وسىلاردىڭ ىشىندە ءبىزدىڭ نازارىمىزدى ايرىقشا اۋدارعان دۇنيە – جوعارىداعى قورعاننان تابىلعان تاڭبالى اسىق. ارحەولوگيالىق جۇمىس توبىنىڭ جەتەكشىسى ۇلان-باتىر ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ وقىتۋشىسى, تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى د.ەردەنەبااتاردىڭ جازۋىنا قاراعاندا, ەجەلگى عۇندارعا ءتان «گول-مود» كەشەن-قورعانى ءىرىلى-ۇساقتى 30-شاقتى وبادان تۇرادى. وسىنداعى ءبىرىنشى وبانى قازعان كەزدە, ونىمەن جەلىلەس ءۇش وباشىقتان بالا جەرلەنگەن ورىن انىقتالعان ەكەن. ءدال وسى بالا مۇردەسىنىڭ جانىنان 200-گە تارتا ۇساق مالدىڭ ءبۇتىن اسىعى تابىلىپتى (2-سۋرەت).
وسىلايشا, قازىرگى كۇنگە دەيىن قولدانىستا جۇرگەن اسىق ويىنى عۇنداردان قالعان مۇرا ەكەنى دالەلدەنىپ وتىر. بۇل تۋراسىندا ايتار بولساق, بايىرعى حان پاتشالىعى (ب.ز.د 206-220 جج.) داۋىرىنەن بۇگىنگە جەتكەن «حۋ ەلى سۇيەك (اسىق) اتىپ وينايدى» 
دەپ جازىلعان دەرەكتى بىلەمىز. ياعني بۇل جازۋداعى دەگەنى «حۋ ەلى». ياعني حان پاتشالىعى عۇنداردى وسىلاي اتاعان. ودان كەيىن سۇيەك اتۋ دەگەنى «اسىق ويىنى», ال اتۋ دەپ ساۋساقپەن اسىقتى شەرتىپ قوزعاۋدى مەڭزەپ وتىرعانى حاق.
بۇدان شىعاتىن قورىتىندى: جوعارىداعى حان داۋىرىنەن جەتكەن دەرەك پەن بۇگىنگى عۇندار قورعانىنان تابىلعان اسىق ناقتى حاقيقي دالەل رەتىندە ءبىرىن-ءبىرى تولىقتىرىپ وتىر. ءبىر قىزىعى, قابىردەن تابىلعان اسىقتاردىڭ 20-شاقتىسىندا ءارتۇرلى تاڭبا بار. سولاردىڭ ىشىندە مىنا ءبىر اسىقتىڭ بۇك بەتىنە سالىنعان ءتورت تاڭبا (1-سۋرەت) عالىمداردىڭ نازارىن ايرىقشا اۋدارۋدا.
ويتكەنى مۇنداعى ءتورت تاڭبا – موڭعول يمپەرياسىنىڭ نەگىزىن قالاعان اتاقتى ءتورت قاعاننىڭ تاڭباسى. اسىقتىڭ تايكە جاعىنا قاراعان «ت» تاڭبا شىڭعىس قاعان جانە جوشىنىڭ تاڭباسى, اسىقتىڭ شوڭقى جاق ۇشىنداعى «ايىر» تاڭبا تولە حاننىڭ تاڭباسى, اسىقتىڭ الشى بەت باعىتىنداعى ءيىر تاڭبا وگەدەي حاننىڭ تاڭباسى, ال اسىقتىڭ وڭقى جاعىندا ورنالاسقان قوس سىزىق شاعاتايدىڭ تاڭباسى ەكەن. ءدال وسى ءتورت تاڭبا بيىل ۇلان-باتىر قالاسىندا اشىلعان شىڭعىس حان مۋزەيىنىڭ ماڭدايشاسىندا ايپاراداي بادىزدەۋلى تۇر.
بۇل وقيعاعا ءتاپسىر جاساعان جەرگىلىكتى تاريحشىلار: موڭعول يمپەرياسىن قۇرعان ادامدار, ۇلىستى باسقارۋدىڭ اكىمشىلىك, جاۋىنگەرلىك, تۇرمىستىق ءھام ءداستۇرلى شارۋاشىلىق نەگىزدەرىن عۇنداردان كوشىرىپ العان دەگەن پايىم جاساپتى. ياعني عۇندار كەزىندەگى تاڭبالاردى (اسىقتارداعى) كەيىن موڭعول بيلەۋشىلەرى پايدالانعان ەكەن. دەمەك بولاشاقتا تاڭباتانۋ ءىلىمىن قازاق گەرالديكاسىنىڭ قۇرامداس بولىگى رەتىندە قاراستىرىپ, جەكە زەرتتەگەن دۇرىس ەكەنى اڭعارىلادى.
