اڭگىمەنىڭ «قوناقتار» دەپ اتالۋى بەكەر ەمەس. ونى كۋرورتتان قايتىپ بارا جاتقان ساپارلارىندا جولاي ۇيگە سوقپاق بولعان بالالارىنىڭ جولىن توسىپ, ءتورت كوز بولىپ جۇرگەن ەرعابىل شال مەن كەمپىرىنىڭ اراسىنداعى ديالوگتاردى وقىپ وتىرىپ, بىردەن بايقايسىز. شىعارماداعى كەيىپكەرلەردىڭ شىنايى مىنەزى مەن ءسوز ساپتاۋلارى وقىعاننان ءۇيىرىپ اكەتەدى. كەيدە ءتىپتى ەزۋىڭىزگە كۇلكى دە ۇيىرەدى.
«كەمپىر, شاقشا كورمەدىڭ بە؟ – دەدى جۇمسارىپ.
– بايعۇس, «قايدالايدى» دا جۇرەدى ەكەنسىڭ! قويعان جەرىڭدى ۇمىتىپ قالاسىڭ با؟!. ءما. ەرەكەڭ ءلام-ميم دەمەي, الدىمەن ءبىر اتىم ناسىبايدى ەرنىنە تاستاپ, شاقشاسىن قالتاسىنا سالدى. كەمپىرى باسىن ۇستاپ, قايتادان توسەگىنە جانتايدى.
– باسىم سىنىپ, ولەيىن دەپ جاتىرمىن, مازالاي بەرمەشى.
– ولسەڭ, باعيلا كەمپىردى الىپ كەلەمىن, – دەدى شال باعاناعىداي ەمەس, كوڭىلدەنىپ.
– ءيا, جەتىسەرسىڭ! بالا ءبىر جاقتا, ءبىز ءبىر جاقتا. مىنا قۋ مولادان سۇيەگىمىزدى تابار ءبىر كۇنى. وسى قاراتۇبەكتىڭ باسىندا جۇماق تۇرعانداي ەكى ەلى قيا باسپايسىڭ... بۇگىن كەلسىن بالالار, كورەرسىڭ, ەرىپ كەتەمىن. قال جالعىز ءوزىڭ, ومالىپ. كەشە نوقتانىڭ ساعاعىن بايلاماپسىڭ عوي, كەر ك ۇلىن اعىتىلىپ كەتتى.
– يە, بۇعان بىردەڭە ايتساڭ, بۇل بىردەڭە ايتادى».
شىن مانىندە, ەرعابىل قاريا – ەسكىنىڭ ادامى, ازدى-كوپتى عۇمىرىندا تالاي باققا قولى جەتىپ, تالاي باقتان ايىرىلسا دا, قازاقى مىنەزى مەن ورلىگىن جوعالتپاعان ادام. قارتايعان كەمپىرى قالادا اجەپتاۋىر قىزمەت اتقاراتىن بالاسىنا قولىنا بارىپ تۇرايىق دەسە دە, ونىڭ ايتقانىنا كونبەي, اكەسى كورگەن, اكەسىنىڭ اكەسى كورگەن قارا ورىننان قوزعالعىسى كەلمەيدى. وعان اتا-باباسىنىڭ سۇيەگى جاتقان جەردەن ارتىق جەر جوق. وسى جەردەن ءبىر توپىراق بۇيىرسا بولعانى دەيدى. جازۋشى ءوز شىعارماسىندا ەرعابىل شال ارقىلى جيىرماسىنشى عاسىرداعى بارلىق زوبالاڭدى باسىنان كەشسە دە, قاناعاتى مەن شۇكىرشىلىگىنەن ايىرىلماعان قاريالار بەينەسىن كوركەم سۋرەتتەگەن. اقساقالدىڭ «ايدالادا ولگەن كارى قاسقىرعا ۇقساماي ەل-جۇرتتىڭ الدىندا ابىرويمەن وتسەم, ودان باسقا ارتىقتىڭ كەرەگى جوق» دەگەنى وقىرماندى سان تاراۋ ويعا قالدىرادى. ءومىردىڭ اقىرعى ءتۇيىنى وسى ءبىر اۋىز سوزدە جاتقان سەكىلدى. وسىنداعى ۇزىندىگە زەر سالىڭىزشى:
«– كارىلىك! ە-ە, جارىقتىق-اي! ۋھ! – ورامالىن الىپ, تەرىن ءسۇرتتى. كۇن جىلىنعان شىعار دەپ جۇقا بارقىت بەشپەنتىن شەشىپ, قولىنا الدى. ۋقالانعان ءوڭىرىن جازىپ جاتىپ: «ەرتەڭ سۇيەگىمە شاپان جەتپەي قالسا, – دەدى ىشىنەن, –بەكتەمىردەن قالعان جالعىز ەرعابىلدىڭ باسىندا تۇك بولمادى دەگەن اتاققا قالارمىن». الدەقالاي شالدىڭ كوز الدىنا ولگەننەن كەيىن مۇنى جۇرتتىڭ قالاي شىعارىپ سالاتىنى ەلەستەدى. جۇرتتىڭ ءبارى:
