بۇل, ارينە, جۇرتشىلىق اراسىندا الاڭداۋشىلىق تۋعىزىپ وتىرعانى داۋسىز. بارشانى «جانارماي تاپشىلىعى بولماي ما؟» دەگەن ءبىر ساۋال مازالايدى. زاۋىتتىڭ باس ديرەكتورى مۇرات دوسمۇراتوۆتىڭ پىكىرىنشە, مۇندا مۇنايدى قايتا وڭدەۋدىڭ ەكى اعىندى تىزبەگى بار. بۇل نىسانداردىڭ كەزەكپەن توقتاتىلىپ, ىسكە قوسىلۋىنا ىقپال ەتەدى. ەنەرگەتيكا مينيسترلىگى بەكىتكەن كەستەگە سايكەس جوندەۋ جۇرگىزۋ كەزىندە زاۋىتتىڭ 50-70% قۋاتى جۇمىسىن جالعاستىرا بەرەدى. بۇل كەزدە زاۋىت جۇمىسى تولىعىمەن توقتاتىلمايدى.
جوسپارلى الدىن الا جوندەۋ جۇمىستارى نە ءۇشىن قولعا الىنادى؟ قانداي ماقسات كوزدەلەدى؟ باس ديرەكتوردىڭ تۇسىندىرۋىنشە, بىرىنشىدەن, قوندىرعىلاردىڭ جوبالىق كورسەتكىشتەرىنە قول جەتكىزۋ, ەكىنشىدەن, ەكولوگيالىق پارامەترلەردى جاقسارتۋ, ۇشىنشىدەن, اۆتوماتتاندىرۋ قۇرالدارىن رەتكە كەلتىرۋ ءۇشىن تەحنولوگيالىق, كومپرەسسورلىق جانە ديناميكالىق جابدىقتى قاۋىپسىز ءارى سەنىمدى پايدالانۋدى قامتاماسىز ەتۋ ونەركاسىپتىك قاۋىپسىزدىك تالاپتارىنا سايكەس اتقارىلادى. جوندەۋ كەزىندە كاتاليزاتورلاردى اۋىستىرۋ, ىشكى ينسپەكتسيا, رەاكتورلىق, ىدىستىق, كولوننالىق, جىلۋ الماسۋ جابدىعى مەن قۇبىر جولدارىن تەكسەرۋ جانە كۋالاندىرۋ جۇرگىزىلەدى. تەحنولوگيالىق نىساندار كەزەڭ-كەزەڭىمەن جوندەلىپ, زاۋىتتى تۇراقتى جۇمىس رەجىمىنە كوشىرۋ قاراشانىڭ ءبىرىنشى ونكۇندىگىنە دەيىن جۇزەگە اسىرىلادى.
ەنەرگەتيكا مينيسترلىگى بەكىتكەن وندىرىستىك باعدارلامانى ورىنداۋعا بايلانىستى وتاندىق نارىقتا جانار-جاعارماي تاپشىلىعىن بولدىرماۋ ءۇشىن اتىراۋ مۇناي وڭدەۋ زاۋىتى جوندەۋ جۇرگىزۋ باستالعانعا دەيىن قاجەتتى رەزەرۆ دايىندايدى. سول سەبەپتەن, قىركۇيەك ايىنا الەۋمەتتىك ماڭىزى بار مۇناي ونىمدەرىنىڭ قورىن جاساقتاۋ كوزدەلىپ وتىر. ونىڭ ىشىندە 75 مىڭ توننا اۆتوكولىك جانارمايى, 115 مىڭ توننا ديزەل وتىنى, 6 مىڭ توننا رەاكتيۆتى وتىن, 5 مىڭ توننا سۇيىتىلعان گاز بار.
