بيىلعى 21-22 قىركۇيەك كۇندەرىنە مەجەلەنگەن حالىقارالىق سامميتكە الەمنىڭ 25 ەلىنەن 70 سپيكەر مەن 300-دەن استام ادام جينالىپ, تەمەكى شەگۋ سالاسىنداعى جاڭا ونىمدەر مەن سوڭعى عىلىمي زەرتتەۋلەردىڭ ناتيجەلەرى ۇسىنىلدى.
ءسامميتتى SCOHRE – تەمەكى شەگۋگە قارسى كۇرەس جانە زياندى ازايتۋ جونىندەگى تاۋەلسىز ساراپشىلاردىڭ حالىقارالىق عىلىمي قاۋىمداستىعى ۇيىمداستىرىپ وتىر.
سونداي-اق سامميتتە شىلىم شەگۋدەن كەلەتىن زياندى ازايتۋ تاقىرىبى مەن رەتتەۋ ماسەلەلەرى تالقىلانىپ, قاتىسۋشىلار وتكىر دە سىندارلى ديالوگتار ارقىلى تەمەكىگە قارسى كۇرەس ساياساتىندا ازىرلەنگەن جاڭا تاسىلدەردى ورتاعا سالدى.
گينتاۋتاس كەنترا ءوز بايانداماسىندا الەم مەن قازاقستانداعى جۇقپالى ەمەس اۋرۋلار ماسەلەسىنە توقتالىپ, حالىقتىڭ حاباردارلىعىن ارتتىرۋ ارقىلى ەلدەگى وسىنداي اۋرۋلاردىڭ قاۋىپ-قاتەر فاكتورلارىمەن كۇرەستەگى «دەنساۋلىق» قاۋىمداستىعىنىڭ قىزمەتىنە ەگجەي-تەگجەيلى توقتالدى.
ول سونداي-اق جاپونيا, شۆەتسيا, انگليا سياقتى ەلدەردىڭ تەمەكى شەگۋگە قارسى كۇرەستەگى الەمدىك تاجىريبەسى تەمەكى شەگۋگە قارسى كۇرەستەگى زياندى ازايتۋ تۇجىرىمداماسى جۇمىسىنىڭ تابىستىلىعىن كورنەكى تۇردە دالەلدەيتىنىن, بىراق قازاقستان بيلىگى زياندى ازايتۋ قاعيداتتارىن ەنگىزۋگە ءتيىستى نازار اۋدارماعانىن اتاپ ءوتتى.
«زيانىن ازايتۋ («Harm reduction») دەپ وتىرعانىمىز – بۇل زياندى ادەتتەر, ياعني تەمەكى تارتۋ مەن ءومىر سالتىنان تولىقتاي باس تارتا المايتىن نەمەسە قالامايتىن ادامعا زياندى مىنەز-ق ۇلىق پەن از زياندى بالاما اراسىنداعى تاڭداۋ قۇقىعىن بەرۋ باعىتى. بۇل ءتاسىل عىلىمي بازاعا نەگىزدەلگەن جانە وڭ وزگەرىستەر مەن تاڭداۋ قۇقىعىنا باعىتتالعانىن ايتا كەتۋ كەرەك. قازاقستاندا ەرەسەك تۇرعىنداردىڭ 21,5%-ى-تەمەكى شەگۋدىڭ سالدارىنان نەبىر قاۋىپتى اۋرۋلاردىڭ پايدا بولۋ قاۋپىنە بەيىم شىلىمقورلار بولعاندىقتان, بۇل تەك ولاردىڭ عانا جەكە ماسەلەسى ەمەس, سونىمەن قاتار دەنساۋلىق ساقتاۋ جۇيەسىنە دە ۇلكەن سالماق سالادى. وسىعان بايلانىستى مەملەكەتتىك ورگاندار تاراپىنان نيكوتيندى پايدالانۋ كۇشتى فيزيكالىق جانە پسيحولوگيالىق تاۋەلدىلىكپەن بايلانىستى ەكەنىن, ال زياندى ازايتۋدىڭ قازىرگى زامانعى قاعيداتتارىن پايدالانۋ كوپتەگەن ولىمگە اكەلەتىن اۋرۋلاردىڭ دامۋىن بولدىرماۋ تەتىكتەرىنىڭ ءبىرى بولىپ تابىلاتىنىن ءتۇسىنۋ قاجەت», دەپ قورىتىندىلادى بايانداماسىن گينتاۋتاس كەنترا.
تەمەكىدەن كەلەتىن زياندى ازايتۋدىڭ كەشەندى ءتاسىلى شەڭبەرىندە سامميت ىرگەلى عىلىم, ەپيدەميولوگيا, توكسيكولوگيا, كلينيكالىق تيىمدىلىك جانە ۇزاق مەرزىمدى قاۋىپسىزدىكتەن باستاپ الەۋمەتتىك, زاڭدىق جانە نورماتيۆتىك ماسەلەلەرگە, ەتيكا مەن ادام قۇقىقتارىنا دەيىنگى ماسەلەلەردىڭ كوپشىلىگىن قامتىدى.
