دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگى جانە تمد اتقارۋشى كوميتەتى ۇيىمداستىرعان ءىس-شاراعا تمد مەملەكەتتەرىنىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلەرى, باس مەملەكەتتىك سانيتاريالىق دارىگەرلەرى, دۇنيەجۇزىلىك دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمىنىڭ ەۋروپالىق وڭىرلىك بيۋروسىنىڭ ديرەكتورى حانس كلۋگە, تۇركىستان وبلىسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى ارمان ءسابيتوۆ, قوعامدىق دەنساۋلىق باسقارماسىنىڭ باسشىسى مارات پاشيموۆ قاتىستى. وتىرىستى اشقان دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى اجار عينيات بيىل كەڭەس اياسىندا 24-تەن استام ءىس-شارا وتكىزىلىپ, 100-دەن استام ماسەلە قارالعانىن اتاپ ءوتتى. سونداي-اق ول كەڭەستىڭ COVID-19-عا قارسى ءىس-قيمىل, تۋبەركۋلەزدىڭ تارالۋى, ينفەكتسيالىق قاتەرلەرگە قارسى كۇرەستىڭ بىرىڭعاي وڭىرلىك جۇيەسىن قالىپتاستىرۋ, ونكولوگيالىق پاتولوگياسى, قانت ديابەتى بار پاتسيەنتتەرگە مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋدى ۇيىمداستىرۋ, ترانسفۋزيولوگيالىق كومەكتى دامىتۋ جانە ەلەكتروندىق دەنساۋلىق ساقتاۋدى دامىتۋداعى جۇمىسىنىڭ ماڭىزدىلىعىن ايتتى. COVID-19-عا قاتىستى جاعداي ەلەكتروندىق دەنساۋلىق ساقتاۋ مەن تەلەمەديتسينالىق كوممۋنيكاتسيالاردى دامىتۋ بويىنشا ءوزارا ءىس-قيمىل تۋرالى شەشىمنىڭ دۇرىستىعىن راستاعانىن جەتكىزدى.
«ەلەكتروندىق دەنساۋلىق ساقتاۋدى دامىتۋ جاقىن بولاشاققا ارنالعان ستراتەگيالىق ماقسات بولىپ سانالادى. وسىعان بايلانىستى ەلەكتروندىق دەنساۋلىق ساقتاۋدىڭ ۇلتتىق جۇيەلەرىن ودان ءارى دامىتۋ جانە تمد-عا قاتىسۋشى مەملەكەتتەردىڭ ترانسشەكارالىق ءوزارا ءىس-قيمىلىن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرىنىڭ وزەكتىلىگى, ونىڭ ىشىندە تەلەمەديتسينالىق كونسۋلتاتسيا جۇرگىزۋ بولىگىندە ەرەكشە مانگە يە بولادى», دەدى ا.عينيات.
ەلەكتروندىق دەنساۋلىق ساقتاۋدىڭ ۇلتتىق جۇيەلەرىن ينتەگراتسيالاۋ ماسەلەلەرى جونىندەگى جۇمىس توبى تمد-عا قاتىسۋشى مەملەكەتتەردە تەلەمەديتسينالىق تەحنولوگيالاردى قولدانا وتىرىپ, مەديتسينالىق كومەكتى ۇيىمداستىرۋ جانە كورسەتۋ كەزىندە قۇقىقتىق رەتتەۋ مەن باعدارلامالىق – تەحنيكالىق مۇمكىندىكتەرگە سالىستىرمالى تالداۋ جۇرگىزگەن. وسى تالداۋدىڭ ناتيجەلەرى بويىنشا كەڭەس ودان ءارى ىنتىماقتاستىقتى قانداي باعىت بويىنشا دامىتۋ كەرەكتىگىن ايقىنداۋى قاجەت.
