ءبىرىنشى راۋند
جالپى, بوكستى وليمپيادادان الىپ تاستاۋ ماسەلەسى تەك بيىل عانا ەمەس, سوڭعى 35 جىلدا وسىمەن ءۇشىنشى مارتە كوتەرىلىپ وتىر. سوڭعى رەت 2018 جىلى توكيو وليمپياداسىنىڭ قارساڭىندا دا بوكس توڭىرەگىندە ۇلكەن داۋ تۋىنداعان بولاتىن. سول جىلعى حالىقارالىق وليمپيادا كوميتەتىنىڭ كەزەكتى سەسسياسىندا حوك پرەزيدەنتى توماس باح بوكستىڭ بولاشاعى ب ۇلىڭعىر ەكەنىن ايتقان ەدى.
ء«بىز AIBA-نىڭ باسقارۋ ىسىنە الاڭداپ وتىرمىز. حوك اتقارۋشى كوميتەتىنىڭ حالىقارالىق اۋەسقوي بوكس قاۋىمداستىعىنىڭ (AIBA) باسقارۋشىلىق, قارجىلىق, تورەشىلىك جانە دوپينگ ماسەلەلەرى جايلى بەرگەن ەسەبىنە كوڭىلى تولمايدى. سوندىقتان ءبىز بۋەنوس-ايرەستە وتەتىن جاستار اراسىنداعى وليمپيادا مەن 2020 جىلى توكيودا وتەتىن جازعى وليمپيا ويىندارىنىڭ باعدارلاماسىنان بوكستى الىپ تاستاۋ تۋرالى ءىستى قاراۋعا قۇقىلىمىز. AIBA-دان كۇمان تۋدىرعان جەكپە-جەكتەردىڭ ەسەپتەمەسىن الدىق. ءبىز تورەشىلىك تۋرالى نەعۇرلىم كوبىرەك مالىمەت سۇراتقان ەدىك, ءالى دە سۇراتىپ وتىرمىز. وسىعان قاتىستى كوڭىل تولارلىقتاي اقپارات العىمىز كەلەدى», دەدى توماس باح.
ءۇزىلىس
ايتكەنمەن بوكس بىلتىر جاپونيانىڭ باس شاھارى – توكيودا ۇيىمداستىرىلعان جازعى وليمپيا ويىندارى مەن جاستار اراسىنداعى دودانىڭ باعدارلامالارىندا قالدى. بىراق بوكس باسەكەلەرىن وتكىزۋ جاعىن حالىقارالىق گيمناستيكا فەدەراتسياسىنا جۇكتەپ, تورەشىلەردى حوك-تىڭ ءوزى تاڭداپ الدى. سونداي-اق وليمپياداداعى گەندەرلىك تەڭدىكتى ساقتاۋ ماقساتىندا ەرلەر بوكسىنداعى سالماق دارەجەلەرى قىسقارتىلىپ, ايەلدەر اراسىنداعى سالماق دارەجەلەرى كوبەيتىلگەن ەدى.
جوعارىدا ايتقانىمىزداي, كەيىنگى ءتورت جىلدا اۋەسقوي بوكستىڭ باسىنا قارا بۇلت وسىمەن ەكىنشى رەت ۇيىرىلگەن بولسا, ەڭ ءبىرىنشى رەت بوكستى وليمپيادادان الىپ تاستاۋ باستاماسى 1988 جىلى سەۋل وليمپياداسىنان كەيىن كوتەرىلگەن بولاتىن. سول كەزدە ماماندار بوكستى قاۋىپتى سپورت رەتىندە تانىپ, ءتورت جىلدىق باسەكەسىنەن شەتتەتۋدى ۇسىندى. بۇعان سەۋل رينگتەرىندەگى نوكاۋتتاردىڭ جيىلەپ كەتكەندىگى سەبەپ بولدى. كەيىننەن بوكسشىلارعا ارنايى باس كيىم تىگىلىپ, قولعاپتارى دا قالىڭداتىلدى. بىراق ۋاقىت وتە كەلە (2013 جىلى) ايبا-نىڭ شەشىمىمەن باس كيىمدەر قايتا الىنىپ تاستالدى. سونىمەن قاتار سەۋل وليمپياداسىنان كەيىن اۋەسقوي بوكستا باعالاۋدىڭ جاڭا جۇيەسى ەنگىزىلگەن بولاتىن.
