سپورت • 18 تامىز، 2022

سپورتىمىزداعى سونى سەرپىندەر

54 رەت كورسەتىلدى

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ 2021 جىلى توكيو وليمپياداسى اياقتالعان بويدا: «ۇلتتىق قۇرامانىڭ وليمپياداداعى كورسەتكىشى سپورت سەكىلدى اسا ماڭىزدى سالادا شۇعىل ءارى ءتيىمدى رەفورمالار جۇرگىزۋ قاجەت ەكەنىن كورسەتتى. ۇلتتىق قۇرامانىڭ بۇل كورسەتكىشى قازاقستاننىڭ سپورتتاعى الەۋەتىنە جانە مەملەكەت تاراپىنان سپورتتى دامىتۋعا ءبولىنىپ وتىرعان مول قاراجاتقا سايكەس كەلمەيدى»، دەپ ميلليونداعان جانكۇيەردىڭ كوكەيىندەگى ويدى ءدوپ باسقان ەدى.

ءيا، سپورت جانە دەنە شىنىقتىرۋ سالاسىنا جاڭا قارقىن كەرەك ەكەنىن جاسىرا المايمىز. كەيىنگى جىلدارى ەل سپورتىنىڭ جاقسى ناتيجەلەرگە قول جەتكىزە الماي ءجۇرۋىنىڭ باستى سەبەپ­تەردىڭ ءبىرى – بىلىكتى كادرلاردىڭ جەتىس­پە­ۋى جانە ءار سالاداعى جۇيەسىزدىك. مىسالى، وليمپيادالىق سپورت تۇرلەرى تۋرالى ايتقاندا، بوكستان باسقا بىردە-ءبىر سپورت ءتۇرى كەيىنگى جىلدارى تورتجىلدىقتىڭ باس­تى دوداسى مەن الەم چەمپيوناتتارىندا تۇراقتى ءارى جۇيەلى ناتيجە كورسەتە الماي كەلەدى. ارينە، ءبىراز سپورت تۇرىنەن وليمپيا ويىندارى مەن الەم چەمپيوناتتارىندا جۇلدە الىپ، جانكۇيەرلەردى قۋانىشقا بولەگەن ساتتەر بولدى. بىراق ولارداعى جەتىستىك ءدال بوكستاعىداي تۇ­راقتى ەمەس. مىسالى، دميتري بالان­دين 2016 جىلى وليمپيادا چەمپيونى اتانعاننان بەرگى التى جىلدا جۇزۋدەن الەم چەمپيونى بولعان ءبىر سپورتشىمىز جوق. ءدميتريدىڭ جەڭىسى مىقتى دەگەن ءبىر-ەكى باپكەردىڭ ماڭداي تەرى مەن ءبىلىم-بىلىگىنىڭ ناتيجەسى دەۋگە بولادى. ال ءجۇزۋ بويىنشا وليمپيادا سايىستارىندا وتىزدان استام مەدال جيىنتىعى ساراپقا تۇسەدى. ياعني، مەدال الۋعا مۇم­كىندىگى مول ءجۇزۋ سپورتى بويىنشا قازاق­ستاندا ءالى كۇنگە دەيىن ءداستۇرلى ءارى وزىق دامۋ سيس­تەماسى قالىپتاسقان جوق.

جەڭىل اتلەتيكادا دا سولاي. ولگا شيشيگينا، ولگا رىپاكوۆالار وليم­پيا ويىندارىندا مەدال ولجالاپ، بۇل سالانىڭ جىرتىعىن جاماپ وتىردى. ال وليمپيا ويىندارىنىڭ باع­دارلاماسىندا جەڭىل اتلەتيكانىڭ قان­شاما ءتۇرى بار. ءبىز ءالى كۇنگە دەيىن سونىڭ ءتورت-بەس تۇرىنەن بولسىن، ءداستۇرلى مەكتەپ قالىپتاستىرا الماي كەلەمىز. جالپى ورايلى جەردە ايتىلعانى ءجون، سپورتتىق الەۋەتىمىزدەگى كەزەك كۇتتىرمەيتىن ءبىر ماسەلە – سپورتتىق رەزەرۆ جاساقتاۋ. اي­تالىق ءبىرىنشى ءنومىرلى سپورتشىلارىمىز جاراقات العان نەمەسە باسقا توسىن وقي­عالار كەزىندە، سونداي-اق سپورتتىق مانسابىن اياقتاعان جاعدايدا رەزەرۆتىك قۇرامنىڭ بولۋى اسا قاجەت. قازىر مي­نيس­ترلىك وسى رەزەرۆتى ارتتىرۋ بويىنشا جۇمىس ىستەپ جاتىر.

ال ەلىمىزدىڭ بارلىق ايماعىندا قانات جايعان، اۋەلدەن جەڭىستى جولى، تاما­شا ءداستۇرى بار گرەك-ريم، ەركىن جانە دزيۋدو كۇرەستەرىنەن ءححى عاسىردىڭ العاشقى جيىر­ما ەكى جىلىندا بىردە-ءبىر وليمپيادا چەمپيونىنىڭ شىقپاعانى، وسى جىلدارى گرەك-ريم مەن ەركىن كۇرەستەن الەم چەمپيوندارىن باپتاي الماعانىمىز – سپورتشىلاردىڭ ناشارلىعىنان ەمەس، بۇل سالالارداعى ساتىلى، عىلىمي دامۋ جۇيەسىنىڭ جوقتىعىنان، كەيىنگى شيرەك عاسىرداعى باپكەرلىك مەكتەپتىڭ ساپاسى تومەندەپ، مامانداردىڭ بىلىمسىزدىككە بوي ۇرۋىنان دەپ ويلايمىز.

قىسقى سپورت تۇرلەرىنىڭ جاعدايىن دا كەرەمەت دەۋگە كەلمەيدى. ءححى عاسىردىڭ العاش­قى جيىرما ەكى جىلىنداعى وليم­پيا ويىندارى مەن الەم چەمپيو­نات­تارىنىڭ جۇلدەگەرلەرىن ساۋساقپەن ساناپ شىعۋعا بولادى. وسى كەزەڭدەگى التى بىردەي قىسقى ويىنداردا قازاقستان قۇراماسىنا ءبىر التىن مەدال بۇيىرعان جوق. 2022 جىلعى بەيجىڭ وليمپياداسىنان دا ولجاسىز ورالدىق. جەرى الاقانداي عانا، حالقى التى ميلليونعا جەتپەيتىن نورۆەگيا سپورتشىلارى بەيجىڭدە 16 «التىنعا» قول جەتكىزدى. الداعى ۋاقىت­تا ءبىز وسىنداي سپورتتاعى تابىستارى تولا­عاي ەلدەردىڭ باي تاجىريبەلەرى مەن وزىق تەحنولوگيالارىن كوبىرەك ۇيرەن­گە­نىمىز دۇرىس.

بىزدە قىسقا سپورت تۇرلەرى بويىنشا وليمپيا ويىندارى مەن الەم چەمپيوناتتارىندا 40-50 ورىنداردا جۇرەتىن سپورت­شىلار جەتەرلىك. ەندىگى جەردە سپورت كوميتەتى مۇنداي «كەڭدىككە» جول بەر­مەۋى كەرەك. دزيۋدوشىلار دۇنيە­جۇ­زى­لىك ايتۋلى رەسمي جارىستارعا رەيتينگ جۇيەسىمەن بارادى. بىزدەگى باسقا سپورت تۇرلەرى دە وسى تارتىپكە كوشكەنى دۇرىس.

ارينە، ولقىلىقتىڭ ورنى بىردەن تولا قويمايدى. كەيىنگى جارتى جىلدان استام ۋاقىت ىشىندە ءبىرشاما اۋقىمدى جۇ­مىس قولعا الىندى. ايتالىق، وليم­پيادا، پاراليمپيادا جانە سۋردليم­پيادا ويىندارى مەن الەم چەمپيوناتتارىندا جەڭىمپاز جانە جۇلدەگەر اتانعان سپورتشىلار مەن ولاردىڭ جات­تىق­تى­رۋ­شى­لارىنىڭ ءومىر بويعى جار­دەم­اقىسى ايىنا 73 مىڭ تەڭگەدەن 300 مىڭ تەڭگەگە كوتەرىلەدى.

