قارجى • 04 قازان، 2022

جەكە تۇلعا بانكروتتىعى: بورىشكەرگە بەرىلەتىن ءۇش مۇمكىندىك

46 رەت كورسەتىلدى

قازاقستاندا جەكە تۇلعانىڭ بانكروتتىعىن كوزدەيتىن زاڭ جوباسى دايىندالىپ جاتىر. ازىرگە زاڭ تالاپتارىنا قاتىستى ناقتى دەرەكتەر جوق. دەگەنمەن قارجى مينيسترلىگى كەيبىر اقپارلاردى تام-تۇمداپ تاراتادى. سونىڭ ىشىندە بىلەتىنىمىز – جەكە تۇلعانىڭ بانكروت اتانۋى ءۇشىن ءۇش نەگىزگى نۇسقانىڭ بار ەكەندىگى.

مەملەكەتتىك كىرىستەر كومي­تەتى بەرەشەكپەن جانە دار­مەن­سىز بورىشكەرلەرمەن جۇ­مىس باسقارماسى باسشى­سىنىڭ ورىن­باسارى مەرۋەرت سيسەم­باەۆا­نىڭ ايتۋىنشا، زاڭ جوباسى قازىر ءماجىلىس دەپۋتاتتارىنىڭ قاراۋىندا جاتىر. 

«مۇنداي زاڭدى ازىرلەۋگە حالىق­تىڭ شامادان تىس كرەديت­تىك اۋىرت­پالىعى مەن جالپى قارجى­لىق جاعدايىنىڭ ناشارلاۋى سەبەپ بولدى. نەسيە بيۋروسى­نىڭ اقپاراتىنا سايكەس، 7 ملن-نان اسا ادامنىڭ بانك پەن ميكرو­قارجى ۇيىمدارى الدىندا قارى­زى بار. سونىڭ ىشىندە 1،5 ملن-نان اسا ازامات نەسيەلەرىن تو­لەي الماي، 90 كۇننەن اساتىن كەشىك­تىرۋگە ۇشىراعان. ال قارىزىن وتەمەگەنىنە 5 جىلدان اسقان ازاماتتار سانى 700 مىڭنان اسىپ جىعىلادى»، دەيدى م.سيسەمباەۆا.

زاڭنىڭ جالعىز ماقساتى بار، بۇل – نەسيەسىن تولەي ال­ماي قيىندىققا ۇشىراعان ازامات­تاردىڭ قارجىلىق جاعدا­­يىن جاق­سارتۋ. مەملەكەتتىك كى­رىس­تەر كوميتەتى وكىلىنىڭ سوزى­نە قاراعاندا، دۇنيەجۇزىلىك تاجىريبەنى ەسكەرە وتىرىپ زاڭ جوباسىن جاساۋدا ءۇش ءتۇرلى ءراسىم قاراستىرىلىپ وتىر. ول – سوتتان تىس بانكروتتىق، سوت ءراسىمى جانە تولەم قابىلەتىن قالپىنا كەلتىرۋ. قاي ءراسىمدى قولداناتىنىن جەكە تۇلعانىڭ ءوزى تاڭدايدى.

«ازاماتتار سوتتان تىس بان­ك­­روتتىقتى قارىزى 4،9 ملن تەڭگەدەن اسپاعان جاعدايدا پايدالانا الادى. ول ءۇشىن بورىشكەردە م ۇلىك بولماۋى، كىرىس بول­ماۋى كەرەك نەمەسە كىرىسى ەڭ تو­مەنگى كۇنكورىس دەڭگەيىنەن اس­­پاعانى ءجون. تيىسىنشە، بانك­تەرمەن ءوز قارىزىن رەتتەۋ بو­يىنشا الدىن الا جۇمىستاردى جۇرگىزۋى كەرەك. ايتا كەتۋ كەرەك، بۇل ءراسىم تەك ەكىنشى دەڭگەيلى بانك، ميكروقارجى ۇيىمى جانە كوللەكتورلىق اگەنتتىكتەر الدىندا قارىزى بار ادامدار ءۇشىن عانا قولجەتىمدى»، دەيدى ول.

اتالعان ءراسىمدى قولدان­عان­نان كەيىن پايدا بولاتىن سالداردى ساراپشى بىلاي تىزبەلەيدى. سوتتان تىس بانكروتتىقتى قولدان­عان ازا­ماتتىڭ مىندەتتەمەلەرى­­نىڭ مەرزىمى وتكەن بولىپ ەسەپتەلە­دى. كرەديتور بورىشكەردەن مىندەت­تەمەنى ورىنداۋدى تالاپ ەتە المايدى. تۇراقسىزدىق ايىبى، ءوسىمپۇل مەن ايىپپۇل ەسەپتەلمەيدى. م ۇلىكتى يەلىكتەن ايىرۋعا بولمايدى جانە وزىنە باسقا مىندەتتەمەلەردى الا المايدى. سوتتان تىس بانكروتتىق ءراسىمىن قولدانۋ ءۇشىن ازامات ەلەكتروندى ۇكىمەت ۆەب-پور­تالى ارقىلى ءوتىنىش بەرەدى. قۇجاتتار قابىلدانعاننان كەيىن مۇددەلى مەملەكەتتىك جانە وزگە دە ورگان­داردىڭ دەرەكتەرىنە سايكەس ازامات­تىڭ وسى راسىمگە سايكەستىگى نەمەسە سايكەس ەمەستىگى تەكسەرىلەدى.

ال سوت بانكروتتىعى ءراسىمىن قارى­زى 4،9 ملن تەڭگەدەن اسقان ازا­مات جانە باسقا دا زاڭدى ۇيىم­­داردىڭ الدىندا بەرەشەگى بار جەكە تۇلعالار پايدالانۋعا قۇقىلى.

«بۇل ءراسىم بارىسىندا جەكە تۇلعانىڭ مۇلكى ساتىلادى جانە ساتۋدان تۇسكەن قاراجات كرەدي­تور­لار­دىڭ قارىزىن تولەۋگە جۇم­سالادى. ارينە، ءوزىنىڭ ءبىر كەزەك­تى­لىگىنە سايكەس. م ۇلىكتىڭ ىشىندە جالعىز باسپانا بولسا وندا ول سارالانادى. ازاماتتىڭ جالعىز تۇر­عىن ءۇيى كەپىلزاتى بولسا (ماسەلەن، يپوتەكا) وندا سوتتى بانك­روتتىق بارىسىندا كرەديتور ونى تالاپ ەتۋگە قۇقى­لى. ال ەگەر جال­عىز مۇل­كى (جال­عىز باسپاناسى – رەد.) ەش جەر­دە كەپىلدە بولماسا وندا ەش­بىر كرەديتور بۇل م ۇلىك­كە كوز تىگە ال­مايدى. باسپانا ادام­نىڭ وزىن­دە قالادى»، دەيدى كوميتەت وكىلى.

ءۇشىنشى نۇسقا – «تولەم قابىلەتىن قالپىنا كەلتىرۋ» ءرا­سىمى. ول ءۇشىن ازاماتتا تۇراقتى كىرىس جانە م ۇلىك بولۋى قاجەت. بۇل ءراسىمدى پايدالانۋ اياسىندا بورىشكەرگە قارىزدى 5 جىل مەرزىم ىشىندە ءبولىپ تولەۋ مۇمكىندىگى ۇسىنىلادى.

«بۇل ءراسىم بويىنشا ارنايى جوسپار ازىرلەنىپ، اتالعان جوسپار سوتتا بەكىتىلۋگە ءتيىس. جوسپار­دى ازىرلەۋگە قارجىلىق باسقارۋ­شىلار كومەكتەسەدى. تولەم قابىلەتىن قالپىنا كەلتىرۋ ءراسىمى­نىڭ ارتىقشىلىعى – جەكە تۇلعانىڭ مۇلكىنىڭ ساتىلماي، بورىشكەردىڭ ەنشىسىندە قالۋ مۇمكىندىگى جانە بانكروت دەگەن مارتەبە بولمايدى. سوندىقتان بانكروتتىقتىڭ سالدارى دا ول ازاماتقا قاتىستى قولدانىلمايدى»، دەيدى.

ياعني «تولەم قابىلەتىن قال­پى­نا كەلتىرۋ» ءراسىمىن پايدا­لان­عان ازامات ءوزىن-ءوزى بانكروت دەپ جاريالاعان ازاماتتار ساناتىنا كىرمەيدى. ادەتتە، بانكروت اتانعان بورىشكەرلەر بەس جىل­عا دەيىنگى مەرزىمدە كرەديت راسىمدەي المايدى، ەكىنشى مارتە بانكروتتىق ءراسىمىن تەك 7 جىلدان كەيىن قولدانا الادى جانە قارجىلىق جاعدايى 3 جىلعا دەيىن تەكسەرىلىپ تۇرا­دى. سونىمەن قاتار بانكروت بول­عان ادامنىڭ قار­جىلىق ساۋات­­تىلىق كۋرسىنا قاتىسۋى مىن­دەتتەلەدى. ۋاكىلەتتى ورگاندار ۇيىم­داستىرىلاتىن مۇنداي كۋرس­تار تەگىن تۇردە جۇرگىزىلەدى. ال مۇن­داي شەكتەۋ­لەر تولەم قابى­­لەتىن قالپىنا كەلتىرۋ ءراسى­مىن پاي­دالانعان ازا­ماتتارعا قاتىستى ەمەس.

سوڭعى جاڭالىقتار

QazaqGaz ديرەكتورلار كەڭەسىنىڭ قۇرامى وزگەردى

قازاقستان • 02 جەلتوقسان، 2022

ماۋلەن اشىمباەۆ قىتاي حالقىنا كوڭىل ايتتى

پارلامەنت • 02 جەلتوقسان، 2022

شەكارانى بۇكىل ەل قورعايدى

قوعام • 02 جەلتوقسان، 2022

ۇقساس جاڭالىقتار