ال كەشە ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنىڭ مەملەكەتتىك رەتتەۋ بەلگىلەنگەن بولشەك ساۋدادا وتكىزىلەتىن مۇناي ونىمدەرىنە شەكتى باعالاردى بەلگىلەۋ تۋرالى بۇيرىعى كۇشىنە ەندى. بۇيرىققا سايكەس مىناداي ماركالى بەنزيننىڭ باعاسى بۇرىنعى دەڭگەيدە قالاتىن بولدى. ماسەلەن, اي-80 جانارمايىنىڭ باعاسى – 89 تەڭگە. قوستاناي مەن سولتۇستىك قازاقستان وبلىستارىندا اي-92 جانە اي-93 ماركالى بەنزينىنىڭ ءليترى – 187 تەڭگە, قازاقستاننىڭ باسقا وبلىستارىندا ليترىنە 182 تەڭگەنى, ديزەل وتىنىنىڭ ءليترى 450 تەڭگەنى قۇرايدى.
– بۇيرىقپەن ەلىمىزدە بەرىلگەن جۇرگىزۋشى كۋالىگىن كورسەتكەن كەزدە ديزەل وتىنىنىڭ ءليميتى وڭىرىنە قاراي كۇنىنە 100 ليتر كولەمدە ءبىر ليترىنە 230-260 تەڭگە باعامەن بەلگىلەنگەن. ال قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا كولىك قۇرالدارىن تىركەۋ تۋرالى كۋالىكتى كورسەتكەن كەزدە جۇك, ارنايى, مامانداندىرىلعان اۆتوموبيلدەر مەن اۆتوبۋستار ءۇشىن بەكىتىلگەن ليميت 300 ليتر ءۇشىن تاۋلىگىنە وڭىرىنە قاراي ليترىنە 230-260 تەڭگە باعامەن ساتىلادى. قالعان ساناتتاعى ادامدارعا, سونداي-اق كورسەتىلگەن ليميتتەردەن جوعارى ديزەل وتىنى ليترىنە 450 تەڭگەدەن بوساتىلاتىن بولادى, – دەپ حابارلادى مينيسترلىكتىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى.
سونداي-اق ەنەرگەتيكا مينيسترلىگى مۇددەلى تاراپتارمەن بىرلەسىپ, اۆتوجانارماي قۇيۋ ستانسالارىندا (اجقس) ساتىلاتىن ديزەل وتىنىنىڭ تاۋلىكتىك كولەمىن ودان ءارى قاداعالاۋ ءۇشىن اقپاراتتىق جۇيەنى انىقتاۋعا بايلانىستى ماسەلەلەردى پىسىقتاۋدى قولعا الدى. جاقىن ارادا اجقس وكىلدەرىمەن بىرلەسىپ جۇيەلەردى تەستىلەۋ وتكىزىلەدى. قازىر 2019 جىلى ونەركاسىپتىك پايدالانۋعا ەنگىزىلگەن «مۇناي ونىمدەرىنىڭ جەكەلەگەن تۇرلەرىن ەسەپكە الۋدىڭ اقپاراتتىق جۇيەسى» ىقتيمال نۇسقالاردىڭ ءبىرى رەتىندە قاراستىرىلىپ وتىر. ەلىمىزدەگى اجقس ناقتى ۋاقىت رەجىمىندە مۇناي ونىمدەرىنىڭ قالدىقتارى بويىنشا دەرەكتەردى كورسەتىلگەن اقپاراتتىق جۇيەگە بەرەدى.
دەگەنمەن, ءبىزدىڭ كورشى ەلدەردىڭ نارىعىنا قاراعاندا, ديزەل باعاسىنىڭ ءسال ارزان ەكەنى بايقالىپ وتىر. ماسەلەن, Argus كاسپي نارىعى سەرۆيسىنىڭ دەرەگىنە سۇيەنسەك, بيىلعى تامىزعا دەيىن ديزەل وتىنىنىڭ 1 ءليترى ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداققا مۇشە رەسەي فەدەراتسياسىندا – 446, قىرعىزستاندا – 412, ال بەلارۋس رەسپۋبليكاسىندا 446 تەڭگەنى قۇراعان. ال ارمەنيا رەسپۋبليكاسىندا 1 ليتر ديزەل باعاسى – 758 تەڭگە.
اتىراۋ وبلىسى