سونداي-اق وتىرىس بارىسىندا قاتىسۋشى ەلدەردىڭ ءتيىستى ۆەدومستۆولارىنىڭ وكىلدەرى, ونىڭ ىشىندە ارمەنيا دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى ارتاك دجۋمايان, بەلارۋس دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلىگىنىڭ مەديتسينالىق كومەكتى ۇيىمداستىرۋ باس باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى – مامانداندىرىلعان مەديتسينالىق كومەك باسقارماسىنىڭ باستىعى تاتيانا سانۋكەۆيچ, قىرعىزستاننىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى گۇلنارا بااتىروۆا, وزبەكستاننىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى بەحزود مۋساەۆ, رەسەيدىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى ميحايل مۋراشكو, تاجىكستان دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە حالىقتى الەۋمەتتىك قورعاۋ ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى ابدۋحوليك اميرزودا ءوز پىكىرلەرىن ورتاعا سالدى. قاتىسۋشىلار قانت ديابەتىنىڭ, ونكولوگيالىق اۋرۋلاردىڭ الدىن الۋ جانە ەمدەۋ, تۋبەركۋلەزدىڭ تارالۋىنىڭ الدىن الۋ بويىنشا ىنتىماقتاستىق ماسەلەلەرىن تالقىلادى. سونداي-اق ۇلتتىق قان قىزمەتتەرىن ۇيىمداستىرۋ جانە ولاردىڭ جۇمىس ىستەۋى, تمد ايماعىندا تۇراقتى دامۋ ماقساتتارىن ورىنداۋ, ينفەكتسيالىق ەمەس اۋرۋلاردىڭ الدىن الۋ جانە ەمدەۋ, تسيفرلىق دەنساۋلىق ساقتاۋ مەن تەلەمەديتسينانى دامىتۋ, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى كادرلىق الەۋەتتى ارتتىرۋ سىندى ماسەلەلەر دە ورتاعا سالىندى. ورتالىق ازياداعى دەنساۋلىق پەن ءال-اۋقاتتى قولداۋدىڭ 2022-2025 جىلدارعا ارنالعان جول كارتاسى تانىستىرىلدى.
كەڭەس وتىرىسى اياسىندا دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى اجار عينياتتىڭ توراعالىعىمەن وتكەن «تسيفرلىق دەنساۋلىق ساقتاۋ مەن تەلەمەديتسينانى دامىتۋ» اتتى دوڭگەلەك ۇستەلدە قازاقستان الەمدىك ۇردىستەردەن تىس قالمايتىنى, مەديتسينا سالاسى اۋرۋلاردى انىقتاۋ, الدىن الۋ, دەن قويۋ, باقىلاۋ سالاسىندا جاڭا ءبىلىمدى قالىپتاستىرۋ جانە پراكتيكالىق شارالار ازىرلەۋ ءۇشىن تسيفرلىق قۇرالداردى بەلسەندى پايدالاناتىنى ايتىلدى.
«پاندەميا قازاقستان ءۇشىن قوعامدىق دەنساۋلىققا بايلانىستى توتەنشە جاعدايلارعا دايىندىق جانە ونىمەن كۇرەس سالاسىنداعى پروتسەستەر مەن دەرەكتەردى تسيفرلاندىرۋعا كوبىرەك كوڭىل بولۋگە تۇرتكى بولدى», دەدى ا.عينيات.
ال مينيسترلىكتىڭ ەلەكتروندىق دەنساۋلىق ساقتاۋدى دامىتۋ دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى فارحاد بەكبولاتوۆ دوڭگەلەك ۇستەلگە قاتىسۋشىلاردى قازاقستاندا ىسكە اسىرىلعان بىرنەشە تسيفرلىق جوبا تۋرالى حاباردار ەتتى. ەلىمىزدىڭ ەلەكتروندىق دەنساۋلىق ساقتاۋدى دامىتۋ ستراتەگياسى مونوپولياسىزداندىرۋ جانە ورتالىقسىزداندىرۋ قاعيداتتارىنا نەگىزدەلگەن دەنساۋلىق ساقتاۋدى اقپاراتتاندىرۋ سالاسىنداعى شەشىمدەردىڭ اشىق نارىعىن قالىپتاستىرۋعا قايتا باعدارلانعان بولاتىن. 6 مىڭعا جۋىق مەملەكەتتىك دەنساۋلىق ساقتاۋ وبەكتىلەرىندە مەديتسينالىق ۇيىمداردىڭ IT-ينفراقۇرىلىمى دامىعان (98%), مەديتسينالىق اقپاراتتىق جۇيەلەر (98,2 %), ءموبيلدى جانە ۆەب-قوسىمشالار (20-دان استام) ەنگىزىلگەن, ولاردى ينتەگراتسيالاۋ جۇزەگە اسىرىلعان. تسيفرلىق ترانسفورماتسيا اياسىندا eHealth ەلەكتروندى دەنساۋلىق ساقتاۋدىڭ جاڭا ساندىق ارحيتەكتۋراسىنا كوشۋ جۇمىستارى باستالدى.
«دەنساۋلىق ساقتاۋدى تسيفرلاندىرۋ سالاسىن ترانسفورماتسيالاۋدىڭ نەگىزگى مىندەتى مينيسترلىكتىڭ, ونىڭ ۆەدومستۆولىق باعىنىستى ۇيىمدارىنىڭ, مەديتسينالىق ۇيىمداردىڭ اقپاراتتىق جۇيەلەرىن بىرىكتىرۋ بولىپ سانالادى. بۇل تسيفرلىق دەنساۋلىق ساقتاۋدىڭ ماقساتتى ارحيتەكتۋراسىن قۇرۋ, دەربەس مەديتسينالىق دەرەكتەردى رۇقساتسىز جاريالاۋ جانە تاراتۋ قاۋپىن بولدىرماۋ جانە مەديتسينالىق ۇيىمدار اراسىندا كلينيكالىق دەرەكتەرمەن الماسۋ ءۇشىن قاجەت», دەدى دەپارتامەنت باسشىسى. بۇل رەتتە eHealth ەلەكتروندىق دەنساۋلىق ساقتاۋ ارحيتەكتۋراسى ازاماتتاردىڭ دەنساۋلىعىنا ارنالعان ۇلتتىق ەلەكتروندىق پاسپورتتى تولىق جانە جان-جاقتى قالىپتاستىرۋعا ىقپال ەتەدى. مەديتسينالىق قىزمەت كورسەتۋ ساپاسىن باعالاۋ ءۇشىن پاتسيەنتتەرمەن كەرى بايلانىستى ۇيىمداستىرۋ قاجەتتىلىگىن ەسكەرە وتىرىپ, ستاتيستيكالىق دەرەكتەردى جيناۋ, ساقتاۋ جانە ۇسىنۋدىڭ تسيفرلىق تەحنولوگيالارىنا قۇرىلعان مەديتسينالىق ۇيىمدار پاتسيەنتتەرىنىڭ قاناعاتتانۋىن قاداعالاۋدىڭ ءارتۇرلى جۇيەلەرى جوسپارلى تۇردە ەنگىزىلۋدە. سونداي-اق جاقىن ارادا مەديتسينالىق بەينەلەر مەن زەرتحانالىق زەرتتەۋلەر ءۇشىن قويما قۇرۋ, مەديتسينالىق ۇيىمدار اراسىندا كلينيكالىق دەرەكتەرمەن الماسۋ سەرۆيسى, مەملەكەتتىك مەديتسينالىق مەكەمەلەردى ءدارى-دارمەكپەن قامتاماسىز ەتۋ پروتسەسىن اۆتوماتتاندىرۋدى جۇرگىزۋ جوسپارلانىپ وتىر. eGovMobile ءموبيلدى قوسىمشاسىندا جاڭا «eGov.Densaulyk» ءبولىمى ازىرلەنۋدە. دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنا قاتىستى بارلىق اقپارات eGovMobile ءبىر بولىمىندە بىرىكتىرىلىپ, ازاماتتارعا قولجەتىمدى بولادى. ازامات ءوزىنىڭ مەديتسينالىق دەرەكتەرىنە جىلدام قول جەتكىزە الادى, بۇل مەديتسينالىق كومەك كورسەتۋدىڭ اشىقتىعىن قامتاماسىز ەتەدى.
سونداي-اق وتىرىستا بەلارۋس, قىرعىزستان, رەسەي, تاجىكستان, وزبەكستان مەملەكەتتەرىنىڭ وكىلدەرى ءوز ەلدەرىندە تسيفرلىق دەنساۋلىق ساقتاۋدىڭ دامۋى تۋرالى حاباردار ەتتى. ايتا كەتەلىك, فورۋم اياسىندا ەلىمىزدىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى اجار عينيات پەن وزبەكستاننىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ ءمينيسترى بەحزود مۇساەۆ ەكىجاقتى كەزدەسۋ وتكىزىپ, دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ نەگىزگى باعىتتارىن دامىتۋ بويىنشا «جول كارتاسىنا» قول قويدى.
تۇركىستان وبلىسى
