ەلەكتروندى ساۋدا پروبلەماسى قالاي شەشىلەدى؟

«اتالعان كەزەڭدەگى ەلەكترون­دى ساۋدا ۇلەسى 8,7 پايىز بول­دى. 2021 جىلى ەلەكتروندى ساۋ­دا نارىعىنىڭ كولەمى 1,3 ترلن تەڭگەگە جەتكەن ەدى. 2021 جىل­دىڭ قورىتىندىسى بو­يىنشا بول­شەك ساۋدا نارىعىنىڭ كولەمى 13,5 ترلن تەڭگە بولىپ, سونىڭ قۇرامىنداعى e-commerce ۇلەسى 9,6 پايىزدى قۇرادى. وسىلايشا, بيىل قاڭتار-شىلدەدە ونىڭ ۇلەسى تومەندەدى», دەدى ۆيتسە-مينيستر.

سوڭعى ەكى جىل تسيفرلى ۇدە­رىس­تەردى ايتارلىقتاي جەدەل­دەت­تى. تسيفرلى قىزمەتتەر ازاماتتار ءۇشىن بۇرىنعىدان دا جە­ڭىل ءارى قولجەتىمدى بولا ءتۇستى. ۇدە­رىس اياسىندا ەلەكتروندى ساۋدا-ساتتىق وتە تەز دامىدى. سو­عان قاراماستان بيىل ونلاين ساۋدا ۇلەسى تومەندەپ وتىر. بۇعان ازا­مات­تاردىڭ ينتەرنەت يگى­لى­گىن پايدالانباۋى دا سەبەپ. ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ مالىمەتىنشە, 76,6 پايىز ينتەرنەت پايدالانۋشىسى ەلەكتروندى ساۋدا جاساۋعا قاجەتتىلىك تۋىن­داماعانىن العا تارتقان. پاي­دالانۋشىلاردىڭ 17 پايىزى دۇكەندەرگە ءوزى بارىپ, تاۋارلار­دى ۇستاپ كورىپ ساتىپ ال­عان­عا ەشتەڭە جەتپەيتىنىن ايتىپتى. 4,3 پايىز پايدالانۋشىنىڭ ين­تەرنەت قولدانۋدا تاجىريبەسى جوق بولسا, 2 پايىزى تاۋاردى الۋعا جانە قايتارىپ الۋ پروتسەسىنە سەنىم بىلدىرمەيدى. سونداي-اق بىرقاتار كليەنت تولەم قاۋىپسىزدىگىنە جانە تاۋاردى جەت­كى­زىپ بەرۋ قاۋىپسىزدىگىنە الاڭ­داپ, بۇل جاڭاشىلدىقتى قاجەت ەتپەيدى.

ازاماتتار تاراپىنان تۋىنداپ وتىرعان سەنىمسىزدىكتىڭ نەگىزى دە جوق ەمەس. مۇنى ۆيتسە-ءمينيس­تر­دىڭ ءوزى دە راستايدى.

«ادامدار نەگىزىنەن تاۋاردى قايتارۋ پروتسەسىنىڭ تىم ۇزاق­قا سوزىلىپ كەتەتىنىنە, تاۋار­دىڭ سيپات­تا­ماعا ساي كەل­مە­ۋىنە شاعىم­دا­نىپ جاتادى. ەگەر الەمدىك ماركەتپلەيستەر قايتارىمدى ءۇش كۇن ىشىندە بانك كارتاسىنا جىبەرسە, رەسەيلىكتەر 90 كۇنگە دەيىن تەجەيدى. كوپ جاعدايدا بۇل اقپان ايىنان بەرى باستالعان احۋالعا بايلانىس­تى» دەيدى.

ونىڭ ايتۋىنشا, تاعى ءبىر پروبلەما – ەاەو تارتىبىنە سايكەس شەتەلدىك ماركەتپلەيستەر وزدەرىنىڭ كەپىلزات قويماسىن قازاقستاندا سالا المايدى.

– مەن كوپتەگەن سەرۆيستى سى­ناپ, شەتەلدەن تاپسىرىس بەرە­مىن. سوندا بايقاعانىم – ق­ى­تاي سايتىنان كەلۋ­گە ءتيىس سالەم­دەمە لاتۆياداعى قوي­ما­دان اكە­لىنەدى. نە بولماسا باسقا ەلدەن. قى­تاي­دىڭ بىزبەن شە­كا­را­لاس ەل ەكەنىنە قاراماستان, تاۋار باس­قا ەلدەگى قويمادان كەلىپ جاتادى. شەتەلدىك ساتۋشىلار ءۇشىن ايگىلى تا­ۋارلاردى كوتەرمە نۇسقامەن قا­زاق­ستانعا الىپ كەلۋ ءتيىمدى بولار ەدى. بۇل جەردەن رەسەيدىڭ كەيبىر قالالارىنا, ورتالىق ازياعا اپارۋ ءۇشىن قولايلى لو­گيس­تيكا بار. الايدا ءبىزدىڭ زاڭ­ناماعا سايكەس شەتەلدەن اكە­لىن­گەن تاۋارعا كەدەندىك باج سا­لىعى سالىنۋعا ءتيىس. ونلاين-ساۋدا جاساۋشىلار ءۇشىن مۇنداي سالىق تولەۋ ءتيىمسىز. ءبىراز ەل بۇل پروب­لە­مانى شەشىپ, كەدەن زاڭناماسىن قايتا جازدى. ەندى ولاردا Aliexpress, Amazon سەكىلدى ءىرى گيگانتتاردىڭ قويمالارى پايدا بولىپ جاتىر. قازاقستان دا وسى باعىتتا جۇمىس ىستەپ جاتىر», دەيدى ءا.جاناسوۆا.

ونىڭ سوزىنە قاراعاندا, قا­جەت­تى زاڭناماعا وزگەرىس ەنگىزۋ جۇ­مىس­تارى ءجۇرىپ جاتىر. بىراق پروتسەدۋرا ءبىر جىلعا سو­زىلۋى مۇمكىن. وسى رەتتە مي­نيس­ترلىك «قازپوشتا», DHL جانە FedEX بازاسىندا بوند-قوي­ما­لار قۇرىلىسىنىڭ قانات­قاق­تى جوباسىن باستاۋ تۋرالى شەشىم قابىلداعان. مۇنداي قوي­مالاردىڭ قولدانىسقا بەرىلۋى قا­زاق­س­تاندىقتار جانە وڭىر­دەگى باسقا دا ەلدەر ءۇشىن تاۋار جەت­كىزۋ مەرزىمىن الدەقايدا جە­ڭىل­­دەت­پەك. ماركەتپلەيستەر اتالعان قوي­مالاردا تاۋارلاردى كەدەن­دىك را­سىم­دەۋسىز ساقتاي الادى. قازىر تاڭداپ الىنعان وپەراتورلار ەلدىڭ كەدەن قىزمەتىمەن ينتەگراتسيا راسىم­دەرىن باستاپ كەتكەن. ەگەر ءبارى ءساتتى وتكە­رىلسە, قاناتقاقتى جوبا جىل سو­ڭى­نا دە­يىن تولىق رەجىمدە جۇمىس ىستەي باستايدى.

ساراپشىنىڭ ەسەپتەۋىنشە, قازىر ەلىمىزدەگى ەلەكتروندى كوممەرتسيا ۇلەسى بۇكىل نارىقتىڭ 11 پايىزىن الادى. بۇل رەسەيدەگى كورسەتكىشتەن دە جوعارى. اقش نارىعىنداعى e-commerce ۇلەسى 26 پايىز بولسا, ۇلىبريتانيادا 30 پايىزعا تاقاۋ, ال قىتايدا 30-دان دا جوعارى. Ozon Marketplace باس ديرەكتورى ءمولدىر رىسا­ليە­ۆانىڭ سوزىنە سۇيەن­سەك, قازاقستانداعى ەلەكتروندى ساۋدا ۇلەسى 2025 جىلعا تامان 20 پايىزعا جاقىندايدى.

«بۇل رەتتە وفلاينمەن قاتار دي­جيتالداعى لوگيستيكالىق ين­فرا­قۇ­رى­لىمدى دا دامىتۋ وتە ما­ڭىزدى», دەدى ول ەلوردادا وتكەن e-commerce day فورۋمىندا سوي­لەگەن سوزىندە.

e-Bay Central Asia hub جەتەك­شى كونسۋلتانتى فابيانا ستا­شە­لينا قازاقستانداعى ونلاين-ساۋدا نارىعىندا كۇشتى ويىنشى­لار جي­ناقتالىپ جاتقانىن جەتكىزدى. ول بۇل تۇرعىدا ورتا­لىق ازيا مەن قا­زاقستان ونلاين ساۋدا پلات­فور­ما­لا­رىنىڭ شەتەل­دىك قول­دانۋ­شى­لارى تاراپىنان ۇلكەن قىزى­عۋ­شى­لىق تۋدىراتىنىن ايتتى.

Forbes باسىلىمىنىڭ جازۋىنشا, ەلەكتروندى ساۋدا الەمدە ۇلكەن سۇرانىسقا يە. 2021 جىلى جاھاندىق نارىق كولەمى 4,9 ترلن تەڭگەگە جەتكەن. Statista بولجامى بويىنشا, 2025 جىلعا تامان الەمدىك e-com نارىعى 7,3 ترلن تەڭگە مەجەسىن با­عىندىرادى.

«ساقتالىپ وتىرعان بەلسەندى تەن­دەنتسيانىڭ ءبىرى – ماركەت­پ­لەيس­تەردىڭ كوبەيۋى. Amazon, e-Bay جانە AliExpress سياقتى ماركەت­پلەيس­تەردىڭ ساتىلىمى ءار جىل سايىن تۇ­راقتى وسۋدە جانە بۇل كاتە­­گو­ريا­عا الەمدىك ەلەكتروندى كوم­مەر­تسيانىڭ ۇشتەن ەكىسى (67 پايىز) تيەسىلى. مىسالى, eMarketer دەرەگى بويىنشا, تەك Amazon-نىڭ وزىنە بۇكىل اقش-تاعى ونلاين-ساۋدانىڭ 41,4 پايىزى تيەسىلى. ءبىر جاعىنان الەۋمەتتىك پلاتفورمالار مۇم­كىن­­­دىگىنىڭ شەكتەۋلى ەكەنىنە قا­را­ماس­تان كومپانيالاردىڭ 20 پا­يى­زى ءوز ونىمدەرىن TikTok جانە Instagram ارقىلى ساتقىسى كەلەدى», دەپ جازادى باسىلىم.