قازاقستان • 07 قىركۇيەك, 2022

كەمەل ويلى, كەڭ جۇرەكتى الىپ ادام

375 رەت
كورسەتىلدى
3 مين
وقۋ ءۇشىن

بيىل تۋعانىنا 110 جىل تولىپ وتىرعان دىنمۇحامەد احمەت ۇلى قوناەۆتىڭ ۇزاق ۋاقىت بويى قازاقستاندى بايىپتى باسقارعان, دارحان دالامىزدا بوي كوتەرگەن كوپتەگەن قالا مەن نەبىر ساۋلەتى, ءسانى كەلىسكەن, كوز تارتىپ, كوڭىل سۇيسىندىرەتىن الەۋمەتتىك, مادەني, تۇرمىستىق نىسانداردىڭ اۆتورى دەگەن اتتى العان, تاتۋلىقتى تۋ ەتكەن كوپەتنوستى حالقىمەنەن ماقتالعان زامانىمىزدىڭ زاڭعار بيىك تۇلعاسى ەكەندىگى انىق.

كەمەل ويلى, كەڭ جۇرەكتى الىپ ادام

ديماش اتانىڭ كىسىلىك كەل­بەتى, دانالىقپەن بىتە قاي­ناسقان قايراتكەرلىك قالپى, الىستان ارنا تارتقان اقىل-پاراساتى, بيىك ءبىلىم-بىلىگى ءوز تۇستاستارىن قايران قال­دى­رادى ەكەن. اسىرەسە اسا قا­­­­­راپايىمدىلىعىن, وتە كى­شى­­پەيىلدىلىگىن, ەلمەن ەتەنە, ەمەن-جارقىن سويلەسە بىلە­تىن­­دىگىن كوزىمەن كورگەندەر جىر قىلىپ ايتادى. بۇل تاما­شا قاسيەتى تالاي جازۋشى, جۋرناليستەردىڭ قالامى ار­قىلى دا قالىڭ جۇرتقا كەڭىنەن تارالدى.

1975 جىلى جامبىل وبلىسى, مويىنقۇم اۋداندىق پار­تيا كوميتەتى عيماراتىنىڭ الدىندا تۇسىرىلگەن, جەكە مۇرا­عاتىمىزدا ساقتالعان مىنا سۋرەتتە دە كەمەل ويلى, كەڭ جۇ­رەكتى اسىل ازاماتتىڭ حالىقپەن جۇزدەسۋىنىڭ ءبىرى بەينەلەنگەن.

...ۇلكەن كىسىنى قۋانا قار­سى العان قاراپايىم اۋىل قاريالارى, اق جاۋلىقتى انا­­لار, جالىندى جاستار, جى­­گەر­لى جىگىتتەر, قىرمىزى قىز­­دار, بالاۋسا بالالار... ءبا­رى دە د.قوناەۆقا اق تى­لە­گىن ار­­­ناعىسى كەلەدى, بار­لى­عى دا ونىڭ جىلى لەبىزىن ەس­تى­گىسى كە­لەدى... ءتىپتى اي­نا­­­لا­سىن­­­­دا­عىلاردى ۇرەي­لەن­دىرە ۇر­كىتىپ, جانىنا جاقىندات­پاي­تىن وققاعارلارى جوق ەكەن­دىگىن ايتساڭىزشى!..

ديمەكەڭنىڭ ارتقى جا­عىندا ەكىنشى تۇرعان جامبىل وبلىستىق پارتيا كوميتەتىنىڭ ءبىرىنشى حاتشىسى, ءوڭىردىڭ ءوسىپ-وركەندەۋىنە ۇلكەن ۇلەس قوسقان مارقۇم حاسەن بەكتۇر­عانوۆ. سۋرەتتىڭ اۆتورى, جا­ڭىلماساق, قازتاگ-تىڭ سول كەزدەگى ءفوتوتىلشىسى گەننادي كوشكينتسەۆ.

ءيا, د.قوناەۆ وسى جىلى الىستاعى اۋدان – مويىنقۇمعا بارعان بولاتىن. سول ساپارىندا رەسپۋبليكا باسشىسى ايماقتىڭ جاي-كۇيىمەن جان-جاقتى تانىسقان, اۋدان ور­تالى­عىنا تاياۋ جەردەگى فۋر­مانوۆ اتىنداعى, سونداي-اق «تال­دىوزەك» سوۆحوزىنىڭ مال قىستاۋلارىن ارالاپ, مال­شى­لاردىڭ ەڭبەك جانە تۇر­مىس­تىق جاعدايىنا ءجىتى نازار اۋدارعان, سوعىستا قازا تاپ­قان بوز­­داقتارعا ارنالعان ەسكەرت­كىش-وبە­ليسكىگە گۇل شوق­تارىن قويعان.

سونىمەن قاتار مالشىلار­دىڭ مارشالى, قوس جۇلدىزدى جازىلبەك قۋانىشباەۆپەن, سوتسياليستىك ەڭبەك ەرلەرى ءدىل­داش يتباسوۆامەن, شومان شا­رىپباەۆپەن جانە 1917 جىلدان پارتيا مۇشەسى, «لاتىش اتقىشى», كەزىندە جازىقسىز قارالانىپ وسى قۇمدى ولكەگە جەر اۋدارىلىپ كەلگەن ۆيليس مارتىنوۆيچ كراستينمەن اڭگىمەلەسكەن.

ديماش اتامىز, مۇنىمەن بىرگە, اۋداندىق مۋزەيدى, كا­­سىپ­­تىك-تەحنيكالىق ۋچي­­لي­ششەنى, ساكەن سەيفۋل­لين اتىنداعى كينوتەاتردى اسىقپاي ارا­لاپ كورىپ, حالىق­پەن جۇزدەس­كەن.

بۇل, شىن مانىندە, مويىن­قۇمدىقتار ءۇشىن ۇمىتىل­ماي­تىن وقيعا بولىپ ەدى.

 

بەرىكباي قادىقوۆ,

جۋرناليست

 

الماتى وبلىسى,

قاراساي اۋدانى

سوڭعى جاڭالىقتار

استانا قالاسىنىڭ پروكۋرورى اۋىستى

تاعايىنداۋ • بۇگىن, 11:35