ەكىنشى راۋند
جۋىردا حوك-تىڭ سپورت ديرەكتورى كيت ماككوننەلل اۋەسقوي بوكس اسسوتسياتسياسىنىڭ (IBA) باسشىسى ۋمار كرەملەۆتىڭ اتىنا حات جولداپ, وندا بوكستىڭ 2028 جىلعى وليمپيادا باعدارلاماسىنا ەنبەي قالعانىن مالىمدەگەن. «قازىرگى ۋاقىتتا بوكس 2028 جىلى لوس-اندجەلەستە وتەتىن جازعى وليمپيا ويىندارىنىڭ سپورتتىق باعدارلاماسىنا ەنگەن جوق. IBA تاراپىنان ناقتى وزگەرىستىڭ جوقتىعىنا بايلانىستى حوك-تىڭ اتقارۋشى كەڭەسى بۇل شەشىمدى جوققا شىعارا المايدى. الداعى ۋاقىتتا ءبىز IBA-دان وڭ وزگەرىستەر كۇتەمىز», دەلىنگەن كيت ماككوننەللدىڭ رەسمي حاتىندا.
دەگەنمەن حوك-تىڭ سپورت ديرەكتورى بۇل سوڭعى شەشىم ەمەس ەكەنىن, 2023 جىلدىڭ باسىندا بوكستىڭ وليمپيادا باعدارلاماسىندا قالۋ ياكي قالماۋى تاعى دا تالقىلاناتىنىن ايتتى.
2024 جىلى پاريجدە (فرانتسيا) وتەتىن ءدۇبىرلى دودا بارىسىندا جانكۇيەرلەر ادەتتەگىدەي بىلعارى قولعاپ شەبەرلەرىنىڭ تارتىستى باسەكەلەرىن ارەنادان جانە تەلەديدار ارقىلى تاماشالاي الۋلارى دا ابدەن مۇمكىن. بىراق وليمپياداعا ىرىكتەۋ باسەكەلەرىن جانە وليمپيادا كەزىندەگى بوكس باسەكەلەرىن ۇيىمداستىرۋعا IBA ارالاسا المايدى. لوس-اندجەلەستەگى ويىنداردىڭ تاعدىرى ازىرگە تەك رينگ سىرتىندا تالقىلانىپ جاتىر.
ءۇزىلىس
وليمپيا ويىندارىنىڭ تاريحىنا كوز جۇگىرتەر بولساق, بوكس سپورتى وليمپيادا باعدارلاماسىنا ەنگەن 1904 جىلدان باستاپ كۇنى بۇگىنگە دەيىن جانكۇيەرلەردى تارتىستى جەكپە-جەكتەرىمەن قۋانتىپ كەلەدى. دەگەنمەن وسى ۋاقىت ارالىعىندا بوكستا سالماق سانى جەتى مارتە وزگەرگەن ەكەن. ماسەلەن, ەڭ العاشقى وليمپيادادا بوكسشىلار جەتى سالماق دارەجەسىندە جۇلدەلەردى ساراپقا سالسا, كەلەسى ءتورت جىلدىقتا سالماق سانى بەسكە دەيىن قىسقارعان. ال 1920 جىلدان 1942 جىلعا دەيىن سالماق سانى قايتا ارتىپ, سەگىزگە دەيىن جەتكەن. 1952-1964 جىلدار ارالىعىندا – 10, 1968-1980 جىلدارى – 11, 1984-2000 جىلدارى 12 سالماق دارەجەسى بولسا, 2004-2008 جىلعى وليمپيادادا سالماق سانى قايتا 11-گە دەيىن تومەندەدى. ال 2012 جىلدان 2016 جىلعا دەيىن بوكسشىلار سول ۋاقىتتاعى ەرەجە بويىنشا 10 سالماق دارەجەسىندە سىنعا ءتۇستى. ال بىلتىردان باستاپ بوكسشىلار سەگىز سالماق دارەجەسىندە ونەر كورسەتە باستادى.
سپورتتاعى ارتىق سالماقتى «تازالاۋ» تەك بوكستا ەمەس, كەزىندە وليمپيادا باعدارلاماسىنان شىعىپ قالۋى مۇمكىن بولعان كۇرەس تۇرلەرىندە دە بولعانىن تاريحتان بىلەمىز. اتاپ ايتار بولساق, لوندون وليمپياداسىنان كەيىن كۇرەس تۇرلەرى وليمپيادا باعدارلاماسىنان الىنىپ تاستالۋى مۇمكىن دەگەن اقپارات تاراعان. الايدا بۇل داۋ تەك سالماق سانىن قىسقارتۋمەن اياقتالعانى بارشاعا بەلگىلى. 1996 جىلى وليمپيادادا بالۋاندار 10 سالماقتا كۇرەسسە, قازىر ولاردىڭ سانى التىعا دەيىن قىسقارعان. جالپى, جۇيە بويىنشا ءار وليمپيادانىڭ الدىندا ۇيىمداستىرۋشىلار سپورت پەن جارىس ەرەجەلەرىن سۇرىپتاپ, كەيبىر سپورت تۇرلەرىن قاعىپ-سىلكىپ جاتادى. الايدا حوك بوكسقا شۇيلىگۋىن ءالى توقتاتار ەمەس. ەگەر بۇلاي جالعاسا بەرسە, ءۇشىنشى راۋندتا ەكى تاراپتىڭ ءبىرى «نوكاۋت» الىپ تىناتىن ءتۇرى بار.
