سۇحبات • 06 قىركۇيەك، 2022

عالىم احمەدياروۆ: جاڭا ماۋسىمدا جاڭالىق كوپ

64 رەت كورسەتىلدى

«استانا وپەرا» ءۇشىن ماڭىزدى كۇن تاياپ قالدى – 9 قىركۇيەكتە تەاتردىڭ ح مەرەيتويلىق ماۋسىمى باستالادى. قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى، «استانا وپەرا» تەاترىنىڭ ديرەكتورى عالىم احمەدياروۆ ەلىمىزدەن تىس جەردە دە تانىمال بولىپ ۇلگەرگەن شىعارماشىلىق ۇجىمنىڭ كورەرمەن قاۋىمعا نە دايىنداعانى تۋرالى ايتىپ بەردى.

– تەاتر مەرەيتويى قۇتتى بول­سىن! ىرگەسى قالانعاننان بەرگى 10 جىل ىشىندە «استانا وپەرا» تەك ەلىمىز عانا ەمەس، الەم تامسانا كوز تىگىپ، ءار جاڭالىعىن قالت جىبەرمەي باقىلاپ وتىراتىن ونەر­دىڭ ۇلكەن ورداسىنا اينالدى. جەتىستىكتىڭ باستى كىلتى نەدە دەپ ويلايسىز؟

– راحمەت. راس، تەاتردىڭ جەتىس­تىككە جەتۋى تەك ءبىر نەمەسە بىر­نە­شە ادامعا تيەسىلى ەڭبەك ەمەس، بۇل – تۇتاس ۇجىمنىڭ ماڭداي تەرى مەن قاجىرىنىڭ ارقاسىندا باعىن­دى­رىلاتىن بيىكتىك. سوندىقتان دا مەرەيتوي قارساڭىندا تەاترداعى بارشا ارىپتەسىمە العىس ايتقىم كەلەدى. اشىعىن ايتۋ كەرەك، داڭق شىڭىنا شىعۋ جانە سول دەڭگەيدى ۇستاپ قالۋ شىن مانىندە وتە قيىن. ءبىز العاشقى اشىلعان كۇننەن باستاپ ەلىمىزدە عانا ەمەس، بۇكىل الەمدە ءوزىمىزدى تانىتۋ جولىندا كوپ جۇمىس ىستەدىك، ءالى دە ىزدەنىسىمىز ىرگەلەنبەسە، تيتتەي دە توقتاعان جوق. ونىڭ ارقايسىسىن جەكە-جەكە تارقاتىپ ۇزاق ۋاقىت ايتۋعا بولادى. بىراق سونىڭ ىشىندە نەگىزگى جەتىستىكتەرىمىزدىڭ ءبىرى – ءبىز الەمدىك مادەني قاۋىمداستىققا كىردىك، شەتەلدە تانىمال بولا باستادىق. ءبىزدىڭ تەاتر ەۋروپا، امەريكا، كاناداداعى الەمدىك تۋرنە اياسىندا تانىستىرىلدى.

مەنىڭ ويىمشا، وسى ونجىل­دىق ىشىندە جۇزەگە اسقان ەڭ قى­زىق­تى جوبالاردىڭ جانە ءبىرى – «استانا وپەرا» باس ديريجەرى الان بورى­باەۆتىڭ جەتەكشىلىگىمەن ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن كەلگەن 1 200 مۋزىكانت پەن ۆوكاليستىڭ ورىنداۋىن­دا­عى مالەردىڭ №8 سيمفونياسى­نىڭ ءبىزدىڭ تەاترداعى پرەمەراسى بولدى. كونتسەرت «ەكسپو-2017» كەزىندە ءوتتى. ول ارتىستەرىمىزدىڭ ورىن­داۋشىلىق الەۋەتىن كورسە­تىپ قانا قويماي، سونداي-اق كورەرمەن­دەر اۋديتورياسىنىڭ اسقاق كلاس­سيكاعا دەگەن قىزىعۋشىلىعى مەن زياتكەرلىك دەڭگەيىن دە راستادى. سول جىلى 38 ميلليون اۋديتورياسى بار ايگىلى فرانتسۋزدىق «مەتستسو» تەلەارناسىنىڭ وسى اتالعان بىرە­گەي جوبانىڭ جازباسىن 3 اي بويى تاراتۋى دا تەاترىمىز ءۇشىن زور ماق­تانىش.

