ايماقتار • 15 قىركۇيەك، 2022

باقشا باپتاپ، قۇس ءوسىر

44 رەت كورسەتىلدى

اقتوبە وبلىسىنىڭ اكىمى ەرالى توعجانوۆ ايتەكە بي، ىرعىز، حرومتاۋ اۋداندارىنا ساپارىندا جەرگىلىكتى اكىمدەرگە ءار اۋىلدا جەكە قوسالقى شارۋاشىلىقتار ۇيىمداستىرۋ جوباسىن تەز ارادا ازىرلەۋدى تاپسىردى. بۇل اۋىل تۇرعىندارىنىڭ باسقا جاققا كوشۋى مەن جۇمىسسىزدىق دەڭگەيىن ازايتۋ جانە حالىق تۇتىناتىن ازىق-ت ۇلىك تۇرلەرىن مولايتۋ ماقساتىندا قولعا الىنىپ جاتقان شارۋا.

«قازىر ەل ۇكىمەتى جەكە قوسالقى شارۋاشىلىقتاردى دامىتۋ جوباسىن قولعا الدى. قاناتقاقتى جوبا بويىنشا ءوز اۋلاسىندا قوسالقى شارۋاشىلىق ۇيىمداستىرعان اۋىل تۇرعىنى ءۇيىن كەپىلدىككە قويىپ، 2،5 پايىز جەڭىلدىكپەن نەسيە الا الادى. وسى كەزگە دەيىن كوپ جاعدايدا قارجى ۇيىمدارى اۋىلدىڭ ەسكى ۇيلەرىن كەپىلدىككە المايتىن بولعاندىقتان، اۋىل ادامى ءۇشىن جەڭىلدەتىلگەن نەسيە الۋ قيىنعا تۇسەتىن. ەندىگى جەردە قوسالقى شارۋاشىلىق­تار­دى قارجىلاندىرۋدى الەۋ­مەت­تىك-كاسىپكەرلىك كورپورا­تسيا­لارى تىكەلەي جۇزەگە اسىرا­دى. وسى جوباعا تۇراقتى تابىسى جوق، از قامتىلعان وتباسىلار دا قاتىسادى، سونىڭ ىشىندە جۇ­مىسسىز جاستارعا ارتىقشىلىق بەرىلەدى. ماقساتىمىز – اۋىل تۇرعىندارىنىڭ  جەكە قوسال­قى شارۋاشىلىق جۇرگىزۋىنە بارىنشا قولداۋ كورسەتۋ. سول ءۇشىن  ءار اۋىلدىق وكرۋگ اكىمى ءوز  ەلدى مەكەنىندەگى وتباسىلار­دىڭ جەكە قوسالقى شارۋاشى­لىق ۇيىمداستىرا الاتىن­داي مۇمكىندىگىنە تالداۋ جۇرگىزگەنى ءجون. ءبىر سوزبەن ايتقاندا، ءاربىر اۋلا  وتباسىنىڭ كىرىس كوزىنە اينالۋعا  ءتيىس.

ايتا كەتۋ كەرەك، ەلىمىزدىڭ ءار وڭىرىندە جەكە قوسالقى شارۋاشىلىق ۇيىمداستىرۋ جاعى تۇرلىشە قالىپتاسقان. ماسەلەن، سولتۇستىك وڭىرلەردەگى اۋىل تۇرعىندارى كوبىنەسە قۇس شارۋاشىلىعىنا ارتىقشىلىق بەرەدى. ال اقتوبە وبلىسىندا اۋىل ادامدارىنىڭ مال باعىپ، كوكونىس، جەمىس اعاشتارىن ءوسىرىپ، تابىس تابۋ جولدارىن تەزىرەك جولعا قويۋ كەرەك. بۇل ءۇشىن ارنايى مامانداردى دا شاقىرىپ، كەڭەس بەرۋدى دە ۇيىمداستىرامىز»، دەپ تاپسىرما بەردى وبلىس اكىمى ەرالى توعجانوۆ.

سونىمەن قاتار وندىرىستىك اۋدان­دارداعى ءىرى كاسىپورىندار اي­­نالاسىندا شاعىن جانە ور­تا كاسىپكەرلىك نىساندارىن قۇ­رۋ قولعا الىنادى. بۇل اۋدان ەكو­ن­وميكاسىنىڭ دامۋى­نا تىڭ سەر­­پىن بەرەرى انىق. ون­دى­رىس­­تىك نى­سان­داردىڭ جانىندا كا­­سىپ­­­كەر­لىك بەلدەۋىن ورناتۋ مۇ­ناي جانە حروميت كەنىن ون­دى­رە­تىن حرومتاۋ، مۇعالجار، تەمىر اۋدان­دارى ءۇشىن قولايلى مۇم­كىندىك بولعانىمەن، ىرعىز، ايتەكە بي سياقتى بىرىڭعاي مال شارۋاشىلىعىمەن اينالىساتىن، كليماتتىق جاعدايى كۇردەلى، سۋ تاپشىلىعىن سەزىنىپ وتىرعان اۋداندارعا وڭاي بولماسى انىق.

