«جۇرەكتەن شىققان ءسوز جۇرەككە جەتەدى» دەيدى حالىق دانالىعى. بۇل ءسوزدىڭ ونەرگە دە قاراتا ايتىلعانىندا داۋ جوق. بۇعان دالەل, ۇلى اباي مەن شاكارىمنىڭ جۇرەگىن جارىپ شىققان اۋەزدى, سازدى اندەردىڭ اعىلشىننىڭ اتاقتى مۋزىكانتى كارل دجەنكينس تامسانا وتىرىپ, «اباي-شاكارىم» وراتورياسىن جازۋى, ونى تىڭداۋشى جۇرتقا ۇسىنۋى دەۋگە بولادى. بۇل تۋىندىنى جۋىردا استاناعا شىعىس قازاقستان وبلىسى اكىمىنىڭ سيمفونيالىق وركەسترى ارنايى كەلىپ, كورەرمەنگە قويدى.
«اباي-شاكارىم» شىعارماسى لوندوندا تۇراتىن كاسىپكەر مەتسەنات, شىعىس ءوڭىرىنىڭ تۋماسى, ونەر جاناشىرى مەدعات قۇلجانوۆتىڭ قارجىلاي قولداۋ-كومەگىمەن جازىلىپتى. ال وسى يدەيانى وبلىس اكىمى بەردىبەك ساپارباەۆ قولعا الىپ, سيمفونيانى وسكەمەن, سەمەي قالالارىندا جۇرتشىلىققا ۇسىنعان. حالىقتىڭ كوڭىلىنەن شىعىپ, جىلى قابىلدانعاننان كەيىن اباي مەن شاكارىم ولەڭدەرىنەن قۇرالعان وزىندىك ەرەكشەلىگى بار مۋزىكالىق شىعارما ەندى, مىنە, استانا كورەرمەندەرىنە دە ۇسىنىلدى. بۇل شارانىڭ ەڭ ۇلكەن پايداسى – وبلىس مۋزىكانتتارىنىڭ استاناعا كەلىپ ونەر كورسەتۋلەرى دەۋگە بولادى.
«ارينە, استانانىڭ تالعامپاز جۇرتشىلىعىن تاڭعالدىرۋ وڭاي ەمەس, دەسەك تە, شىعارماشىلىق ۇجىم ولاردىڭ كوڭىلىنەن شىعادى دەگەن ويدامىز. اباي مەن شاكارىم – كۇردەلى كومپوزيتورلار. ال شەتەل كومپوزيتورىنىڭ سيمفونياعا وراتوريا جاساۋى ۇلكەن ەڭبەكتى تالاپ ەتەدى. سوندىقتان دا بۇل شارانى اباي مەن شاكارىم مۇرالارىن ناسيحاتتاۋدىڭ جاڭا ءبىر ءتۇرى دەپ قابىلداۋىمىز كەرەك. سونداي-اق, بۇل وڭىرلەر اراسىندا تۇڭعىش رەت سيمفونيالىق وركەستر بويىنشا كورسەتىلىپ وتىرعان ونەر ءورىسى ەكەنىن ايتا كەتسەك دەيمىز», دەدى شىعىس قازاقستان وبلىسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى جاقسىلىق ومار شىعارمانىڭ شىمىلدىعى تۇرىلەر الدىندا وتكەن ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا.
ول ءوز سوزىندە, سونداي-اق, بۇيىرسا, بۇل شىعارمالار الداعى ۋاقىتتا ەلىمىزدىڭ وزگە ايماقتارىندا دا جالعاسىن تابادى دەگەن نيەتتە ەكەنىن جاسىرمادى.
سونىمەن, بەيبىتشىلىك جانە كەلىسىم سارايىنىڭ كونتسەرت زالىندا شىعىس قازاقستان وبلىستىق مەملەكەتتىك فيلارمونياسىنىڭ سيمفونيالىق وركەسترى ورىنداعان تىڭ تۋىندىنى جۇرتشىلىق ەرەكشە ىقىلاسپەن جىلى قابىلدادى. شەكتى جانە دابىلدىق اسپاپتار, ارالاس حور, فولكلورلىق توپ, جەكە سكريپكا جانە جەكە داۋىستىڭ سۇيەمەلدەۋىمەن قويىلعان عاجاپ شىعارمانى تىڭداۋ ءۇشىن سارايعا استانالىق جۇرتشىلىق كوپتەپ جينالدى.
