مەديتسينا • 29 قىركۇيەك، 2022

تمد: تسيفرلاندىرۋ مەن تەلەمەديتسينانى دامىتۋ وزەكتى

45 رەت كورسەتىلدى

تۇركىستاندا تاۋەلسىز مەملەكەتتەر دوستاستىعىنىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق جونىندەگى كەڭەسىنىڭ XXXV وتىرىسى ءوتتى. بۇگىندە دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن تسيفرلىق جۇيەگە كوشىرۋ كەزەك كۇتتىرمەيتىن ماسەلە. قازىر بۇكىل الەم وسى سالانى ەلەكتروندى جۇيەگە جاپپاي كوشىرۋدە. تۇركىستانداعى وتىرىستا الداعى ۋاقىتتا وسى سالادا بىرلەسىپ اتقاراتىن جۇمىستار پىسىقتالدى. بارلىق مەملەكەتتەر وسى مىندەتتى الدارىنا ستراتەگيالىق ماقسات ەتىپ قويعانى ايتىلدى. ونى اتقارۋداعى جەتىستىك پەن تاجىريبە كەڭەس وتىرىسى اياسىندا وتكەن دوڭگەلەك ۇستەلدە تالقىلانعان ماسەلەلەردىڭ ءبىرى بولدى.

دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى جانە تمد اتقارۋشى كوميتەتى ۇيىمداستىرعان ءىس-شاراعا تمد مەم­­لەكەتتەرىنىڭ دەنساۋلىق ساق­تاۋ مينيسترلەرى، باس مەم­لە­كەت­تىك سانيتاريالىق دارىگەرلەرى، دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساق­تاۋ ۇيىمىنىڭ ەۋروپالىق وڭىر­لىك بيۋروسىنىڭ ديرەكتورى حانس كلۋگە، تۇركىستان وبلىسى اكىمى­نىڭ ورىنباسارى ارمان ءسابيتوۆ، قوعامدىق دەنساۋلىق باس­­قارماسىنىڭ باسشىسى مارات پاشيموۆ قاتىستى. وتىرىستى اشقان دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى اجار عينيات بيىل كەڭەس اياسىندا 24-تەن استام ءىس-شارا وتكى­زى­لىپ، 100-دەن استام ماسەلە قا­رال­عا­نىن اتاپ ءوتتى. سونداي-اق ول كەڭەستىڭ COVID-19-عا قارسى ءىس-قيمىل، تۋبەركۋلەزدىڭ تارالۋى، ينفەكتسيالىق قاتەرلەرگە قارسى كۇرەستىڭ بىرىڭعاي وڭىرلىك جۇيەسىن قالىپتاستىرۋ، ونكولوگيالىق پا­تو­لوگياسى، قانت ديابەتى بار پا­تسيەنت­تەرگە مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋدى ۇيىمداستىرۋ، ترانس­فۋزيولوگيالىق كومەكتى دامىتۋ جانە ەلەكتروندىق دەنساۋ­لىق ساقتاۋدى دامىتۋداعى جۇمى­سى­نىڭ ماڭىزدىلىعىن ايتتى. COVID-19-عا قاتىستى جاعداي ەلەك­­تروندىق دەنساۋلىق ساقتاۋ مەن تەلەمەديتسينالىق كوممۋني­كا­تسيالاردى دامىتۋ بويىنشا ءوزارا ءىس-قيمىل تۋرالى شەشىمنىڭ دۇرىستىعىن راستاعانىن جەتكىزدى.

«ەلەكتروندىق دەنساۋلىق ساقتاۋدى دامىتۋ جاقىن بولا­شاق­قا ارنالعان ستراتەگيالىق ماقسات بولىپ سانالادى. وسىعان بايلانىستى ەلەكتروندىق دەنساۋلىق ساقتاۋدىڭ ۇلتتىق جۇيەلەرىن ودان ءارى دامىتۋ جانە تمد-عا قا­تىسۋشى مەملەكەتتەردىڭ ترانس­شە­كارالىق ءوزارا ءىس-قيمىلىن قام­تاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرىنىڭ وزەك­تىلىگى، ونىڭ ىشىندە تەلەمە­دي­تسينالىق كونسۋلتاتسيا جۇرگىزۋ بولىگىندە ەرەكشە مانگە يە بولادى»، دەدى ا.عينيات.

ەلەكتروندىق دەنساۋلىق ساق­تاۋ­دىڭ ۇلتتىق جۇيەلەرىن ينتەگراتسيالاۋ ماسەلەلەرى جونىندەگى جۇمىس توبى تمد-عا قاتىسۋشى مەملەكەتتەردە تەلەمەديتسينالىق تەحنولوگيالاردى قولدانا وتىرىپ، مەديتسينالىق كومەكتى ۇيىم­داستىرۋ جانە كورسەتۋ كەزىن­دە قۇ­قىقتىق رەتتەۋ مەن باع­دار­لا­مالىق – تەحنيكالىق مۇم­كىن­دىك­تەرگە سالىستىرمالى تالداۋ­ جۇرگىزگەن. وسى تالداۋدىڭ ناتي­جەلەرى بويىنشا كەڭەس ودان ءارى ىن­تى­ماقتاستىقتى قانداي باعىت بو­يىنشا دامىتۋ كەرەكتىگىن اي­قىن­­داۋى قاجەت.

سونداي-اق وتىرىس بارىسىندا قاتىسۋشى ەلدەردىڭ ءتيىستى ۆەدومستۆولارىنىڭ وكىلدەرى، ونىڭ ىشىندە ارمەنيا دەنساۋلىق ساق­تاۋ ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى ارتاك دجۋمايان، بەلارۋس دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ مەديتسينالىق كومەكتى ۇيىم­داس­تىرۋ باس باسقارماسى باس­شى­سى­نىڭ ورىنباسارى – مامان­دان­دى­رىلعان مەديتسينالىق كومەك باسقارماسىنىڭ باستىعى تاتيانا سانۋكەۆيچ، قىرعىزستاننىڭ دەن­ساۋ­لىق ساقتاۋ ءمينيسترى گۇلنارا بااتىروۆا، وزبەكستاننىڭ دەن­ساۋ­لىق ساقتاۋ ءمينيسترى بەحزود مۋساەۆ، رەسەيدىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى ميحايل مۋراشكو، تاجىكستان دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى ابدۋحوليك اميرزودا ءوز پىكىرلەرىن ورتاعا سالدى. قا­تى­سۋشىلار قانت ديابەتىنىڭ، ونكو­لو­گيالىق اۋرۋلاردىڭ الدىن الۋ جانە ەمدەۋ، تۋبەركۋلەزدىڭ تارا­لۋىنىڭ الدىن الۋ بويىنشا ىنتىماقتاستىق ماسەلەلەرىن تالقىلادى. سونداي-اق ۇلتتىق قان قىزمەتتەرىن ۇيىمداستىرۋ جانە ولاردىڭ جۇمىس ىستەۋى، تمد ايماعىندا تۇراقتى دامۋ ماق­سات­تا­رىن ورىنداۋ، ينفەك­تسيا­لىق ەمەس اۋرۋلاردىڭ الدىن الۋ جانە ەمدەۋ، تسيفرلىق دەنساۋلىق ساقتاۋ مەن تەلەمەديتسينانى دامىتۋ، دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى كادرلىق الەۋەتتى ارتتىرۋ سىندى ماسەلەلەر دە ورتاعا سالىندى. ورتا­لىق ازياداعى دەنساۋلىق پەن ءال-اۋقاتتى قولداۋدىڭ 2022-2025 جىلدارعا ارنالعان جول كارتاسى تانىستىرىلدى.

كەڭەس وتىرىسى اياسىندا دەن­ساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى اجار عينياتتىڭ توراعالىعىمەن وت­كەن «تسيفرلىق دەنساۋلىق ساق­تاۋ مەن تەلەمەديتسينانى دامىتۋ» اتتى دوڭگەلەك ۇستەلدە قا­زاق­ستان الەمدىك ۇردىستەردەن تىس قال­مايتىنى، مەديتسينا سالاسى اۋرۋلاردى انىقتاۋ، الدىن الۋ، دەن قويۋ، باقىلاۋ سالاسىندا جاڭا ءبىلىمدى قالىپتاستىرۋ جانە پراكتيكالىق شارالار ازىرلەۋ ءۇشىن تسيفرلىق قۇرالداردى بەل­سەن­دى پايدالاناتىنى ايتىلدى.

«پاندەميا قازاقستان ءۇشىن قوعام­دىق دەنساۋلىققا بايلانىس­تى توتەنشە جاعدايلارعا دايىن­دىق جانە ونىمەن كۇرەس سالا­سىن­داعى پروتسەستەر مەن دەرەك­تەردى تسيفرلاندىرۋعا كوبىرەك كو­ڭىل بولۋگە تۇرتكى بولدى»، دەدى ا.عينيات.

ال مينيسترلىكتىڭ ەلەكترون­دىق دەنساۋلىق ساقتاۋدى دامىتۋ دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى فارحاد بەكبولاتوۆ دوڭگەلەك ۇس­تەل­گە قاتىسۋشىلاردى قازاق­س­تاندا ىسكە اسىرىلعان بىرنەشە تسيفرلىق جوبا تۋرالى حاباردار ەتتى. ەلىمىزدىڭ ەلەكتروندىق دەن­ساۋلىق ساقتاۋدى دامىتۋ سترا­تەگياسى مونوپولياسىزداندىرۋ جانە ورتالىقسىزداندىرۋ قاعي­داتتارىنا نەگىزدەلگەن دەن­ساۋلىق ساقتاۋدى اقپاراتتاندىرۋ سالاسىنداعى شەشىمدەردىڭ اشىق نارىعىن قالىپتاستىرۋعا قاي­تا باعدارلانعان بولاتىن. 6 مىڭعا جۋىق مەملەكەتتىك دەنساۋ­لىق ساق­تاۋ وبەكتىلەرىندە مەدي­تسي­نالىق ۇيىمداردىڭ IT-ين­فرا­قۇرىلىمى دامىعان (98%)، مەديتسينالىق اقپاراتتىق جۇيەلەر (98،2 %)، ءموبيلدى جانە ۆەب-قوسىمشالار (20-دان استام) ەنگىزىلگەن، ولاردى ينتەگراتسيالاۋ جۇزەگە اسىرىلعان. تسيفرلىق ترانسفورماتسيا اياسىندا eHealth ەلەكتروندى دەنساۋلىق ساقتاۋدىڭ جاڭا ساندىق ارحيتەكتۋراسىنا كوشۋ جۇمىستارى باس­تالدى.

«دەنساۋلىق ساقتاۋدى تسيفر­لاندىرۋ سالاسىن ترانسفور­ما­تسيا­­لاۋدىڭ نەگىزگى مىندە­تى مي­­نيستر­لىكتىڭ، ونىڭ ۆەدومست­ۆو­لىق باعىنىستى ۇيىمدارىنىڭ، مەديتسينالىق ۇيىمداردىڭ اق­پا­راتتىق جۇيەلەرىن بىرىكتىرۋ بولىپ سانالادى. بۇل تسيفرلىق دەنساۋلىق ساقتاۋدىڭ ماقساتتى ار­حيتەكتۋراسىن قۇرۋ، دەربەس مە­دي­تسينالىق دەرەكتەردى رۇقسات­سىز جاريالاۋ جانە تاراتۋ قاۋپىن بولدىرماۋ جانە مەديتسينالىق ۇيىمدار اراسىندا كلينيكالىق دەرەكتەرمەن الماسۋ ءۇشىن قاجەت»، دەدى دەپارتامەنت باسشىسى. بۇل رەتتە eHealth ەلەكتروندىق دەنساۋلىق ساقتاۋ ارحيتەكتۋراسى ازاماتتاردىڭ دەنساۋلىعىنا ارنالعان ۇلتتىق ەلەكتروندىق پاسپورتتى تولىق جانە جان-جاق­تى قالىپتاستىرۋعا ىقپال ەتەدى. مەديتسينالىق قىزمەت كور­سەتۋ ساپاسىن باعالاۋ ءۇشىن پاتسيەنتتەرمەن كەرى بايلانىس­تى ۇيىمداستىرۋ قاجەتتىلىگىن ەسكەرە وتىرىپ، ستاتيستيكالىق دەرەكتەردى جيناۋ، ساقتاۋ جانە ۇسىنۋدىڭ تسيفرلىق تەحنولوگيالارىنا قۇرىلعان مەديتسينالىق ۇيىمدار پاتسيەنتتەرىنىڭ قاناعات­تانۋىن قاداعالاۋدىڭ ءارتۇرلى جۇيەلەرى جوسپارلى تۇردە ەنگى­زىلۋدە. سونداي-اق جاقىن ارادا مەديتسينالىق بەينەلەر مەن زەرتحانالىق زەرتتەۋلەر ءۇشىن قويما قۇرۋ، مەديتسينالىق ۇيىم­دار اراسىندا كلينيكالىق دەرەكتەرمەن الماسۋ سەرۆيسى، مەم­لەكەتتىك مەديتسينالىق مەكە­مەلەردى ءدارى-دارمەكپەن قامتا­ما­سىز ەتۋ پروتسەسىن اۆتوماتتاندىرۋدى جۇرگىزۋ جوسپارلانىپ وتىر. eGovMobile ءموبيلدى قوسىمشاسىندا جاڭا «eGov.Densaulyk» ءبولىمى ازىرلەنۋدە. دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا قا­تىس­تى بارلىق اقپارات eGovMobile ءبىر بولىمىندە بىرىك­تىرىلىپ، ازامات­تار­عا قولجەتىمدى بولادى. ازامات ءوزىنىڭ مەديتسينالىق دەرەكتەرىنە جىلدام قول جەتكىزە الادى، بۇل مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋدىڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتەدى.

سونداي-اق وتىرىستا بەلارۋس، قىرعىزستان، رەسەي، تاجىكستان، وزبەك­ستان مەملەكەتتەرىنىڭ وكىل­دەرى ءوز ەلدەرىندە تسيفرلىق دەن­ساۋلىق ساقتاۋدىڭ دامۋى تۋرالى حاباردار ەتتى. ايتا كەتەلىك، فورۋم اياسىندا ەلىمىزدىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى اجار عينيات پەن وزبەكستاننىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى بەحزود مۇساەۆ ەكىجاقتى كەزدەسۋ وتكىزىپ، دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ نەگىزگى باعىتتارىن دامىتۋ بويىن­شا «جول كارتاسىنا» قول قوي­دى.

 

تۇركىستان وبلىسى

سوڭعى جاڭالىقتار

ۇمىتىلماس تاريحي ءسات

پىكىر • بۇگىن، 07:43

باتىل كوزقاراس، بايىپتى جول

پىكىر • بۇگىن، 07:42

ەل سەنىمىن ارتتىرعان

پىكىر • بۇگىن، 07:41

قاپىسىز حالىق قالاۋى

پىكىر • بۇگىن، 07:40

شاعىن بيزنەستىڭ شاراپاتى

بيزنەس • بۇگىن، 07:39

ساپالى ينتەرنەت قولجەتىمدى

قوعام • بۇگىن، 07:35

ۇقساس جاڭالىقتار