– ە-ە, قايران دۇنيە كىمگە وپا بەرگەن, بۇل كىسىلەر دە كەتتى-اۋ دۇنيەدەن. مۇنداي كىسىلەر ەندى تۋمايدى, تۋمايدى, – دەپ ازا تۇتىپ, ەندى بىرەۋلەر:
– شىركىن, بالا دەگەن وسى عوي! ساپابەك اكەسىن قانداي قىپ جونەلتتى, ءا! ويپىرماي, مۇنداي ۇلى دۇبىرمەن ءبىزدىڭ ەلدە ءالى ەشبىر شال اتتانباعان شىعار, – دەسىن, تاڭعالىسىپ بارا جاتقانعا ۇقسايدى. شال ك ۇلىمسىرەپ, تاياعىن ۇستادى». جالپى, وتكەن عاسىردىڭ ورتا كەزىنەن باستاپ, حالقىمىزدىڭ ۇلتتىق بولمىسى, مىنەز-قۇلقى وزگەرە باستادى. بۇعان كەڭەستىك كەزەڭدەگى يدەولوگيانىڭ ىقپالى قاتتى ءتيدى. اسىرەسە كوپتەگەن اۋىل مەن قالادا قازاق مەكتەپتەرى جابىلىپ, بالالار ورىسشا ءبىلىم الدى. ونىڭ اقىرى, ۇلتسىزدانۋعا الىپ كەلدى. وسى قاسىرەتتى تولەن اعامىز ءوز شىعارماسىندا شىم-شىمداپ وتىرىپ, اسەرلى باياندايدى.
ەرعابىل شال بالالارىنىڭ كەلگەنىنە شىنىمەن قۋانسا دا, اياق-قولى جالاڭاش كەلىنى مەن نەمەرەسىن شاقىرعانىنا كەلمەي, ورىسشا سويلەگەنىنە ىشتەي قىرىستانىپ قالادى. ول بالاسىنىڭ تاۋسىلىپ بىتپەيتىن مىلجىڭ اڭگىمەسىنە جىنى ۇستاپ شاڭىراققا قاراپ, ويلانىپ جاتادى. اۆتور وسى جەردەگى قاريانىڭ جان دۇنيەسىندەگى الاي-دۇلەي بولىپ جاتقان ءساتتى مىنا ءبىر ەپيزود ارقىلى شەبەر جەتكىزگەن.
«– ءاي, دوعارشى ەندى, – دەدى ەرەكەڭ شىداي الماي. – اناۋ ءوزىمىزدىڭ اسپانديارعا دومبىرا بەرشى, ءان سالسىن.
– ال ءان تىڭدايىق, – دەپ, كيسايىپ جاتقان جۇرت باستارىن كوتەرىپ الدى.
يەگى شىعىڭقى, ءىرى, قاپساعاي جىگىت كىشكەنە ەسكى دومبىرانىڭ ىشەكتەرىن اربيعان ساۋساقتارىمەن ەرىنە شەرتىپ, قۇلاعىن بۇرادى. ءبىراز دىڭىلداتىپ وتىرىپ, سەن ءۇشىن ايتىپ وتىرمىن دەگەندەي ساپابەككە قاراپ, جۋان قوڭىر داۋىسپەن جەڭىل ءبىر ءاندى بىلقىلداتىپ باستاپ كەتتى. ءاندى تولىق ايتپاي, ورتاسىنان ءۇزىپ تاستاپ, دومبىراسىن قايتا بۇرادى. ەرەكەڭ اشىق تۇندىكتەن جۇلدىزدارعا قاراپ جاتقان. – ءاي, ايتاتىن بولساڭ, ايتساڭشى, – دەدى اقىرىپ. –كەشەگى اكەڭ دۇيسەنبى دومبىرا ساۋساعىنا تيەر-تيمەستە ايعايلايتىن. نەدەن مۇنشا جامان بولىپ تۋدىڭدار؟ اسپانديار باعانادان وسى ءسوزدى كۇتىپ وتىرعانداي, دومبىرانى تىرناڭقىراپ قاعىپ-قاعىپ جىبەرىپ, تاماعىن كەنەپ الدى».
«نەدەن مۇنشا جامان بولىپ تۋدىڭدار»؟ شىنىندا دا, ءوز ۇلتىمىز بەن تىلىمىزدەن بەزىنىپ, نەگە مۇنشا جامان بولىپ تۋعان ۇرپاقپىز؟ قابىرعالى قالامگەر وسى ماسەلەنى دەر كەزىندە بايقاپ, ونى كوركەم ءتىل, يشارا ەمەۋرىنمەن بەينەلەپ دابىل قاقسا دا, بۇل تاقىرىپتىڭ قازىر دە ماڭىزدى ەكەنىن ىشتەي مويىندايمىز.