ءبىر اتاپ وتەرلىگى, ۇلىبريتانيانىڭ اتاقتى ونەر يەسى كارل دجەنكينس ءوزىنىڭ شىعارماسىنىڭ العاشقى ءبولىمىن, ياعني شاكارىم سيمفونياسىن 2010 جىلى جازسا, ول وسى ەلدىڭ ۇلتتىق جاستار حورى لوندوننىڭ 3 مىڭ ادام ەركىن سياتىن ايگىلى «Roۋal FestivaI HaII» كورەرمەن زالىندا قويىلعان ەكەن. كەيىن بۇل سيمفونيا الماتى قالاسىندا جەرگىلىكتى وركەستردىڭ سۇيەمەلدەۋىمەن جۇرتشىلىققا ۇسىنىلىپ, ءساۋىر ايىندا ويشىل ابايدىڭ اۋەزدى اندەرىمەن تولىققان وراتوريا شىعىس قازاقستاننىڭ جەرگىلىكتى شىعارماشىلىق ۇجىمىنىڭ ورىنداۋىمەن كوپتىڭ ىقىلاسىنا بولەنەدى. ەندى, مىنە, شالقار شابىت يەسىنىڭ قازاقتىڭ ءىرى تۇلعالارىنىڭ شىعارمالارىنىڭ قاينار كوزىنەن ءنار العان الەمدىك تۋىندىسىن استانا حالقى دا تىڭداۋعا مۇمكىندىك الدى.
ارينە, ۇلى بابالارىمىز – اباي مەن شاكارىمنىڭ ولەڭ- جىرلارى مەن اندەرى ەل اراسىندا, ۇلكەن ساحنادا ورىندالىپ, الدەقاشان حالىقتىق تۋىندىعا اينالعانى حاق. الايدا, ولاردىڭ باسىن بىرىكتىرگەن تۇتاس سيمفونيا, اسىرەسە, الەم جۇرتى تامسانىپ, تاڭداي قاعار عاجاپ تۋىندى بۇعان دەيىن جازىلماي كەلگەن ەكەن. مىنە, سول ولقىلىقتىڭ ورنىن دۇنيەجۇزىلىك دەڭگەيدە مويىندالعان كومپوزيتور كارل دجەنكينس دالانىڭ ۇلى دانالارىنىڭ ايگىلى شىعارمالارىنىڭ باسىن ءبىر جەرگە توعىستىرا وتىرىپ, اباي-شاكارىم وراتورياسىن جازۋ ارقىلى تولتىرا بىلگەن. دەمەك, بۇل مۋزىكا كەڭىستىگىن كەڭىتكەن دۇنيە, مۋزىكا الەمىنە قوسىلعان سۇبەلى ۇلەس دەسەك, ارتىق ايتقاندىق بولماس.
وزگەشە وراتوريانى تىڭداعان كەزدە ءار كورەرمەننىڭ اباي مەن شاكارىم الەمىنىڭ تەرەڭىنە بويلاۋ ارقىلى كومپوزيتوردىڭ, ەڭ الدىمەن, وزىنە مول رۋحاني كۇش-قۋات, شالقار شابىت العانىن بايقاۋ قيىن ەمەس. سەبەبى, كارل دجەنكينس – قازاق حالقىنىڭ ۇلتتىق بولمىسى مەن جان-دۇنيەسىن بارىنشا تۇسىنە وتىرىپ, ەۋروپالىق سازبەن بىتە قايناسقان عاجاپ تۋىندىنى دۇنيەگە اكەلگەن بىردەن-ءبىر كومپوزيتور. ال كونتسەرت اياسىندا شاكارىمنىڭ سىرلى پوەزياسى مەن مۇڭلى اندەرى, ابايدىڭ ويشىل جىرلارى الەمدىك تۋىندىنىڭ ءون بويىنان جاڭاشا سيپاتتا ءورىلىپ, وزگەشە رەڭكپەن, وزىندىك بوياۋمەن ورنەكتەلىپ جاتتى.