قۇس، بالىق ءوسىرۋ، باقشا شارۋاشىلىعىن دامىتۋ ارقىلى قوسالقى شارۋاشىلىقتار ۇيىم­داستىرۋ ساۋاتتى تۇردە قول­عا الىنسا، وڭىردەگى ازىق-ت ۇلىك بەلدەۋى نىق قالىپتاسارى ءسوزسىز. وسى كەزگە دەيىن جەرگىلىكتى تاۋار وندىرۋشىلەرى ازىق-ت ۇلىكتىڭ نەگىزگى تۇرلەرىمەن ءوڭىر تۇرعىن­دارىن تولىق قامتاماسىز ەتە الماي كەلەدى. ماسەلەن، تاۋىق جۇمىرت­قاسى سىرتتان تاسىمالدانا­دى. بىلتىر جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن تاۋىق جۇمىرتقاسىن سا­تىپ الۋعا 480 ملن تەڭگە سۋبسيديا بولىنسە دە، 900 مىڭعا جۋىق تۇر­عىننىڭ قاجەتتىلىگىن تولىق وتەي العان جوق. سوڭعى كۇندەرى قالاداعى سۋپەرماركەتتەردە ون دانا جۇمىرتقانىڭ باعا­سى 400 تەڭگەدەن اسىپ بارادى. كۇن سالقىنداسا، جۇمىرتقا باعا­سى دا شارىقتاي بەرەرى انىق. قالاي بولعاندا دا، سىرتتان تا­سىمالداناتىن ازىق-ت ۇلىك باعا­سىن رەتتەۋدىڭ ءبىر امالى –  جەكە قوسالقى شارۋاشىلىقتار جۇ­مىسىن جۇيەلى تۇردە جولعا قويۋ.

بۇگىندە ىرعىز اۋدانىندا جاستاردىڭ جۇمىسسىزدىق دەڭگەيى 1،5%-دى قۇراسا، 1 200 جاس ءوزىن-ءوزى قامتىعاندار قاتارىندا. رەسمي تۇردە ەش جەردە جۇمىس ىستەمەيتىن اۋىل تۇرعىندارى ءۇشىن جەڭىلدەتىلگەن نەسيە الۋ ارقىلى شارۋاشىلىق تۇرلەرىن ۇيىمداستىرۋ مامانداردىڭ كومەگىمەن ىسكە اسىرىلاتىن جوبا.

دوتاتسيادا وتىرعان اۋدانعا ءتۋ­ريزمدى دامىتۋ دا تاپتىرماس مۇم­كىندىكتىڭ ءبىرى. اۋداندا 1 ملن 463 مىڭ گەكتار مەملەكەتتىك «ىرعىز-تورعاي»  رەزەرۆاتى ورنالاسقان. كيىكتەردىڭ بەتپاقدالا تۇقىمى جازدا وسى مەكەندى جايلايدى. ينسپەكتورلاردىڭ ايتۋىنشا، بىلتىر رەزەرۆات قۇمىندا 110 مىڭ كيىك قىستاپ شىققان. ولار بيىل 150 مىڭ كيىك قىستايدى دەگەن بولجام ايتىپ وتىر.  كيىكتەر  جاز بويى ەش شارۋاشىلىققا كەدەرگى كەلتىرمەگەن. سونداي-اق  رەزەرۆات كولدەرىندە قۇستىڭ 200 ءتۇرى مەكەندەيدى، سونىڭ ىشىندە «قىزىل كىتاپقا» ەنگىزىلگەن قىزعىلت بىرقازان سياقتى سيرەك قۇس بار. رەزەرۆاتتىڭ سۋلى-باتپاقتى كولدەرى – ءسىبىر، پامير باعىتىنا ۇشاتىن قۇستاردىڭ ايالدايتىن مەكەنى. وسى كولدەردى بالىقتىڭ سەگىز ءتۇرى، قوسمەكەندىلەردىڭ ءتورت ءتۇرى مەكەندەيدى. قۇستاردىڭ دا، كيىكتەردىڭ دە كوكتەمگى-كۇزگى قونىس اۋدارۋ جولىنداعى وسى تابيعي  بەلدەۋ ىشكى تۋريزمگە سۇرانىپ-اق تۇرعان جەر. ەكى جىلدان بەرى  اقتوبە وبلىستىق ءبىلىم باسقارماسى مەكتەپ وقۋشىلارىنىڭ جازعى دەمالىسىندا  وڭىردەگى كورىكتى جەرلەرگە ءۇش باعىت بويىنشا ساپارلار ۇيىمداستىرىپ ءجۇر. «ىرعىز-تورعاي» رەزەرۆاتى – مەكتەپ وقۋشىلارى ءۇشىن ۇيىم­داستىرىلعان ەكوتۋريزمنىڭ ءبىر باعى­تى­نا اينالدى. ءوڭىر باسشىسى «ىرعىز-تورعاي» رەزەرۆاتى مەن 1 ملن جىل بۇرىن مەتەوريت قۇلا­عان جامانشىڭ كراتەرىنە تۋريس­تىك مارشرۋتتاردى ازىرلەۋدى تاپسىردى.

 

اقتوبە وبلىسى

سوڭعى جاڭالىقتار

ايتىپ كەلگەن اپات

ايماقتار • كەشە

«مىڭ بالا» جەڭىمپازدارى

رۋحانيات • كەشە

اقيقاتتىڭ اي ديدارى – ءباسپاسوز

ەگەمەن قازاقستان • كەشە

ىنتىماقتاستىق ىقپالى

ەكونوميكا • كەشە

جاڭا فورماتتاعى ساۋدا

ەكونوميكا • كەشە

جوتەلگە جەڭىل قاراماڭىز

مەديتسينا • كەشە

بىتىمگەرشىلىك ساردارلارى

قازاقستان • كەشە

جىپ-جىلى جۇرەك بۋىنداي

ادەبيەت • كەشە

داۋىستىڭ دا ءتۇسى بار

ادەبيەت • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار