ورماننىڭ سورى – ءورت

قىركۇيەكتىڭ باسىندا قىزىل جالىن 500 گەكتار جەردى شارپىدى. وبلىستىق توتەنشە جاعدايلار دەپارتامەنتى ءتىلسىز جاۋ كورشى قىتاي شەكاراسىنا جەتكەنىن حابارلادى. ءسويتىپ, قىزىل جالىن كور­شى مەملەكەتتىڭ كۇشىمەن ءسوندىرىلدى. الا­­كول اۋدانىنداعى دوستىق ستانساسى ماڭىندا قۇرعاق ءشوپ پەن بۇتالار ور­تەنىپ, مال شارۋاشىلىعىمەن اينالىساتىن حالىقتى تىعىرىققا تىرەدى.

ءورت ءسوندىرۋ بريگاداسى كەلگەنشە «كەندىر ساقال» ورمان شارۋاشى­لىعىن­داعى شىققان ءورتتىڭ جالپى اۋدانى 60 گەكتارعا جەتكەن. كۇننىڭ قاتتى ىس­تى­عى­نان قۇرعاق شوپتەر تەز تۇتاناتىنى انىق. ءورتتىڭ ءبىر سەبەبى وسى بولۋى مۇم­كىن.

ء«ورتتىڭ قىلقان جاپىراقتى ورمانعا تارالۋ قاۋپى بار. دالا ءورتىن ءسوندىرۋ بو­­يىن­شا ىنتىماقتاستىق جوسپارىنا سايكەس وبلىس دەپارتامەنتىنە الاكول ورمان شارۋا­شىلىعىنىڭ, جەرگى­لىك­تى اتقارۋشى ورگانداردىڭ كۇشتەرى مەن قۇرالدارى جانە ۇقك شەكارا قىز­­مەتىنىڭ اسكەري قىزمەت­كەرلەرى تار­تىل­دى. تالدىقورعان قالاسى­نان تو­تەنشە جاعدايلار دەپارتا­مەنتىنىڭ قوسىم­شا جەكە قۇرامى – 45 قىز­مەتكەر مەن 5 تەح­نيكا جىبەرىلدى. ءورت وشاعىنا دەيىنگى قاشىقتىق 490 شاقى­رىمدى قۇ­راي­دى», دەلىنگەن دەپارتامەنت حابار­لاماسىندا.

كوپ ۇزاماي ءورت تولىق وشىرىلگەنى حابارلاندى. وسى وقيعالاردان كەيىن جەتىسۋ وبلىسى اكىمىنىڭ جاڭا قاۋلىسى تال­قىلاۋعا شىعارىلدى. وندا 22 قىر­كۇيەكتەن 1 قاراشاعا دەيىن جەكەلەگەن ادامداردىڭ ورمانعا بارۋىنا تىيىم سالۋ تۋرالى ايتىلعان. بۇل – تۇرعىن­دار­دىڭ قاۋىپسىزدىگى ءۇشىن ماڭىزدى شارا. جەتىسۋ وبلىسىنىڭ تابيعي رە­سۋرس­­تار جانە تابيعاتتى پايدالانۋدى رەت­تەۋ باس­قارماسىنىڭ اقپاراتىنا سۇيەن­­سەك, ورمان شارۋاشىلىعى قىزمەت­كەرلە­رىمەن تابيعي ءورتتىڭ تارالۋىنا جول بەر­مەۋ ماق­ساتىندا قاراۋىلداۋ ۇيىمداس­تى­رىل­­عان.

جالپى, بۇگىندە القاپتاعى ورمان قو­رىن كۇزەتۋ, ساقتاۋ, ءوسىرۋ, رەسۋرستارىن پاي­دالانۋ جانە مولىقتىرۋ جۇمىسىن الاكول, جاركەنت, بورلىتوبە, جوڭعار, تالدىقورعان, ۇيگەنتاس, ۇشتوبە سياقتى 7 ورمان شارۋاشىلىعى مەن جانۋارلار دۇنيە­سىن قورعاۋ جونىندەگى جەدەل قىز­مەت مەكەمەسى اتقارادى. وندا 467 قىزمەت­كەر جۇمىس ىستەيدى. ماتەريالدىق-تەحني­كا­لىق بازاسى نورماتيۆتىك كورسەت­كىشتەر­دىڭ قامتاماسىز ەتۋ نورماسىنىڭ 80 پايى­زىنان اسادى.

ورمان شارۋاشىلىعى مەكەمەلەرى ءۇشىن كەسپە اعاش قورىن يگەرۋ – باستى قىزمەتتىڭ ءبىرى. بيىل 2137,2 تەكشە مەتر كەسپە اعاش قورىن يگەرۋدى جوسپارلاپ, بۇگىندە 909,9 تەكشە مەترى كەسىلىپتى. ور­­ماندى قالپىنا كەلتىرۋ جۇمىسى 2,3 مىڭ گەكتارعا جوسپارلانىپ, كوكتەمدە 69,5 گەكتارعا 255,4 مىڭ دانا كوشەت پەن ەك­­­پەلەر وتىرعىزىلسا, كۇزگى ورمان ءوسىرۋ جۇ­­­­مىسى اياسىندا 138,0 گەكتار جەرگە 573,0 مىڭ دانا اعاش جانە 2100,0 گەكتار جەر­­­­گە 10 500 كيلو قارا سەكسەۋىل تۇقىمى سەبىل­مەك.