بۇل وراتوريانى ءوز دەڭگەيىندە جەتكىزۋگە شىعىس قازاقستاننىڭ وبلىستىق سيمفونيالىق وركەسترىنىڭ كوركەمدىك جەتەكشىسى ءارى باس ديريجەرى الەكساندر گالسانوۆتىڭ, ونەر ۋچيليششەسىنىڭ ارالاس حورى مەن حوردىڭ جەتەكشىلەرى لەيلا سولتانوۆا مەن اسەل تەمىروۆانىڭ, فولكلورلىق توپ جەتەكشىسى شالقار رىسحانوۆتىڭ, جەكە سكريپكادا ويناعان يرينا كارپەەۆانىڭ كوپ ەڭبەك سىڭىرگەنى, قازاقتىڭ ۇلتتىق اۋەنى مەن ەۋروپالىق اۋەزدىڭ ۇندەسۋىنە ولشەۋسىز ۇلەس قوسقانى كورىنىپ تۇردى. سەبەبى, قازاق فولكلورلىق توبىنىڭ, سيمفونيالىق وركەستردىڭ, ارالاس حور مەن سان ءتۇرلى ساز اسپاپتارىنىڭ باسىن قوسۋ, ولاردى ءبىر ارناعا توعىستىرۋ تالماي ىزدەنىس پەن ۇلكەن شەبەرلىكتى تالاپ ەتەتىنى انىق. بۇل ورايدا, ءبىز وبلىستىڭ سيمفونيالىق وركەسترىنىڭ ءوز الدىنا قويعان بەلەستەردى ءساتتى باعىندىرىپ قانا قويماي, كارل دجەنكينستىڭ ليريكالىق سيمفونياعا قۇرىلعان اباي-شاكارىم وراتورياسىن باستاپقى بيىگىنەن ەش الاسارتپاي ورىنداعانىنا كوز جەتكىزدىك.
ەكى بولىمنەن تۇراتىن وراتوريانى تاماشالاۋعا كەلگەن قاۋىم «اباي سيمفونياسى» دەپ اتالاتىن بولىمدە – «ايتتىم سالەم, قالامقاس», «كوزىمنىڭ قاراسى», «جەلسىز تۇندە جارىق اي», «زامان-اي», «A-B-A-I», «اباي رۋحىنا تاعزىم», ال «شاكارىم سيمفونياسى» دەپ اتالاتىن بولىمدە – «دالا», «انامنان كەتكەندە», «توي», «زاعيپاعا ارنالعان ەلەگيا» سىندى قازاق فولكلورى مەن ءداستۇرلى كلاسسيكا قاتار ۇيلەسىم تاپقان, دجاز بەن لاتىنامەريكالىق مۋزىكانىڭ ەلەمەنتتەرى شەبەر شەندەستىرىلگەن قايتالانباس تۋىندىلاردان سۋسىندادى.
ءابدىراحمان قىدىربەك,
ءلايلا ەدىلقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان».
«اباي-شاكارىم» شىعارماسى لوندوندا تۇراتىن كاسىپكەر مەتسەنات, شىعىس ءوڭىرىنىڭ تۋماسى, ونەر جاناشىرى مەدعات قۇلجانوۆتىڭ قارجىلاي قولداۋ-كومەگىمەن جازىلىپتى. ال وسى يدەيانى وبلىس اكىمى بەردىبەك ساپارباەۆ قولعا الىپ, سيمفونيانى وسكەمەن, سەمەي قالالارىندا جۇرتشىلىققا ۇسىنعان. حالىقتىڭ كوڭىلىنەن شىعىپ, جىلى قابىلدانعاننان كەيىن اباي مەن شاكارىم ولەڭدەرىنەن قۇرالعان وزىندىك ەرەكشەلىگى بار مۋزىكالىق شىعارما ەندى, مىنە, استانا كورەرمەندەرىنە دە ۇسىنىلدى. بۇل شارانىڭ ەڭ ۇلكەن پايداسى – وبلىس مۋزىكانتتارىنىڭ استاناعا كەلىپ ونەر كورسەتۋلەرى دەۋگە بولادى.
