ساياسات • 22 تامىز, 2022

ستراتەگيالىق ارىپتەستىك الەۋەتى ارتىپ كەلەدى

5925 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

پرەزيدەنت ق.توقاەۆتىڭ ازەربايجانعا ساپارى قارساڭىندا ەلوردادا قازاقستان-ازەربايجان ساراپشىلار كەڭەسىنىڭ ءبىرىنشى وتىرىسى ءوتتى. ەكى ەل ساراپشىلارى اراداعى ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى دامى­تۋدىڭ وزەكتى ماسەلەلەرىن, اتاپ ايتقاندا, ساۋدا جانە كولىك كوم­مۋنيكاتسيالارىنىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ, سونداي-اق ساراپتامالىق-تالدامالىق ىنتىماقتاستىقتىڭ ءرولىن كەڭەيتۋدى تالقىلادى.

ستراتەگيالىق ارىپتەستىك الەۋەتى ارتىپ كەلەدى

بيىل قازاقستان مەن ازەربايجان ارا­سىندا جاڭا ساراپشىلار كەڭەسى قۇ­رى­لدى. سونداي-اق ەكى ەلدىڭ ديپ­لو­ماتيالىق قاتىناستارىنىڭ ورنا­عانىنا دا 30 جىل تولىپ وتىر. «تاۋەل­سىزدىك جىلدارىندا نۇر-سۇلتان مەن باكۋ اراسىنداعى ىنتىماقتاستىق سترا­تەگيالىق وداقتاستىقتىڭ جاڭا دەڭگەيى­نە كوتەرىلدى», دەدى ساراپشىلار كەڭەس وتىرىسىندا.

ازەربايجان – قازاقستان ءۇشىن سەنىمدى وداقتاس, وڭتۇستىك كاۆكاز وڭىرىن­دەگى ستراتەگيالىق ماڭىزدى سەرىك­تەس. ازەربايجان ارقىلى ەلىمىز تۇر­كيا­عا, ودان ءارى ەۋرووداققا جانە تاياۋ شى­عىسقا تىكەلەي شىعا الادى. بۇ­گىن­­دە قازاقستاندا ازەربايجان كاپي­تا­لى بار 500-دەن استام كومپانيا تىر­كەلگەن. ال ازەربايجاندا قازاق­ستان­دىق كاپيتالى بار 145-كە جۋىق مەكەمە جۇمىس ىستەيدى. وتكەن جىلى ەكى ەل اراسىنداعى تاۋار اينالىمى 332,2 ملن دوللاردى قۇرادى.

الايدا ساراپشىلاردىڭ ايتۋىن­شا, ەكى ەل اۋىل شارۋاشىلىعى سالالارىندا ءوزارا مۇددەلەرى مەن مۇمكىندىكتەرى بار ەكەنىنە قاراماستان مۇناي-گاز, ونەركاسىپتىك كووپەراتسيا, كولىك جانە لوگيستيكا, «جاسىل ەنەرگەتيكانى» دامىتۋدا ءوز الەۋەتىن تولىق ىسكە اسىرا المادى. «قازىرگى گەوساياسي جاعداي كەرىسىنشە بىزگە نەعۇرلىم تىعىز ساۋدا-ەكونوميكالىق كووپەراتسيانىڭ قاجەتتىگىن كورسەتىپ وتىر. الەمدىك داعدارىس جاعدايىندا ىنتى­ماقتاستىقتىڭ ماڭىزدى مۇمكىن­دىكتەرىن كەيىنگە قالدىرۋعا بولمايدى. وسى ۋاقىتتا بىزگە پىكىر الماسۋ جانە ساراپتامالىق دەڭگەيدەگى تۇراقتى بايلانىستار وتە ماڭىزدى جانە پايدالى. ءبىزدىڭ مىندەتىمىز – قازاق­ستان-ازەربايجان ساراپشىلار كەڭەسى اياسىندا ەلدەرىمىزدىڭ باسشى­لىعىنا ءىس جۇزىندە ناتيجە بەرەتىن ۇسىنىس­تار ازىرلەۋ», دەدى پرەزيدەنت جانىنداعى قازا­قستان ستراتەگيالىق زەرتتەۋلەر ينس­تيتۋتىنىڭ ديرەكتورى ەركىن تۇ­قىموۆ. 

ازەربايجاننىڭ حالىقارالىق قاتىناستاردى تالداۋ ورتالىعىنىڭ باسقارما توراعاسى فاريد شافيەۆ نۇر-سۇلتان مەن باكۋ ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىقتى ودان ءارى دامىتۋ ءۇشىن ۇلكەن الەۋەتكە يە ەكەنىن ايتتى. «ورتا ءدالىزدى دامىتۋدىڭ ما­ڭىز­دىلىعىن اتاپ وتكىم كەلەدى. گەو­ساياسي جاعداي تاۋار اينالىمىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. قازاقستان مەن ازەربايجان كولىكتىك حاب رەتىندە الەۋەتىن كۇشەيتۋى كەرەك. قازىردىڭ وزىندە ءارتۇرلى بيۋروكراتيالىق پروتسەدۋرالاردى جەڭىلدەتۋ بويىنشا شارالار قابىلدانۋدا. كولىك بايلانىستارى تۋرالى ايتا وتىرىپ, ءبىز تەك ناقتى ءبىر سالاعا قۇرىلعان كەلى­سىم­دەردى عانا ەمەس, سونىمەن قاتار كەڭ ما­عى­ناداعى بايلانىستاردى, سونىڭ ىشىندە تالشىقتى-وپتيكالىق, ەنەرگەتيكالىق رەسۋرستاردى تاسىمالداۋ سەكىلدى سالالاردى دامىتۋدى نازارعا الامىز», دەدى ف.شافيەۆ.