ودان بولەك، پلاسيدو دومين­گونىڭ شە­شىمى بويىنشا «پلاسيدو دومينگو وپەرالياسى» حالىقارالىق وپەرا انشىلەرى بايقاۋىنىڭ شيرەك عاسىرلىق مەرەيتويى ءبىزدىڭ تەاتر­دا ءوتتى. مۇندا «لا سكالا» تەاترى زامانىمىزدىڭ كورنەكتى ديريجە­رى زۋبين مەتامەن بىرگە گاسترول­دىك ساپارمەن كەلىپ، كورەرمەنگە ءوز ونەرلەرىن پاش ەتتى. سونداي-اق تەاتر ىشىندە Astana Opera حالىقارا­لىق وپەرا اكادەمياسى قۇرىلىپ، «حور» جانە «بالەت» سياقتى ەكى ءبو­لىمى بار بالالار تەاتر ستۋدياسىمەن بىر­گە تەاترىمىزدىڭ بولاشاعى ءۇشىن وتە ماڭىزدى تەاتر قولونەرىن وقىتۋ ستۋدياسى جۇمىس ىستەيدى. ەلور­دامىزدىڭ بەدەلدى كونتسەرتتىك الاڭدارىنىڭ ءبىرى – كۇلاش باي­سەيىتوۆا اتىنداعى كامەرالىق زال­دىڭ بەلسەندى جۇمىسى دا كوڭىلگە زور قۋانىش سىيلايدى. اتاپ ايتساق، وسىدان بىرنەشە جىل بۇرىن مۇندا Piccolo تەاترىنىڭ پەرسپەكتيۆالىق جوباسى ىسكە قوسىلدى، وندا وپەرا-بۋففا جاۋھارلارى ورىندالادى.

البەتتە، مۇنىڭ بارلىعى ءبىر-اق كۇن­دە ىستەلە سالعان جۇمىس ەمەس. اتالعان جەتىس­­تىكتەرگە جەتۋ ءۇشىن الدىمەن وپەرا، بالەت ترۋپ­پاسىن، حور، وركەستر، ياعني شىعار­­ماشىلىق، تەحنيكالىق قۇرامدى قالىپ­تاستىرۋ قاجەت بولدى. ال بۇل – وتە اۋقىمدى جۇمىس. ەڭ الدىمەن، ءبىز جوعارى دەڭگەيدىڭ باعدارىنا اينالا الاتىنداي بىرەگەي جولدى، كەيىننەن ۇلكەن تابىستى ناتيجەلەر اكەلگەن بەلگىلى ءبىر شىعارماشىلىق دەڭ­گەيدى تابۋ ءۇشىن تەاتر ونەرىنىڭ كور­نەكتى قايراتكەرلەرىن ىنتىماقتاستىق­قا تارتۋعا كۇش سالدىق. ول ءۇشىن اۋە­لى شىعارماشىلىق قۇرامعا بىلىك­تىلىگى جوعارى كاسىبي ماماندار – ستسەنوگرافتەر، سۋرەتشىلەر، رەجيسسەرلەر، ديريجەرلەر مەن بالەت­­مەيستەرلەردى تارتىپ، ولارمەن ىنتى­ماقتاسا جۇمىس ىستەۋگە ۇمتىلدىق. سونىڭ ناتيجەسىندە ­ۇزدىك قويىلىمدارىمىز ساحناعا جول تارتىپ، جەمىستى جوبالار جۇزەگە استى. ولاردىڭ قاتارىندا يتاليالىق رەجيسسەر پەر لۋيدجي پيتستسي، يتا­ليالىق ستسەنوگراف ءارى كوستيۋمدەر بويىنشا سۋرەتشى ەتسيو فريدجەريو، «وسكار» سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى فرانكا سكۋارچاپينو، التىناي اسىلمۇراتوۆا، الان بورىباەۆ جانە باسقالار بار. مۇنداي تۇلعالارسىز شىعار­ماشىلىق اتموسفەرا قۇرۋ جانە ورىن­داۋشىلىق شەبەرلىكتىڭ جوعارى دەڭگەيىنە قول جەتكىزۋ قيىن.

ءبىز شىعارماشىلىق قۇرام­نىڭ، رەپەر­تۋاردىڭ نەگىزىن قالادىق، ­بۇل ەلور­دا­مىزدا بەلگىلى ءبىر مادەني ورتا قالىپ­تاس­تى­رۋعا ىقپال ەتتى. سوندىقتان دا بۇگىن­دە ءبىز ەلور­دا­داعى جاھاندىق دەڭگەيدە مويىن­دالعان مۋزىكالىق-تەاترلىق ونەردىڭ ىرگە­تاستىن ورناتتىق دەپ سەنىممەن ايتا الامىز.

– شىعارماشىلىق ۇجىم – ەرەكشە اعزا، تەاترلارىڭىزداعى ىشكى احۋال قانداي؟

– مۇندا جايلى اتموسفەرا ورىن العان، ارتىستەر جۇمىسپەن شۇ­عىلدانۋدا. ۇلكەن جوبالار ىسكە اسىرىلىپ، پرەمەرالار بولعاندا عانا تەاتر داميدى، شىعارماشى­لىق ورتا قالىپتاسقاندا ءومىر قىزا تۇسەدى. مەن ءتۇرلى ۇجىمداردا جۇمىس جاساپ، جولىم بولعان اداممىن، الايدا «استانا وپەرا» – ەرەكشە ورىن، عاجايىپ ونەر الەمى، مۇندا مەرەكەلىك كۇيدى شىنداپ سەزىنۋگە بولادى. سپەكتاكل ءساتتى شىققاندا شىنايى قۋانامىن، ال ەگەر ءبىر نارسە ويداعىداي بولماي جاتسا، كوڭىلىم تۇسەدى، سەبەبى ءبىرىنشى كەزەكتە مەن ءۇشىن ماڭىزدىسى كورەرمەندەردىڭ قابىلداۋى جانە كوركەمدىك ناتيجە. بۇل تەك ءبىر ماۋسىمنىڭ ءىسى بولىپ قانا قويماي، تەاتر رەپەرتۋارىندا ۇزاق جىلدار بويى ساقتالادى.