ورمان شارۋاشىلىعى مەكەمەلەرىندە اۋماعى 94,25 گەكتاردى قۇرايتىن 12 ورمان كوشەتىن وسىرەتىن الاڭدا قىلقان جا­پىراقتى توبىنداعى ارشا, شرەنكا شىر­شاسى, كوگىلدىر شىرشا, ءسىبىر شىرشاسى, ەۋروپا شىرشاسى, قاراپايىم شىرشا, قىرىم قاراعايى, جاي قاراعاي, بوزارشا, جاپىراقتى توبىنداعى تەرەك, قايىڭ, شاعان, ەمەن, تال, ۇيەڭكى, شەگىرشىن, جيدە, جوكە, تالشىن, بۇتالى تو­بىنداعى قارا سەكسەۋىل, ءسان اعاشى, بور­تەگۇل, امورفا, ال­شا, ايلانت, دولانا, سىر­كە اعاشى, گرەك جاڭعاعى, سيۆەرس الما اعاشى, الما سورتتارى, المۇرت, شيە, قا­راقات, تاڭقۋراي سياقتى ميلليون تۇپ­تەن ارتىق كوشەت وسىرىلەدى. بۇل ورمان قو­رىنىڭ اۋماعىن, ەلدى مەكەن­دەردى, سايا­باقتار مەن سكۆەرلەردى, جاسىل ايماق­­تار­دى كو­گالداندىرۋ ءۇشىن پايدالانىلادى.

ارينە, اتالعان باعىتتاعى جۇمىستا ءمىن جوق. وسى بايلىقتى ورتتەن, داۋىلدان امان ساقتاپ, قاۋىپسىزدىگىنە كوڭىل ءبولۋ – ەڭ باستى ماسەلە. بيىل وسى ماق­­ساتتا 376 رەيد جۇرگىزىلگەن. شا­را ايا­­سىندا 1 زاڭسىز سۇرەك كەسۋ انىق­­تالسا, زاڭسىزدىققا جول بەرگەن 28 ىسكە حات­تاما تولتىرىلىپ, اكىم­­شىلىك ايىپ­­پۇل سالىنعان. بۇل ادام قولىمەن جا­سالعان زاڭسىزدىقتار. ال ءتىلسىز جاۋ­دىڭ تون­دى­رەتىن قاتەرى اۋقىمدى بولا­تىنى انىق. جۇرتتىڭ جاعاسىن ۇستات­قان قوس­تا­ناي وبلىسىنداعى جاعداي وسىنى كور­سەتتى.

­سوندىقتان وڭىردە ورماندى ورتتەن قورعاۋ ءۇشىن مەكەمەلەر 28 شاقىرىم مينەرالدىق جولاقتى جاڭادان جاساپتى. ءورت قاۋىپسىزدىگىن, ورمان زاڭدىلىعىن بۇزۋشىلىقتىڭ الدىڭ الۋ تاقىرىبىندا 223 دانا انشلاگ, پاننو, بيلبورد ءتيىستى ورنىنا ءىلىندى. ورمان قورى اۋماعىنا جاقىن ورنالاسقان شارۋا قوجالىقتارى سۋبەكتىلەرىنە ۇگىت-ناسيحات جۇمىسى جۇر­گىزىلىپ, ەسكەرتۋ مەن مىندەتتەمە بە­رىلدى. سەمينار, لەكتسيا, اڭگىمەلەر وتكى­زىلىپ, بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى ارقىلى ءتۇسىندىرۋ جۇمىسى جالعاسۋدا.

«اپات ايتىپ كەلمەيدى» دەگەندەي, وسىنداي تىڭعىلىقتى جۇمىس ىستەلىپ جاتسا دا, بيىل 7 ورمان ءورتى تىركەلىپ, ورمانمەن كومكەرىلگەن جانە ورماندى ەمەس 741,0 گەكتار القاپ جانىپ كەتتى. الايدا دەپارتامەنت جۇرت جاعاسىن ۇستايتىنداي ۇرەيلى جاعداي ورىن الماعانىن ايتۋدا. تەكسەرىس ناتيجەسىندە كەيبىر ورمان ورتىنە الا جازداي دالا كەزەتىن تۋريس­تەردىڭ جاۋاپسىزدىعى دا سەبەپ بول­عانى انىقتالدى. ارينە, ورمانشىلار ورماندى وڭىرگە ساپار شەككەن ءاربىر ادامنىڭ ارتىنان سالپاقتاپ ەرىپ جۇرە المايتىنى انىق. سوندىقتان ءار ادام تابيعات بايلىعىن قورعاۋدى ازاماتتىق جاۋاپكەرشىلىگى دەپ سەزىنۋى كەرەك. سوندا عانا الاپات اپاتتار ورىن المايدى.

جەتىسۋ وبلىسى