رەسمي مالىمەتتەر بويىنشا دجوردجي مەلونيدىڭ «اعايىندى يتاليا» پارتياسى 26 پايىزدان استام داۋىس جيناسا, ماتتەو ءسالۆينيدىڭ ليگاسى (نەمەسە سولتۇستىك ليگاسى) 8,78 پايىز داۋىسقا يە بولدى, سيلۆيو بەرلۋسكونيدىڭ «العا, يتاليا!» پارتياسى وڭشىل كواليتسياعا تاعى 8,12 پايىز داۋىس قوستى. Exit poll قورىتىندىسى بويىنشا 26,14 پايىز ۇپايمەن سولشىل ورتالىق پارتيالار ەكىنشى ورىنعا جايعاسقان.
دجوردجي مەلونيدىڭ سايلاۋالدى ناۋقانى «يتاليانى ايەل باسقاراتىن كەز كەلدى» ۇرانىمەن وتكەن. ول يتاليا رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتىن باسقارعان تاريحتاعى العاشقى ايەل بولماق. ونىڭ باعدارلاماسى «قۇداي, وتباسى, وتان» ترياداسىنا ارنالعان. ال بۇل ء«داستۇرلى پاتريارحالدىق قوعامنىڭ قۇندىلىقتارىمەن سايكەس كەلەدى», دەيدى ساراپشىلار. مەلونيدىڭ باعدارلاماسىندا ايەلدەردىڭ ەڭبەك نارىعىنا قاتىسۋىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان ناقتى شارالار تۋرالى تىكەلەي نۇسقاۋ جوق. الايدا ساراپشى ماماندار نازىك جانداردى قولداۋدىڭ, ەرلەر مەن ايەلدەردىڭ جالاقىسىنداعى تەڭسىزدىكتى جويۋدىڭ جالپى بەلگىلەرى بار ەكەنىن ايتادى.
سايلاۋ قورىتىندىسى بويىنشا بيلىككە ءبىرىنشى وڭشىل كواليتسيالىق ۇكىمەت كەلۋى كەرەك. الايدا ونىڭ پايداسىنا شەشىلگەن داۋىس بەرۋ ناتيجەلەرى بويىنشا كواليتسياداعى ەرەجەلەردى دجوردجي مەلوني ايقىندايتىن بولادى. «اعايىندىلار» پارتياسىنىڭ باسشىسى ءوزى باسقاراتىن يتاليانىڭ جاڭا ۇكىمەتىنىڭ بۇگىنگى يتاليان قوعامىن ەكىگە ءبولىپ تۇرعان نەگىزگى ماسەلەلەرگە قاتىستى ۇستانىمى قانداي بولماق؟
قازىرگى كەزدە يتاليادا زاڭسىز يمميگراتسيامەن كۇرەس ماسەلەسى وزەكتى بولىپ تۇر. زاڭسىز يمميگراتسيا ازاماتتاردىڭ قاۋىپسىزدىگى مەن ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىنا قاۋىپ توندىرەرى ءسوزسىز. ال مەلوني بولسا حالىقارالىق قاۋىمداستىق تاراپىنان ايتىلاتىن سىني پىكىرلەردىڭ الدىن الۋ ءۇشىن سايلاۋ ناۋقانى كەزىندە ول تۋرالى كوپ ايتپاۋعا تىرىستى. ول تەڭىز بلوكاداسىن ورناتۋ قاجەتتىگىن عانا العا تارتتى. بۇل تۇرعىدا ساراپشىلار مەلونيدى «زاڭسىز يمميگراتسيامەن كۇرەستە جۇمىس ىستەمەيتىن تۇلعا» رەتىندە تانىپ وتىر.
دەسە دە, ورتالىق وڭشىلدار ەلدە بىركەلكى مولشەرلەمەگە نەگىزدەلگەن پروپورتسيونالدى سالىق جۇيەسىن ەنگىزەمىز دەپ ۋادە بەرىپ وتىر. ونى نەگىزى 1994 جىلى سيلۆيو بەرلۋسكوني پروفەسسور انتونيو مارتينومەن بىرگە ەنگىزبەك بولعان. قازىردە جاڭا ۇكىمەت جەكە تۇلعالار مەن كاسىپورىندارعا 23 پايىزدىق بىرىڭعاي مولشەرلەمە ەنگىزۋدى ۇسىنىپ وتىر. وعان سايكەس جىلدىق تابىسى 65 مىڭ ەۋرودان تومەن ەكى ميلليونعا جۋىق سالىق تولەۋشى 15 پايىز مولشەرىندە ءبىر رەتتىك سالىق تولەي وتىرىپ, بىركەلكى مولشەرلەمە رەجىمىن پايدالانادى.
ال ەۋروپالىق وداقتاعى يتاليانىڭ ەندىگى ۇستانىمى قانداي بولماق؟ نەگىزى دجوردجي مەلوني مەن ماتتەو سالۆيني ەۋرووداققا قاراعاندا ۇلتتىق باسىمدىقتى جاقتايتىنداردىڭ قاتارىندا. بەرلۋسكوني بولسا ورتالىق وڭشىل كواليتسيا قۇرىلعاننان بەرى وداقتاستارى مەن ەۋرووداق اراسىنداعى كوپىر رەتىندە ءجۇردى. دەگەنمەن شىندىعىندا مەلوني باستاعان ۇكىمەتتىڭ ەۋروپادا ءوزىن قالاي ۇستايتىنى ءالى بەلگىسىز.