ال ءماجىلىس دەپۋتاتى ايدوس سارىم ناقتى ىنتىماقتاستىقتى دامىتۋدىڭ وزەكتى تۇستارىن ەرتەرەك قولعا الىپ, زاڭنامالىق تۇرعىدان بەكىتۋ قاجەت دەپ سانايدى. «شىنايىلىق ەكى ەلدىڭ زاڭ شىعارۋشىلارىنان مۇلدە جاڭا قارقىندى, بەلسەندىلىك پەن بولجامدى سيپاتتاعى جاڭا جۇمىس ءستيلىن تالاپ ەتەدى. پارلامەنتتەر ءبىر جاعىنان, جاڭا ينفراقۇرىلىم سالۋ, جاڭا كولىك دالىزدەرىن قۇرۋ جوبالارىن جەدەل قاراستىرۋعا جانە راتيفيكاتسيالاۋعا, ەكىن­شى جاعىنان, قابىلدانعان كەلى­سىمدەر­دىڭ ءتيىمدى ورىندالۋىنا قوعام­دىق-پارلامەنتتىك باقىلاۋدى جۇزەگە اسىرۋعا دايىن بولۋى كەرەك», دەدى ول.

ءوز كەزەگىندە Talap قولدانبالى زەرت­تەۋلەر ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى راحىم وشاقباەۆ ەكى ەل اراسىن­داعى ءوزارا ءىس-قيمىل فورماتىن كەڭەي­تۋدى ۇسىندى. «ازەربايجان مەن قازاق­ستان ەڭ ۇلكەن ينۆەستيتسيالىق الەۋەتى بار ەلدەر رەتىندە ەكىجاقتى ىنتىماقتاستىق شەڭبەرىنەن شىعىپ, ايماقتا تاندەمدىك كوشباسشىلىق ۇلگىسىن قۇرا الادى. مەن سونداي-اق جاڭا تەحنولوگيالىق قۇرىلىمدار مەن تسيفرلىق ەكوجۇيەلەردىڭ ماڭىز­دىلىعىن اتاپ وتكىم كەلەدى. وسى تۇرعىدا احقو ازەربايجاندىق كومپا­نيالارعا ەكوجۇيەنى پايدالانۋ تۋرالى ۇسىنىس جاساي الادى. ءبىزدىڭ ۆەنچۋرلىق كومپانيالار ءۇشىن ازەر­بايجاندىق ستارتاپتاردىڭ تاجىريبەسىن زەرتتەۋ قىزىقتى بولار ەدى», دەگەن پىكىرىن ءبىلدىردى ر.وشاقباەۆ.

كەڭەستە ءبىلىم بەرۋ ماسەلەسى دە ءسوز بولدى. ازەربايجان ديپلوماتيا­لىق اكا­دەمياسىنىڭ پرورەكتورى فاريز يس­مايلزادە ەكى ەل اراسىن­داعى ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى ىنتىماق­تاس­تىقتىڭ كەلەشەگىنە, سونىڭ ىشىندە قوس ديپلومدىق ءبىلىم بەرۋ باعدار­لاما­لارىن ازىرلەۋ, عالىمدار مەن زەرتتەۋ­شىلەردىڭ قىسقا مەرزىمدى ساپار­لارىن ۇيىمداستىرۋ, سونداي-اق عىلىمي ەڭبەكتەردى بىرلەسىپ باسىپ شىعارۋدىڭ جولدارىنا توقتالدى. ازەربايجاننىڭ ميللي مەدجليس دەپۋتاتى ەلشاد ميرباشيروعلۋ ەكى ەل اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتىڭ تابىستى بولاتىنىنا سەنىم ءبىلدىردى.  سونداي-اق ءسوز العان ميللي مەدجليس دەپۋتاتى راسيم مۋسابەكوۆ ەكى ەل اراسىنداعى باۋىرلاستىق قارىم-قاتىناستا داۋلى تۇستار جوق, بۇل كەز كەلگەن سالادا تابىستى ءوزارا ءىس-قيمىل جاساۋعا مۇمكىندىك بەرەتىنىن اتاپ ءوتتى.

نەگىزى كەمە جاساۋ, مۇناي وندىرۋگە ارنالعان قۇرال-جابدىقتاردى ءون­دىرۋ جانە قۇبىرلاردى تارتۋ ەكى ەل اراسىن­داعى ناتيجەلى جۇزەگە اساتىن سالا­لار بولىپ تابىلادى. الداعى ۋاقىت­تا وسى باعىتتار بويىنشا جوبالار قولعا الىنىپ, ناقتى كەلىسسوزدەر جۇر­گىزىل­مەك.

سوڭعى جاڭالىقتار