«ارينە, استانانىڭ تالعامپاز جۇرتشىلىعىن تاڭعالدىرۋ وڭاي ەمەس, دەسەك تە, شىعارماشىلىق ۇجىم ولاردىڭ كوڭىلىنەن شىعادى دەگەن ويدامىز. اباي مەن شاكارىم – كۇردەلى كومپوزيتورلار. ال شەتەل كومپوزيتورىنىڭ سيمفونياعا وراتوريا جاساۋى ۇلكەن ەڭبەكتى تالاپ ەتەدى. سوندىقتان دا بۇل شارانى اباي مەن شاكارىم مۇرالارىن ناسيحاتتاۋدىڭ جاڭا ءبىر ءتۇرى دەپ قابىلداۋىمىز كەرەك. سونداي-اق, بۇل وڭىرلەر اراسىندا تۇڭعىش رەت سيمفونيالىق وركەستر بويىنشا كورسەتىلىپ وتىرعان ونەر ءورىسى ەكەنىن ايتا كەتسەك دەيمىز», دەدى شىعىس قازاقستان وبلىسى اكىمىنىڭ ورىنباسارى جاقسىلىق ومار شىعارمانىڭ شىمىلدىعى تۇرىلەر الدىندا وتكەن ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا.
ول ءوز سوزىندە, سونداي-اق, بۇيىرسا, بۇل شىعارمالار الداعى ۋاقىتتا ەلىمىزدىڭ وزگە ايماقتارىندا دا جالعاسىن تابادى دەگەن نيەتتە ەكەنىن جاسىرمادى.
سونىمەن, بەيبىتشىلىك جانە كەلىسىم سارايىنىڭ كونتسەرت زالىندا شىعىس قازاقستان وبلىستىق مەملەكەتتىك فيلارمونياسىنىڭ سيمفونيالىق وركەسترى ورىنداعان تىڭ تۋىندىنى جۇرتشىلىق ەرەكشە ىقىلاسپەن جىلى قابىلدادى. شەكتى جانە دابىلدىق اسپاپتار, ارالاس حور, فولكلورلىق توپ, جەكە سكريپكا جانە جەكە داۋىستىڭ سۇيەمەلدەۋىمەن قويىلعان عاجاپ شىعارمانى تىڭداۋ ءۇشىن سارايعا استانالىق جۇرتشىلىق كوپتەپ جينالدى.
ءبىر اتاپ وتەرلىگى, ۇلىبريتانيانىڭ اتاقتى ونەر يەسى كارل دجەنكينس ءوزىنىڭ شىعارماسىنىڭ العاشقى ءبولىمىن, ياعني شاكارىم سيمفونياسىن 2010 جىلى جازسا, ول وسى ەلدىڭ ۇلتتىق جاستار حورى لوندوننىڭ 3 مىڭ ادام ەركىن سياتىن ايگىلى «Roۋal FestivaI HaII» كورەرمەن زالىندا قويىلعان ەكەن. كەيىن بۇل سيمفونيا الماتى قالاسىندا جەرگىلىكتى وركەستردىڭ سۇيەمەلدەۋىمەن جۇرتشىلىققا ۇسىنىلىپ, ءساۋىر ايىندا ويشىل ابايدىڭ اۋەزدى اندەرىمەن تولىققان وراتوريا شىعىس قازاقستاننىڭ جەرگىلىكتى شىعارماشىلىق ۇجىمىنىڭ ورىنداۋىمەن كوپتىڭ ىقىلاسىنا بولەنەدى. ەندى, مىنە, شالقار شابىت يەسىنىڭ قازاقتىڭ ءىرى تۇلعالارىنىڭ شىعارمالارىنىڭ قاينار كوزىنەن ءنار العان الەمدىك تۋىندىسىن استانا حالقى دا تىڭداۋعا مۇمكىندىك الدى.
ارينە, ۇلى بابالارىمىز – اباي مەن شاكارىمنىڭ ولەڭ- جىرلارى مەن اندەرى ەل اراسىندا, ۇلكەن ساحنادا ورىندالىپ, الدەقاشان حالىقتىق تۋىندىعا اينالعانى حاق. الايدا, ولاردىڭ باسىن بىرىكتىرگەن تۇتاس سيمفونيا, اسىرەسە, الەم جۇرتى تامسانىپ, تاڭداي قاعار عاجاپ تۋىندى بۇعان دەيىن جازىلماي كەلگەن ەكەن. مىنە, سول ولقىلىقتىڭ ورنىن دۇنيەجۇزىلىك دەڭگەيدە مويىندالعان كومپوزيتور كارل دجەنكينس دالانىڭ ۇلى دانالارىنىڭ ايگىلى شىعارمالارىنىڭ باسىن ءبىر جەرگە توعىستىرا وتىرىپ, اباي-شاكارىم وراتورياسىن جازۋ ارقىلى تولتىرا بىلگەن. دەمەك, بۇل مۋزىكا كەڭىستىگىن كەڭىتكەن دۇنيە, مۋزىكا الەمىنە قوسىلعان سۇبەلى ۇلەس دەسەك, ارتىق ايتقاندىق بولماس.