ساراپشىلار مەلونيدىڭ ۋكرايناداعى قاقتىعىس تۋرالى پىكىرى قانداي ەكەنىنە دە نازار اۋداردى. ولاردىڭ ايتۋىنشا, وسى جىلدار ىشىندە دجوردجي مەلوني ۆلاديمير پۋتين تۋرالى وڭ كوزقاراستا بولىپ, وعان ءوز ەلىنىڭ مۇددەسىن تاباندىلىقپەن قورعاعانى ءۇشىن قۇرمەت كورسەتىپ كەلگەن. بىراق 24 اقپاننان كەيىن ول ۋكرايناعا اسكەري جانە ەكونوميكالىق قولداۋ كورسەتۋگە اتسالىسىپ, ۇنەمى قولداپ كەلەدى. وسىلايشا, كيەۆكە اسكەري جانە ەكونوميكالىق كومەك كورسەتىپ, سونداي-اق ەۋرووداقتىڭ رەسەيگە قارسى سانكتسيالارىن قولداۋ جاقىن بولاشاقتا جالعاسىن تاپپاق.
جاڭا شاقىرىلىمداعى پارلامەنتتىڭ ءبىرىنشى سەسسياسى 13 قازانعا بەلگىلەنگەن. ەكى پالاتانىڭ سپيكەرلەرى سايلانادى دەپ جوسپارلانىپ وتىر. باسقارۋ يەرارحياسىنىڭ ەكىنشى جانە ءۇشىنشى ورىندارىن كىم الاتىنى انىقتالعاننان كەيىن مەملەكەت باسشىسىمەن كونسۋلتاتسيالار باستالادى. ولار 17-18 قازانعا جوسپارلانادى, دەپ حابارلايدى Sky TG24 ارناسى. ساراپشىلاردىڭ ايتۋىنشا, جاڭا بيلىك ەو بەلگىلەگەن مەرزىمنەن كەيىن بيۋدجەتتى دەرەۋ بەكىتۋى كەرەك. بۇل جەردە, دراگي جاقتاۋشىلارى ماريو دراگيدىڭ بۇرىنعى ۇكىمەتىنىڭ جوباسىن نەگىزگە الۋعا بولاتىنىن العا تارتادى.
سانى ۇشتەن بىرىنە قىسقارتىلعان بولاشاق پارلامەنتتىڭ تۇپكىلىكتى قۇرامى ءبىرشاما كۇردەلى پروپورتسيونالدى-ماجوريتارلىق جۇيە بويىنشا بەلگىلەنەدى, بىراق ءبىر مانداتتى الىپ تاستاۋعا بايلانىستى بىرقاتار بەلگىلى ساياساتكەرلەردىڭ تاعدىرى كۇمان تۋدىرۋدا. ماسەلەن, سوڭعى ۇكىمەتتىڭ سىرتقى ىستەر ءمينيسترى لۋيدجي دي مايو جاڭا شاقىرىلىمداعى پارلامەنتكە كىرمەيدى.
دجوردجي مەلوني 13 قازاننان كەيىن ەل پرەزيدەنتى سەردجو ماتتارەللادان جاڭا ۇكىمەت قۇرۋ مانداتىن الادى دەپ كۇتىلۋدە, وسىلايشا ول كەلەسى ايدىڭ سوڭىنا تامان قىزمەتىنە كىرىسپەك.
يتاليانىڭ بۇرىنعى پرەمەر-ءمينيسترى ماريو دراگي ۇكىمەت باسىندا وتىرعاندا 2021 جىلى قازاقستان مەن يتاليا اراسىنداعى تاۋار اينالىمى 10 ملرد دوللارعا جۋىقتاعان. سونىڭ 8,4 ميلليارد دوللارى ءبىزدىڭ ەكسپورت بولسا, 1,6 ميللياردى يمپورتتىق تاۋارلار.
قازاقستاننىڭ سىرتقى تاۋار اينالىمى بويىنشا ءۇشىنشى ورىندا تۇرعان مەملەكەت تە – پيتستسا مەن پاستانىڭ وتانى يتاليا. قازاقستان اپەننين تۇبەگىنە نەگىزىنەن شيكى مۇناي, گاز كوندەنساتتارىن, مۇناي ونىمدەرىن, مازۋت, مىس, التىن, مىرىش سەكىلدى شيكىزات جىبەرەدى. ال يتاليادان كولىك, قۇرال-جابدىق جانە شاراپ الادى ەكەنبىز. جالپى, يتاليا – قازاقستاننىڭ نەگىزگى ينۆەستورلارىنىڭ ءبىرى. ماسەلەن, تاۋەلسىزدىكتىڭ 30 جىلىندا يتاليا ەلىمىزگە 6,7 ميلليارد دوللار قارجى قۇيعان ەكەن.
ايتپاقشى, تاعى ءبىر دەرەك. يتاليا مەن قازاقستان اراسىنداعى ديپلوماتيالىق قاتىناس تامىز ايىندا ورناعان. بۇدان بولەك, مەملەكەت باسشىلارى دا بىرنەشە رەت ءوزارا رەسمي جانە جۇمىس ساپارىمەن بارىپ قايتقان. قىسقاسى, ەكى ەل اراسىنداعى بايلانىس جوعارى دەڭگەيدە دەپ ايتساق قاتەلەسپەيمىز.
