار ماسەلەنى كوتەردى. ماسەلەن, كوكسۋ اۋدانىنداعى «كەڭ دالا» شارۋاشىلىعىنىڭ جەتەكشىسى قاليبەك الپىسباەۆ: «كەلەسى جىلى قانت قىزىلشاسىنىڭ ەگىستىك كولەمىن ۇلعايتامىز دەپ وتىرمىز. ەگىستىك كولەمىمەن بىرگە ونىمدىلىكتى دە كوتەرۋىمىز كەرەك. ول ءۇشىن ءبىز كەلەسى جىلعى ەگىسكە بيىلدان باستاپ دايىندالۋعا ءتيىسپىز. امموفوس تۋرالى ايتساق, ول جەر جىرتاردىڭ الدىندا ءار گەكتارعا 300-500 كيلوعا دەيىنگى كولەمدە قاجەت. قازىر امموفوستىڭ 1 تونناسىنىڭ باعاسى – 204 مىڭ تەڭگە. ال بىزدەگى شارۋاشىلىقتاردىڭ كوبى – ۇساق شارۋا قوجالىقتارى. بۇگىن سوياسىن شاۋىپ, سونىڭ تابىسىمەن قانت قىزىلشاسىن جيناپ جاتىر. ول قانت قىزىلشاسىنىڭ اقشاسىن زاۋىتتان الىپ بولعانشا ەرتەڭ توڭ ءتۇسىپ كەتەدى. «قازازوت» كومپانياسىنىڭ وسىدان ەكى-ءۇش جىل بۇرىن ازوتتى 50 پايىزىن سۋبسيديالاۋ جەڭىلدىگىمەن بەرەتىن تاجىريبەسى بولعان. سول سياقتى «قازفوسفات» تا وسى تاجىريبەنى پايدالانىپ, جەڭىلدىك جاساسا جاقسى بولار ەدى», دەدى فەرمەر.
وسى ساۋالعا بايلانىستى مينيستر «قازفوسفاتتىڭ» مۇنداي جۇمىس ءتاسىلىن ازىرگە قولايلى كورمەي وتىرعانىنا توقتالدى.
«جۋىردا تىڭايتقىش زاۋىتتارىنىڭ باسشىلارىن جيناپ, سويلەسۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. سونىمەن قاتار يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترلىگىنە ۇسىنىس دايىندادىق. قازاقستاندا وندىرىلگەن تىڭايتقىشتارعا كۆوتا قويۋ كەرەك, ياعني كەم دەگەندە ءونىمىنىڭ 50%-ى ەلدىڭ ىشكى نارىعىندا قالسىن دەگەن ۇسىنىس بىلدىردىك. سول سياقتى تىڭايتقىشتىڭ باعاسىن رەتتەۋ ماسەلەسى دە قاراستىرىلۋدا», دەدى ە.قاراشوكەەۆ.
كەربۇلاق اۋدانىنداعى «قىزىلشوقى» شارۋاشىلىعىنىڭ باسشىسى الدان بەكيەۆ قانت قىزىلشاسىن وسىرۋشىلەرگە تەحنيكا جەتىسپەيتىنىن, سوعان قاجەتتى تەحنيكانىڭ 50 پايىزىن مەملەكەت ارقىلى سۋبسيديالاپ بەرسە دەگەن تىلەگىن جەتكىزدى. بۇل رەتتە مينيستر كومباين ساتىپ الۋعا 50 پايىز سۋبسيديا تولەنەتىنىن, وعان بيىل بوتۆورەز بەن قىزىلشا سەپكىشتى قوسۋ قاراستىرىلىپ جاتقانىن ايتتى. مينيستر باسقا اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكالارى 25 پايىز سۋبسيديالاناتىنىن ايتتى.
جيىندا شارۋالار سونىمەن بىرگە كوكسۋ قانت زاۋىتىنىڭ قىزىلشا توگەتىن الاڭىن ءالى دە كەڭەيتۋ, يرريگاتسيالىق جۇيەلەردى جاڭعىرتۋ, ازوت تىڭايتقىشتارىن قولدانۋ نورماتيۆتەرىن ۇلعايتۋ, مال دارىگەرلەرىنىڭ جالاقىسىن كوتەرۋ سياقتى كوپتەگەن ۇسىنىس-تىلەكتەرىن ءبىلدىردى. ساۋالداردىڭ بارلىعىنا تولىق جاۋاپ بەرىلدى.
جيىندى قورىتىندىلاعان وبلىس اكىمى بەيبىت يساباەۆ بۇعان دەيىن اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارلارى وڭىرگە بىرنەشە رەت كەلىپ, وزەكتى ماسەلەلەردىڭ جاي-جاپسارىمەن تانىسىپ, پروبلەمالاردى بىرگە تالقىلاعاندارىنا توقتالدى. «اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگى وسىعان دەيىن ءبىزدىڭ قانت قىزىلشاسىنىڭ سۋبسيدياسىن ءوسىرۋ تۋرالى ۇسىنىستارىمىزدى زەردەلەپ, قاراپ, وسى ءوتىنىشىمىزدىڭ ىسكە اسىرىلۋىنا زور قولداۋ كورسەتتى. قازىر قىزىلشانىڭ ءار تونناسىنا بەرىلەتىن سۋبسيديا زاۋىتتىڭ تولەمىمەن قوسا العاندا 40 مىڭ تەڭگەگە كوتەرىلەتىن بولادى. بۇگىندە ورتا, شاعىن شارۋاشىلىقتار ءۇشىن سۋبسيديانى قولجەتىمدى ەتۋ مەحانيزمدەرى قاراستىرىلىپ جاتىر. راسىندا, ۇكىمەتتەن ءتيىستى كومەك-قولداۋلار ارتا تۇسەتىن بولسا, جەتىسۋلىق شارۋاشىلىقتار ءونىمدى ەڭبەك ەتەتىنىنە, جاقسى ناتيجە كورسەتەتىنىنە سەنىمدىمىن. بۇگىنگى كەزدەسۋ اشىق, ەركىن فورماتتا ءوتتى. ءاربىر شارۋانىڭ ءۇنىن ەستىدىك, تىلەگىن تىڭدادىق. مۇنىڭ ءبارى ءتيىستى دەڭگەيدە قاراستىرىلىپ, ءتيىمدى قورىتىندى جاسالادى دەپ ويلايمىن», دەدى ب.يساباەۆ.
ايتا كەتەيىك, وبلىستا 2026 جىلعا دەيىن 28 ملرد تەڭگەدەن استام سوماعا 51 ينۆەستيتسيالىق جوبانى ىسكە اسىرۋ جوسپارلانعان. بيىل وبلىستىڭ اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋار وندىرۋشىلەرىن قولداۋ ماقساتىندا 25 ملرد تەڭگە ءبولىنىپ وتىر, سونىڭ 92 پايىزى – قايتارىمسىز سۋبسيديالار.
جەتىسۋ وبلىسى
