«اقش جاعالاۋ كۇزەتى كەمەسىنىڭ جانارماي قۇيۋ جانە قايتا جابدىقتاۋ تۋرالى وتىنىشىنە سولومون ارالدارى جاۋاپ بەرمەدى», دەدى اقش-تىڭ رەسمي وكىلى The Guardian باسىلىمىنا بەرگەن سۇحباتىندا. مۇنى ساراپشىلار حونيارا مەن بەيجىڭ اراسىنداعى قاۋىپسىزدىك كەلىسىمىنە بايلانىستى دەپ توپشىلايدى. ويتكەنى وسى جىلدىڭ مامىر ايىندا قىتايمەن قاۋىپسىزدىك كەلىسىمىنە قول قويعاننان بەرى سولومون ارالدارى امەريكا قۇراما شتاتتارى جانە ونىڭ وداقتاستارىمەن شيەلەنىسكەن قارىم-قاتىناستا بولعان.
«تىنىق مۇحيتىنىڭ وڭتۇستىگىندە ايماقتىق بالىق شارۋاشىلىعى اگەنتتىگى زاڭسىز بالىق اۋلاۋدى پاترۋلدەۋ كەزىندە سولومون ارالدارىنىڭ استاناسى حونيارادا جانارماي قۇيۋعا قول جەتكىزە المادى», دەپ حابارلادى اقش جاعالاۋ كۇزەتىنىڭ وكىلى وليۆەر گەنري. ەسەسىنە كەمە پاپۋا-جاڭا گۆينەياعا جىبەرىلگەن. بۇدان بولەك, فيدجي, پاپۋا-جاڭا گۆينەيا, سولومون ارالدارى جانە ۆانۋاتۋدىڭ تىيىم سالىنعان ەكونوميكالىق ايماقتارىندا زاڭسىز بالىق اۋلاۋدى باقىلاۋمەن اينالىساتىن HMS Spey پاترۋلدىك كەمەسى ءۇشىن دە سولومون ارالدارىنىڭ پورتىنا كىرۋگە تىيىم سالىنعان. مۇنى باقىلايتىن ۇلىبريتانيانىڭ اسكەري-تەڭىز كۇشتەرى بۇل حابارلاماعا بىردەن تۇسىنىكتەمە بەرۋدەن باس تارتقان. الايدا كەيىن ماسەلەنى شيەلەنىستىرمەۋ ءۇشىن مالىمدەمە جاسادى. «HMS Spey بورتىندا فيدجي اسكەري-تەڭىز كۇشتەرىنىڭ وفيتسەرلەرى بولعان, ال ولار اۋستراليا, جاڭا زەلانديانىڭ ۇزاق قاشىقتىققا ۇشاتىن تەڭىز پاترۋلدىك ۇشاقتارىمەن, سونداي-اق اقش جاعالاۋ كۇزەتى تىنىق مۇحيتى ارالدارى فورۋمىنىڭ بالىق اۋلاۋ اگەنتتىگى ءۇشىن بارلاۋ وپەراتسياسىندا جۇمىس ىستەگەن. سوندىقتان سولومون ارالدارىنىڭ شەكاراسىنا جىبەرىلمەدى», دەپ حابارلادى كورولدىكتىڭ اسكەري-تەڭىز كۇشتەرى.
تىنىق مۇحيتىنداعى 17 مەملەكەتتى بىرىكتىرەتىن تىنىق مۇحيتى ارالدارى فورۋمىنىڭ بالىق شارۋاشىلىعى اگەنتتىگىنىڭ تەڭىز باقىلاۋ ورتالىعى سولومون ارالدارىنىڭ استاناسى حونيارادا ورنالاسقان. وندا اۋستراليا, اقش, جاڭا زەلانديا جانە فرانتسيانىڭ كومەگىمەن جىل سايىن زاڭسىز بالىق اۋلاۋدى باقىلاۋ وپەراتسيالارى جۇرگىزىلەدى.
اقش كەمەسىنىڭ ارالدارعا كىرە الماعانىن ەستىگەن گاۆايدەگى اقش جاعالاۋ كۇزەتىنىڭ قوعاممەن بايلانىس جونىندەگى وفيتسەرى كريستين كام «وليۆەر گەنري سولومون ارالدارىنىڭ لوگيستيكالىق پورتىنا قوڭىراۋ سوعۋى كەرەك ەدى», دەدى. سونداي-اق ول ماسەلەنى ديپلوماتيالىق جولمەن شەشۋدى ۇسىنىپ, «اقش مەملەكەتتىك دەپارتامەنتى سولومون ارالدارىنىڭ ۇكىمەتىمەن بايلانىستا جانە بولاشاقتا اقش كەمەلەرىنە بارلىق رۇقسات بەرىلەدى دەپ كۇتەدى», دەدى باق وكىلدەرىنە بەرگەن سۇحباتتا.
بۇل ماسەلەنى حونيارا مەن بەيجىڭ اراسىنداعى قاۋىپسىزدىك كەلىسىمىمەن بايلانىستىرعان ساراپشىلاردىڭ پىكىرىن ەكى ەلدىڭ بيلىگى جوققا شىعارادى. ولار «قاۋىپسىزدىك كەلىسىمىن» شىنىمەن دە قاۋىپسىزدىك ماقساتتا قولدانىلاتىنىن العا تارتىپ وتىر. سولومون ارالدارىنىڭ تۇراقتى سىرتقى ىستەر ءمينيسترى كوللين بەك باق وكىلدەرىنە بەرگەن سۇحباتىندا قىتايمەن كەلىسىم تىنىق مۇحيتىنداعى ەلدىڭ دامۋى ءۇشىن قاجەتتى ماسەلەلەردى شەشۋ ماقساتىندا جاسالعانىن مالىمدەدى. كوللين بەك سولومون ارالدارى بۇگىندە ىشكى قيىندىقتارمەن بەتپە-بەت كەلىپ تۇرعانىن جەتكىزدى, ونىڭ ىشىندە حالىق سانىنىڭ ءوسۋى ەكونوميكاعا اسەر ەتىپ وتىرعانىن ايتتى. «بىزدە جۇمىسسىزدىق دەڭگەيى وزەكتى ماسەلە, ەلدە جاستار سانى كوپ, جىل سايىن 18 مىڭعا جۋىق جاس جۇمىس ىزدەپ سابىلادى. ال ولاردىڭ بارلىعىن جۇمىسپەن قامتۋعا مۇمكىندىك جوق», دەدى ول سۇحباتىندا. سونىمەن قاتار ول بىلتىر حونيار قالاسىندا ءۇش ادامنىڭ ولىمىنە اكەلگەن جاپپاي تارتىپسىزدىك جۇمىسسىزدىق پەن ەل پرەمەر-ءمينيسترى ماناسسە سوگاۆەردىڭ ساياساتى مەن باسشىلىعىنا حالىقتىڭ كوڭىلى تولماۋىنىڭ ناتيجەسىندە ورىن العانىن ايتتى.
سولومون ارالدارىنىڭ تۇراقتى سىرتقى ىستەر ءمينيسترى كوللين بەكتىڭ ايتۋىنشا, ەكى ەلدىڭ كەلىسىمى «قوعامدىق ءتارتىپتى ساقتاۋ» جانە «ادامداردىڭ ءومىرىن قورعاۋ» ماقساتىندا سولومون ارالدارىنا قىتايدان «پوليتسيا, قارۋلى كۇشتەر, اسكەري قىزمەتكەرلەر جانە باسقا دا قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىن» شاقىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ال وپپوزيتسيالىق ساياساتكەرلەر سولومون ارالدارى قىتايدىڭ قارۋلى پوليتسياسى مەن اسكەري قىزمەتكەرلەرىن دەموكراتيالىق نارازىلىقتى باسىپ-جانشىپ, بيلىكتى ۇستاپ تۇرۋ ءۇشىن پايدالانۋى مۇمكىن دەپ الاڭداۋشىلىق ءبىلدىرىپ وتىر. بىراق كوللين بەك مۇنى بولدىرمايتىنىن مالىمدەدى. ول حالىقارالىق قاۋىمداستىققا الاڭداۋعا نەگىز جوق ەكەنىن ايتىپ, سولومون ارالدارى قىتايدىڭ ەلدە تۇراقتى اسكەرلەرىن كىرگىزۋگە رۇقسات بەرمەيتىنىن قايتالادى. «بۇل كەلىسىمنىڭ اسكەري بازا قۇرۋعا ەش قاتىسى جوق», دەدى ول. الايدا سولومون ارالدارىنىڭ وپپوزيتسيا جەتەكشىسى مەتيۋ ۋەل ەكىجاقتى مامىلە جوباسىندا قىتايعا «كەمەلەرگە كىرۋگە, ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازانى تولىقتىرۋعا جانە قىتايلىق اسكەري كەمەلەردىڭ سولومون ارالدارىندا ايالداپ, ءارى قاراي وتۋگە» مۇمكىندىك بەرەتىن ەرەجە بولعاننان كەيىن حالىقارالىق قاۋىمداستىق الاڭداۋشىلىق بىلدىرەدى دەدى. ال كوللين بەك «ماسەلەن, تابيعي اپات بولا قالسا, ونىڭ سالدارىن ىزدەستىرگەننەن گورى قاي ء«ورت ءسوندىرۋ بولىمىنە» جۇگىنەتىنى ماڭىزدى, وسىعان نازار اۋدارۋ قاجەت. ءبىز شىندىعىنا كەلگەندە ەل بەتپە-بەت كەلەتىن ماسەلەلەردىڭ الدىن الۋ شارالارىن قاراستىرۋىمىز كەرەك», دەدى. سونداي-اق ول سولومون ارالدارى سوڭعى جىلدارى تەڭىز دەڭگەيىنىڭ كوتەرىلۋىنە بايلانىستى بەس ارالىنان ايىرىلعانىن ايتىپ, «بۇگىندە ءبىز 2,7-3 گرادۋسقا (جاھاندىق جىلىنۋ) جاقىنداپ قالدىق. بۇل نەنى بىلدىرەدى؟ بۇل كوپتەگەن ارالىمىزدى سۋ استىندا قالدىرۋ, ەكونوميكاعا, تۋريزمگە, بالىق شارۋاشىلىعىنا اسەر ەتۋ دەگەندى بىلدىرەدى. مۇنداي تابيعي وزگەرىستەرمەن كۇرەسۋ ءبىر عانا ارالدىڭ قولىنان كەلمەيدى. وزگە ەلدەردىڭ كومەگى اۋاداي قاجەت. سەرىكتەس, تىلەۋلەس ەلدەردىڭ كوپ بولعانى جاقسى», دەدى.
سونداي-اق قىتاي سىرتقى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ رەسمي وكىلى ۆان ۆەنبيننىڭ ايتۋىنشا, كەلىسىم «تەڭدىك پەن ءوزارا تيىمدىلىك» پرينتسيپىنە نەگىزدەلگەن. قىتاي مەن سولومون ارالدارىنىڭ قاۋىپسىزدىك ىنتىماقتاستىعىنىڭ ماقساتى سولومون ارالدارى مەن وڭتۇستىك تىنىق مۇحيتى ايماعىنىڭ ورتاق مۇددەسىنە ساي كەلەتىن سولومون ارالدارىندا الەۋمەتتىك تۇراقتىلىق پەن ۇزاق مەرزىمدى تۇراقتىلىققا قول جەتكىزۋ بولىپ تابىلادى.
مۇمكىن, اقش كەمەسىنىڭ سولومون ارالدارىنا كىرۋىنە قحر-نىڭ قاتىسى جوق تا شىعار. الايدا اتالعان ەكى كەمە ءالى شەكارادان وتە الماي تۇر. وتكەن اپتادا بولعان بۇل جاعدايعا سولومون ارالدارىنىڭ بيلىگى جاۋاپ بەرمەي وتىر.