– مەرەيتويلىق ماۋسىمدا كو­رەرمەن قاۋىمدى قانداي قىزىق­تار كۇتەدى؟

– جاڭا ماۋسىمدا جاڭالىق كوپ. ەڭ باستىسى، بۇل ماۋسىمدى ماز­مۇندى دا قانىق ەتۋگە تىرىس­تىق. 9 قىركۇيەك كۇنى الەمدىك وپەرا ساحناسىنىڭ جۇلدىزى، «گرەم­مي» سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى، سوپ­رانو سۋمي چونىڭ (كورەيا) قاتى­سۋىمەن وتەتىن كونتسەرتپەن جاڭا مەرەيتويلىق ماۋسىمىمىزدىڭ شى­مىلدىعى تۇرىلەدى. سونداي-اق شىعارماشىلىق ۇجىم مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنىڭ قول­داۋى­مەن وتەتىن الداعى پرەمەرا­لار­عا دا قىزۋ دايىندىق ۇستىندە. اتاپ ايتساق، ولار – رايموندو رە­بەك­تىڭ قويىلىمىنداعى سەرگەي پروكوفەۆتىڭ مۋزىكاسىنا جازىلعان «كۇلبيكە» زاماناۋي بالەتى، يۋري الەكساندروۆتىڭ قويىلىمىنداعى بالنۇر قىدىربەكتىڭ «قالقامان – مامىر» وپەرا-بالەتى جانە جولان داستەنوۆتىڭ مۋزىكاسىنا رەجيسسەر ەرەنباق تويكەنوۆ قويعان «قاڭباق شال» بالالارعا ارنالعان وپەراسى. سونداي-اق جاقىن كۇندەرى «استانا وپەرا» ءوزىنىڭ «جىبەك جولى» حالىق­ارالىق فەستيۆالىن وتكىزەدى. وعان قازاقستاندىق جانە شەتەلدىك وپەرا جانە بالەت جۇلدىزدارى قاتىسادى، سونىمەن بىرگە الەمدىك تەاتر سىنشىلارى كەلەدى دەپ جوسپارلانۋدا.

– «استانا وپەراداعى» جۇمى­سىڭىزدا ءسىز ءۇشىن ەڭ باستى قۇن­دى­لىق نە؟

– كۇردەلى سۇراق. مەن ءۇشىن تەاتردىڭ ءار جەتىستىگى – مەرەكە. دەسە دە تەاتر مەن كورەر­مەن ءبىر-بىرىمەن ەتەنە بايلانىس­تى بولعاندىقتان ءارى تەاتردىڭ ۇيىمداس­تىرۋ­شىلىق جاۋاپكەرشىلىگىنە تىكەلەي جاۋاپ بەرگەندىكتەن – مەن ءۇشىن كورەرمەن قاۋىممەن ءوزارا بايلانىس ەڭ قۇندى قاعيدا. 10 جىلدا كورەرمەنىمىزبەن ارامىزدا ءوزارا سۇيىسپەنشىلىك ورنادى دەپ سەنىممەن ايتا الامىن. وسى ۋاقىت ىشىندە اسقاق ونەر تۇتىنۋشىسىن قالىپتاستىردىق، جىل ساناپ بۇل ورتانىڭ كوكجيەگى كەڭەيە بەرەدى دەگەن ۇمىتتەمىز.

– اڭگىمەڭىزگە راحمەت.

 

اڭگىمەلەسكەن

نازەركە جۇماباي،

«Egemen Qazaqstan»

سوڭعى جاڭالىقتار

ايتىپ كەلگەن اپات

ايماقتار • كەشە

«مىڭ بالا» جەڭىمپازدارى

رۋحانيات • كەشە

اقيقاتتىڭ اي ديدارى – ءباسپاسوز

ەگەمەن قازاقستان • كەشە

ىنتىماقتاستىق ىقپالى

ەكونوميكا • كەشە

جاڭا فورماتتاعى ساۋدا

ەكونوميكا • كەشە

جوتەلگە جەڭىل قاراماڭىز

مەديتسينا • كەشە

بىتىمگەرشىلىك ساردارلارى

قازاقستان • كەشە

جىپ-جىلى جۇرەك بۋىنداي

ادەبيەت • كەشە

داۋىستىڭ دا ءتۇسى بار

ادەبيەت • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار