باستى ميسسيا – مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ جاڭا بۋىنىن تاربيەلەۋ

مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ كاسىبيلىگى مەن قۇزىرەتتىلىگىن تۇراقتى ارتتىرۋ – قازاقستان پرەزيدەنتى جانىنداعى مەملەكەتتىك باسقارۋ اكادەمياسىنىڭ باستى ميسسياسى. بۇل مىندەتتىڭ قازاقستاننىڭ مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسىن جاڭعىرتۋ كونتەكسىندە قالاي ىسكە اسىرىلىپ جاتقانى تۋرالى وسى وقۋ ورنىنىڭ رەكتورى بولاتبەك ءابدىراسىلوۆ ايتىپ بەرەدى. – بولاتبەك سەرىكباي ۇلى, استا­ناداعى مەملەكەتتىك قىزمەت­شى­لەر­مەن كەزدەسۋىندە پرەزيدەنت اكا­دەمياعا «ا» كورپۋسى جانە جەر­گىلىكتى اتقارۋشى ورگانداردىڭ باسشىلارى ءۇشىن وقىتۋدى ۇيىم­داستىرۋ جونىندە تاپسىرما بەر­دى. وسى باعىتتا قانداي ىستەر اتقا­رىلۋدا؟ – بۇل – وتە ماڭىزدى تاپسىرما, ءبىز بۇعان ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىكپەن قارادىق. بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ كۋرستارىن دايىنداۋ كەزىندە وسى سالاداعى فەدەرالدىق بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ ينستيتۋتى (FEI, اقش), ENA (فرانتسيا), كورەي باسشىلىق قۇرامنىڭ بىلىك­تىلىگىن ارتتىرۋ ينستيتۋتى (COTI) سياق­­تى كوشباسشىلاردىڭ ءتاجىري­بەسىن جان-جاقتى زەرتتەدىك. ۇزدىك تاجىريبەنى ەسكەرە وتىرىپ, وقىتۋ باعدارلاماسىن جوبالادىق. وتكەن جىلدىڭ كۇزىندە «ا» كورپۋسى – ورتالىق جانە جەرگىلىكتى باس­قارۋ ورگاندارىنىڭ جاۋاپتى حاتشى­لارى مەن اپپارات باسشىلارى ءۇشىن ءبىرىنشى رەت كۋرستار وتكىز­دىك. باعدارلامالاردا جوبالاردى باسقارۋ, مەملەكەتتىك ورگانداردا ىشكى ءاۋديتتىڭ نەگىزگى اسپەكتىلەرىمەن تانىسۋ, كوشباسشىلىق داعدىلاردى جەتىلدىرۋ, قاقتىعىستانۋ سالاسىن­داعى ءبىلىمدى كەڭەيتۋ بويىنشا قۇزى­رەتتەردى دامىتۋعا باسا نازار اۋدارىلدى. كۋرستارداعى ساباقتاردى فرانتسيادان, گەرمانيادان, ۇلى­بريتانيادان كەلگەن جەتەكشى الەم­دىك ساراپشىلار جۇرگىزدى. ءناتي­جە تاماشا بولدى – ساۋالداما تىڭ­داۋشىلاردىڭ 95 پايىزى قاناعات­تانعانىن كورسەتتى. مۇنداي كورسەت­كىشتەرگە ءوز قىزمەتىمىزدە العاش رەت قول جەت­كىزدىك. ءبىز «ا» كورپۋسىن وقىتۋ ءۇشىن جاڭا تاسىلدەرگە نەگىزدەلگەن بىرنەشە باعدارلاما ازىرلەدىك. ءبىرىنشى كەزەكتە, بۇل – بۇرىن باسشىلىق لاۋازىمدا جۇمىس ىستەگەن ادامداردى كۇندىزگى قاشىقتىقتان قايتا دايارلاۋ كۋرسى. وقىتۋدىڭ بولىگى اكادەميا قابىرعاسىندا وتەدى (بۇل ينتەنسيۆتى ترەنينگتەر, اتاپ ايتقاندا, باسشى­نىڭ جەكە تيىمدىلىگى بويىنشا), ال باسقا بولىگى – قاشىقتىقتان وقى­تۋ (ستراتەگيالىق جوسپارلاۋ مەن بيۋد­جەتتەۋ, پەرسونالدى باسقارۋ, باس­قا­رۋشىلىق شەشىمدەردى دايىنداۋ مەن قابىلداۋ تەحنولوگيالارى). قاشىقتىقتان وقىتۋدى ەنگىزۋ مەملەكەتتىك قىزمەتشىنى, ءتىپتى, باسشىنى قىزمەت ورنىنان ۇزاق ۋاقىتقا الشاقتاتا المايتىنىمىزعا نەگىزدەلگەن. وسىنداي العاشقى كۋرستار بىلتىر وتە تابىستى ءوتتى. «ا» كورپۋسى ءۇشىن بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋدىڭ جەتى سەمينارىن, اتاپ ايتقاندا, ءىرى الەمدىك ءبىلىم ورتالىقتارىنان ساراپشىلاردى شاقىرۋ ارقىلى وتكىزۋ جوسپارلانعان. اۋىلدىق وكرۋگتەردىڭ اكىمدەرىن وقىتۋعا قاتىستى, ءبىزدىڭ مىندەتىمىز – وقىتۋدىڭ ۇلگىلىك باعدارلاماسىن ازىرلەۋ مەن جەر-جەرلەردە اكىمدىكتەر كەزىندە وڭىرلىك وقىتۋ ورتالىقتارى ەستافەتانى ودان ءارى ءىلىپ اكەتەتىندەي ستارت بەرۋ. ءبىرىنشى سەمينار وسى جىل­دىڭ اقپان ايىندا وتكىزىلدى: استاناعا بارلىق وڭىرلەردەن 300 ادام جينالدى, ونلاين-رەجىمىندە قو­سىل­عان بارلىق تىڭداۋشىلارمەن بىرگە, كۋرستىڭ جالپى اۋديتورياسى شامامەن 2,5 مىڭداي ادامدى قۇرادى. وسىنداي اۋقىمدا وقىتۋ العاش رەت وتكىزىلدى. اۋىلدىق وكرۋگتەردىڭ اكىمدەرىن وقىتۋدىڭ ۇلگىلىك باعدارلامالارى قازاقستان پرەزيدەنتى اكىمشىلىگىمەن, سونداي-اق, وبلىس اكىمدەرىمەن كەلىسى­لىپ, وڭىرلىك ورتالىقتارعا جىبەرىلدى. – اكادەميا «ا» كورپۋسىنا كونكۋرستىق ىرىكتەۋ پروتسەدۋرالارىنا قاتىستى ما؟ – مەملەكەت باسشىسىنىڭ جار­لىعىنا سايكەس, «ا» كورپۋسىنىڭ اكىمشىلىك مەملەكەتتىك قىزمەتتىڭ كادر رەزەرۆىنە ىرىكتەۋدى قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتى جانىنداعى كادر ساياساتى جونىندەگى ۇلتتىق كوميسسيا جۇزەگە اسىرادى. كونكۋرستىق ىرىكتەۋ بىرقاتار كەزەڭدەردى قامتيدى, ونى ىسكە اسىرۋداعى نەگىزگى مىندەت مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى اگەنتتىگىنە جۇكتەلدى. اكادەميا ۇمىتكەرلەردىڭ قۇزىرەتتىلىگىن انىقتاۋعا تەست دايىنداۋ مەن وتكىزۋگە جۇمىلدىرىلدى. ءبىزدىڭ عالىمدار «ا» كورپۋسىنا ءۇمىت­كەرلەر ءۇشىن پسيحومەتريكالىق تەست ازىرلەدى جانە وتكىزدى, ول ءارتۇر­لى باعىتتار بويىنشا ولاردىڭ قۇزىرەت­تەرىن ايقىنداۋ, لوگيكالىق ويلاۋدى باعالاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. تەستىلەۋ دەرەكتەرى اڭگىمەلەسۋ وتكىز­گەن كوميسسيا مۇشەلەرىنە ۇمىتكەرلەر تۋرالى قوسىمشا اقپارات رەتىندە ۇسىنىلدى. – تەستىلەۋدىڭ قورىتىندى ءناتي­جە­لەرىمەن بولىسە الاسىز با؟ – ءبىز بارلىق دەڭگەيدەگى 4,5 مىڭ مەملەكەتتىك قىزمەتشىگە تەستىلەۋ جۇرگىزدىك جانە ناتيجەلەردى تالداپ, ورتاشا ستاتيستيكالىق مەملەكەتتىك قىزمەتشىنىڭ «پورترەتىن» جاساعان كەزدە, نەگىزگى پروبلەما – كوممۋنيكاتسيا داعدىلارىنىڭ ءالسىز دامىعانىن كوردىك. ال بۇل نەگىزگى پروبلەما – ادامدارمەن قارىم-قاتىناس بولىپ تابىلاتىن جەرگىلىكتى جەرلەردەگى باسشىلار ءۇشىن وتە ماڭىزدى قا­سيەت. بۇدان وزگە, ەگەر مەملەكەتتىك قىزمەتشى تۇلعاارالىق قاتىناستىڭ داعدىلارىن مەڭگەرمەسە, وندا ولار ءوز كومانداسىمەن, ارىپتەستەرىمەن ءوزارا قارىم-قاتىناس جاساي المايدى, جالپى, قىزمەت تيىمدىلىگىن تومەندەتەتىنىن ايتپاعاندا, شيەلەنىستى جاعدايلارعا اكەلۋى دە مۇمكىن. سونداي-اق, باسەكەلەستىككە باعدارلانۋدى تومەندەتەدى, ال ءبىز باسەكەگە قابىلەتتى باسشى ويداعىداي باسقاراتىنىن بىلەمىز. سونىمەن قاتار, پسيحومەتريكالىق تەستىلەۋ قازاقستاندىق مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ كۇشتى جاقتارىن – ماقساتتىلىعى مەن تالدامالىلىعىن كورسەتتى. بۇل قۇزىرەتتەر باستاپ­قىلارى بولىپ تابىلادى, مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر ءۇشىن ولاردىڭ سىپا­يىلىعىن, بەلسەندىلىگىن, توزىمدىلىگىن, كوماندالىق رۋح پەن پاتريوتيزم سەزىمىن قالىپتاستىرۋ ماقساتىندا موتيۆاتسيالىق پلاتفورما قۇرىلىپ, دامىتىلۋى ءتيىس. ونىمەن اكادەميا اينالىسىپ جاتىر. – اكادەميا وتكىزەتىن وقىتۋ ءتيىم­د­ىلىگىن قالاي باعالايسىز؟ – بۇل ماسەلە ءبىز ءۇشىن ءبىرىنشى ورىندا تۇرادى. اكادەميا ەلىمىزدەگى مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردى وقىتا­تىن, سوت جۇيەسى مەن سىرتقى ىستەر مينيسترلىگى ءۇشىن كادرلار دايارلايتىن جالعىز ارنايى وقۋ ورنى بولىپ تابىلادى. مەملەكەتتىك قۇرىلىس پەن ءبىزدىڭ قوعامنىڭ دامۋىنداعى تابىس­تار كوبىنەسە مەملەكەتتىك باس­قارۋدىڭ تيىمدىلىگىنە, دەمەك, مەملەكەتتىك اپپارات قىزمەتكەر­لەرىنىڭ قۇزىرەتتىلىگىنە بايلانىس­تى ەكەنىن تۇسىنەمىز. سون­دىقتان وقۋ باعدارلامالارىن ىسكە اسىرۋدا الەمدىك تاجىريبەنى قولدانۋعا تىرىسامىز, ءبىزدىڭ تىڭداۋشىلاردىڭ پىكىرلەرىن, مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ۇسىنىمدارىن نازارعا الامىز. سوڭ­عى ەكى جىلدا ەو جوباسىنىڭ قول­داۋىمەن ازىرلەنگەن اكادەميانىڭ دامۋ تۇجىرىمداماسى ارقاسىندا جۇمىسقا ەلەۋلى وزگەرىستەر ەنگىزۋگە, بۇرىن بار كەمشىلىكتەردەن ارىلۋعا جانە باسىمدىقتاردى دامىتۋعا مۇمكىندىك الدىق. مىسالى, 2011 جىلدىڭ سوڭىندا ەو ساراپشىلارى وتكىزگەن اكادەميا قىزمەتىن تالداۋ ءبىزدىڭ باعدار­لامالاردىڭ شامادان ارتىق تەوريالىق وقىتۋدى قامتيتىنىن, ساباقتار تاقىرىپتارى مەملەكەتتىك قىزمەت پەن مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ناقتى پروبلەماسىنان الشاقتاپ, وقىتۋ ادىستەمەسىنىڭ ەسكىرگەنىن, ديس­سەرتاتسيا مەن عىلىمي-زەرتتەۋ تاقىرىپتارىنىڭ وزەكتى ەمەستىگىن كورسەتتى. 2012-2013 جىلدارى وتكىزىلگەن وقۋ-ادىستەمەلىك, عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارىن جاڭعىرتۋ ناتيجەسىندە تىڭداۋشى ءوزىنىڭ كۇندەلىكتى جۇمى­سىندا ناقتى كەزدەسەتىن ماسەلەلەرگە كوشتىك. بۇل پروبلەمالاردى انىق­تاۋعا جىل سايىن مەملەكەتتىك ورگان­نىڭ تيىمدىلىگىن بيۋدجەتتىڭ ورىندالۋى, ستراتەگيالىق جوسپار­لاۋ, باس­شىلىقتىڭ تاپسىرمالا­رىن باقىلاۋ مەن ورىنداۋ, اقپارات­تاندىرۋ, پەرسونالدى باسقارۋ سياق­تى باعىتتار بويىنشا باعالاۋ كومەكتەسەدى. باسقا ءتاسىل مىنالارمەن انىق­تالادى: تىڭداۋشىلاردىڭ ديسسەرتاتسيا, كۋرستىق جۇمىس تاقىرىپتارىن, بىرىنشىدەن, مەملەكەتتىك قىزمەتشىنىڭ قىزمەتىنە تىعىز بايلانىستى بولاتىنداي, ەكىنشىدەن, ءاربىر جۇمىس سول نەمەسە وزگە سالا پروبلەماسىنىڭ ناقتى شەشىمىنە باعىتتالاتىنداي ەتىپ بەرۋگە تىرىسامىز. ياعني, ءبىز مەم­لەكەتتىك قىزمەتشىلەردى پراكتيكاعا باعدارلاپ وقىتۋعا كوشتىك. وقىتۋ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋدىڭ تاعى ءبىر قادامى – وقىتۋ تەحنولوگياسىن جەتىلدىرۋ بولىپ تابىلادى. ەگەر بۇرىندارى تىڭداۋشىلارعا ساباق كەزىندە پاسسيۆ ءرول بەرىلسە, ەندى ءبىز ينتەراكتيۆتىلىككە ۇمتىلا­مىز, وندا تىڭداۋشى مەن وقىتۋشى سيتۋاتسيالىق تاپسىرمالاردى ءبىر­لەسىپ شەشەدى, پروب­لەمانى جانە شەشىمدەر قابىلداۋ تەحنولوگياسىن تالقىلايدى. ارينە, مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ جەكە جانە باسقارۋشىلىق قۇزىرەتتەرىن دامىتامىز, بۇل – كوممۋنيكاتسيا داعدىلارى, كوماندامەن جۇمىس ىستەۋ, ۇجىم جۇمىسىن ۇيىمداستىرۋ. تىڭداۋشىلارعا كوپ ءنار­سە بەرۋ ءۇشىن اكادەميانىڭ پروفەس­سور-وقىتۋشىلار قۇرامى دا دامۋى ءتيىس. سوندىقتان ءبىزدىڭ وقىتۋ­شى­لارىمىزدىڭ ءبىلىم مەن بىلىك-داعدىلارىن ۇزدىكسىز جا­ڭارتۋ ۇدەرىستەرى جولعا قويىلعان. مىسالى, تەك 2013 جىلى عانا 35 قىزمەتكەر ەو جوباسى شەڭبەرىندە شەتەلدە بىلىكتىلىگىن ارتتىردى, 13 ادام «بولاشاق» باعدارلاماسى بويىنشا وقىدى. بۇدان وزگە, استاناعا جەتەكشى شەتەلدىك ساراپشىلار جۇيەلى تۇردە شاقىرىلادى, ولار وقىتۋشىلاردى يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالارعا وقىتىپ قانا قويماي, سونىمەن قاتار, عىلىمي-زەرتتەۋدىڭ جاڭا ادىستەرىن يگەرۋگە, عىلىمي ماقالالار جازۋعا كومەكتەسەدى. تاجىريبە كورسەتكەندەي, وقىتۋ ساپاسى مەن تيىمدىلىگىنە الدىڭ­عى قاتارلى عىلىمي-زەرتتەۋلەر جۇرگى­زىلەتىن جانە وقۋ ۇدەرىسىنە جاڭا ءبىلىم ترانسفەرتى جۇيەسى ەنگىزىلگەن جەردە قول جەتكىزىلەدى. قازىرگى كەزدە عىلىم الەمىندە كەز كەلگەن زەرتتەۋشىنىڭ قىزمەتى ونىڭ جاريالانىمدارىنىڭ سانى مەن رەيتينگتىك عىلىمي جۋرنالداردا سىلتەمە جاسالۋىنا قاراي باعالانادى. سەبەبى, بۇل – ونىڭ جۇمىسىنىڭ وزەك­­تىلىگى مەن جاڭاشىلدىعىنىڭ كورسەتكىشى. ارينە, ءبىز وسى باعىتتا دا ويداعىداي جۇمىس جاساۋدامىز. وسىلايشا, 2011 جىلى اكادەميادا جوعارى يمپاكت-فاكتورى بار جۋرنالداردا بار بولعانى ەكى جاريالانىم بولسا (63 وپق شتات بىرلىگىنە), 2013 جىلى ولاردىڭ سانى 26 ماقالاعا كوبەيدى. ءبىزدىڭ عالىمداردىڭ زەرتتەۋلەرى بارعان سايىن وزەكتى, قىزىقتى جانە پايدالى بولا تۇسۋدە, سەبەبى, ولار مەملەكەت باس­شىسىنىڭ «قازاقستان-2050» سترا­تەگياسىندا بەرىلگەن تاپسىرمالارىن ويداعىداي دامىتىپ, ورىنداۋ تەحنولوگيالارىن قۇرۋداعى ەلىمىزدىڭ الەۋەتىن زەردەلەۋگە ارنالعان. – مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر قان­شالىقتى قايتا وقىپ, بىلىك­تىلىگىن ارتتىرۋى ءتيىس؟ – «مەملەكەتتىك قىزمەت تۋرالى» زاڭ بويىنشا, ءاربىر مەملەكەتتىك قىزمەتشى ءۇش جىل ىشىندە بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ كۋرستارىنان مىندەتتى تۇردە ءوتۋى ءتيىس. بىراق الەمنىڭ تەز وزگەرىپ جاتقانىن, جاڭا تەگەۋرىندەر مەن وعان جاڭا جاۋاپتاردىڭ پايدا بولۋىن, مەملەكەتتىك باسقارۋ جۇيەسىنىڭ ءوزى دە وزگەرىسكە ۇشىراپ جاتقانىن كورىپ وتىرمىز. سوندىقتان اكادەميا قىزمەتى مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر ءۇشىن كەز كەلگەن ۋاقىتتا جاڭا ءبىلىم مەن داعدىلاردى الۋعا مۇمكىندىك بەرەتىندەي جاعداي جاساۋعا باعىت­تالعان. بۇل جەردە ءبىز قارقىندى دامىتىپ جاتقان قاشىقتىقتان وقىتۋ جۇيەسى تىڭداۋشىلارعا قاجەتتى ءبىلىم بەرۋمەن قاتار, ولاردى جۇمىس ورنىنان الشاقتاتپايتىن تەڭدەسى جوق جۇيە دەۋگە بولادى. ءبىز 12 باعىت بو­يىنشا قاشىقتىقتان وقىتۋ كۋرستارىن ازىرلەدىك, ولاردىڭ سانىن كوبەيتۋگە ۇمتىلامىز. قازاقستاندا «ءۇش L» يۋنەسكو: Life Long Learning – بۇكىل ءومىر بويىنا وقۋ قاعيداتى بارشاعا تانىس بولسا كەرەك. مەنىڭ ويىمشا, بۇل قاعيداتتى مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەر نازارعا الۋى ءتيىس. سەبەبى, مەملەكەتتىك باس­قارۋ جۇيەسىنىڭ تيىمدىلىگى ولار­دىڭ جۇمىس تيىمدىلىگىنە, جاڭا ءبىلىم­مەن, ادىستەمەمەن قانشالىقتى قارۋ­لانعانىنا, قازىرگى زامانعى تەحنولوگيا­لاردى قانشالىقتى جاقسى بىلەتىنىنە بايلانىستى. اكادەميا ولاردىڭ كاسىبي دامۋى مەن جەتىلۋ ۇدەرىسى ۇزدىكسىز بولۋىن قامتاماسىز ەتۋگە مۇددەلى. ءبىزدىڭ باس­تى ميسسيامىز – مەملەكەتتىك سايا­ساتتى دۇرىس ءتۇسىنىپ, ىسكە اسىرۋعا, مەملەكەتتىك اپپاراتتىڭ ارقاشان كاسىبي, جاۋاپتى, قارقىندى جانە وتانسۇيگىش بولۋى ءۇشىن ەلدىڭ ءجا­نە قوعامنىڭ قاجەتتىلىكتەرىنە تەز ارادا دەن قويا بىلەتىن باسقارۋ جۇيە­سىن قۇرۋعا قابىلەتتى مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردىڭ جاڭا بۋىنان جاساقتاۋ. – اڭگىمەڭىزگە راحمەت. اڭگىمەلەسكەن سامات مۇسا, «ەگەمەن قازاقستان».