وزگەشە وراتوريانى تىڭداعان كەزدە ءار كورەرمەننىڭ اباي مەن شاكارىم الەمىنىڭ تەرەڭىنە بويلاۋ ارقىلى كومپوزيتوردىڭ, ەڭ الدىمەن, وزىنە مول رۋحاني كۇش-قۋات, شالقار شابىت العانىن بايقاۋ قيىن ەمەس. سەبەبى, كارل دجەنكينس – قازاق حالقىنىڭ ۇلتتىق بولمىسى مەن جان-دۇنيەسىن بارىنشا تۇسىنە وتىرىپ, ەۋروپالىق سازبەن بىتە قايناسقان عاجاپ تۋىندىنى دۇنيەگە اكەلگەن بىردەن-ءبىر كومپوزيتور. ال كونتسەرت اياسىندا شاكارىمنىڭ سىرلى پوەزياسى مەن مۇڭلى اندەرى, ابايدىڭ ويشىل جىرلارى الەمدىك تۋىندىنىڭ ءون بويىنان جاڭاشا سيپاتتا ءورىلىپ, وزگەشە رەڭكپەن, وزىندىك بوياۋمەن ورنەكتەلىپ جاتتى.
بۇل وراتوريانى ءوز دەڭگەيىندە جەتكىزۋگە شىعىس قازاقستاننىڭ وبلىستىق سيمفونيالىق وركەسترىنىڭ كوركەمدىك جەتەكشىسى ءارى باس ديريجەرى الەكساندر گالسانوۆتىڭ, ونەر ۋچيليششەسىنىڭ ارالاس حورى مەن حوردىڭ جەتەكشىلەرى لەيلا سولتانوۆا مەن اسەل تەمىروۆانىڭ, فولكلورلىق توپ جەتەكشىسى شالقار رىسحانوۆتىڭ, جەكە سكريپكادا ويناعان يرينا كارپەەۆانىڭ كوپ ەڭبەك سىڭىرگەنى, قازاقتىڭ ۇلتتىق اۋەنى مەن ەۋروپالىق اۋەزدىڭ ۇندەسۋىنە ولشەۋسىز ۇلەس قوسقانى كورىنىپ تۇردى. سەبەبى, قازاق فولكلورلىق توبىنىڭ, سيمفونيالىق وركەستردىڭ, ارالاس حور مەن سان ءتۇرلى ساز اسپاپتارىنىڭ باسىن قوسۋ, ولاردى ءبىر ارناعا توعىستىرۋ تالماي ىزدەنىس پەن ۇلكەن شەبەرلىكتى تالاپ ەتەتىنى انىق. بۇل ورايدا, ءبىز وبلىستىڭ سيمفونيالىق وركەسترىنىڭ ءوز الدىنا قويعان بەلەستەردى ءساتتى باعىندىرىپ قانا قويماي, كارل دجەنكينستىڭ ليريكالىق سيمفونياعا قۇرىلعان اباي-شاكارىم وراتورياسىن باستاپقى بيىگىنەن ەش الاسارتپاي ورىنداعانىنا كوز جەتكىزدىك.
ەكى بولىمنەن تۇراتىن وراتوريانى تاماشالاۋعا كەلگەن قاۋىم «اباي سيمفونياسى» دەپ اتالاتىن بولىمدە – «ايتتىم سالەم, قالامقاس», «كوزىمنىڭ قاراسى», «جەلسىز تۇندە جارىق اي», «زامان-اي», «A-B-A-I», «اباي رۋحىنا تاعزىم», ال «شاكارىم سيمفونياسى» دەپ اتالاتىن بولىمدە – «دالا», «انامنان كەتكەندە», «توي», «زاعيپاعا ارنالعان ەلەگيا» سىندى قازاق فولكلورى مەن ءداستۇرلى كلاسسيكا قاتار ۇيلەسىم تاپقان, دجاز بەن لاتىنامەريكالىق مۋزىكانىڭ ەلەمەنتتەرى شەبەر شەندەستىرىلگەن قايتالانباس تۋىندىلاردان سۋسىندادى.
ءابدىراحمان قىدىربەك,
ءلايلا ەدىلقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان».