سونداي-اق 2022 جىلدان باستاپ 2024 جىلعا دەيىن سپورت تورەشىلەرىنىڭ بازالىق لاۋازىمدىق جالاقىسى كەزەڭ-كەزەڭىمەن 10 پايىزدان 100 پايىزعا دەيىن وسەتىن بولادى. بۇدان بىلاي حالىق­ارالىق دارەجەدەگى تورەشىلەردىڭ بازا­لىق لاۋازىمدىق ايلىقاقىسى 2 مىڭ تەڭگەدەن 17 مىڭ تەڭگەگە دەيىن ارتادى. وسى­لايشا ءبىز اتالعان ماماندىققا دەگەن سۇرانىستى جوعارىلاتىپ، ءادىل تورەلىك ەتەتىن تورەشىلەر قاتارىن كو­بەي­تەمىز دەپ سەنەمىن. اتالعان مامان­دىققا دەگەن سۇرانىستى كوبەيتىپ، ساپالى تورەشىلەر قاتارىن مولايتساق، بۇل ءوز كەزەگىندە تورەشىلەردى ىنتالاندىرىپ قانا قويماي، ەل سپورتىنىڭ ىلگەرى قادام باسۋىنا دا سونى سەرپىن بەرەدى. ايپەسە، ازعانتاي عانا اقشاعا جۇمىس ىستەيتىن تورەشىگە جوعارى تالاپ قويۋ قيىن. ودان بولەك، سپورتتىڭ اينالاسىنداعى جەرشىلدىك، ءوز ءوڭىرىنىڭ عانا سپورتشىسىن العا شىعارۋ جاعى دا وسى ولقىلىقتاردان تۋىندايدى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا، بولاشاقتا تورەشى­لە­رىمىزگە تاڭداۋ دا، تالاپ تا كۇشەيەدى.

توكيوداعى جازعى جانە بەيجىڭدەگى قىسقى وليمپيا ويىندارىنان كەيىن ۇلتتىق قۇرامانىڭ 28 باپكەرىن وزگەرتۋگە تۋرا كەلدى. جاڭادان تاعايىندالعان باس جاتتىقتىرۋشىلارمەن كەزدەسۋ كەزىن­دە ولاردىڭ ءوز مىندەتتەرىنە اسا جاۋاپ­كەر­شى­لىكپەن قاراۋى تاپسىرىلدى. ەندىگى جەردە باس باپكەرلەر ءاربىر الەم جانە ازيا چەمپيوناتتارىنان كەيىن سپورت كوميتەتىنىڭ الدىندا جۇيەلى تۇردە ەسەپ بەرەتىن بولادى.

اقيقاتىن ايتساق، بىزدە بىلىكتى كادر­لار تاپشىلىعى نەگىزگى پروبلەمانىڭ ءبىرى بولىپ وتىر. سپورت سالاسىن جۇيەلى دامۋ جولىنا سالۋ ءۇشىن كادرلاردىڭ كاسىبي دارەجەسىن كوتەرۋگە، كەيىنگى تول­قىن جاستاردان ءبىلىمدى، بىلىكتى ماماندار دايىنداۋعا كىرىسۋىمىز كەرەك. بۇعان مەم­لە­كەتتىك ءمانى زور ماسەلە رەتىندە قاراۋعا ءتيىسپىز.

رەسپۋبليكا بويىنشا سپورت تۇرلەرىن سارالاۋدىڭ دا ماڭىزى ەرەكشە. ەلىمىز­دىڭ جاستارى سپورتتىڭ 172 تۇرىمەن شۇعىل­دا­نادى ەكەن. جالپى وليمپيا ويىن­دارى مەن الەم چەمپيوناتتارىندا تابىس­تى ونەر كورسەتۋ ءۇشىن ارينە، سپورتتىڭ بارلىق ءتۇرىن نازاردا ۇستاۋىمىز كەرەك. ساي­كەسىنشە، كوبىرەك مەدال اكەلەتىن سپورت تۇرلەرىنە دەگەن قاتاڭ تالاپ باسەڭ­دە­مەۋى قاجەت.

جالپى العاندا، كەز كەلگەن سپورت ءتۇرى بويىنشا ەڭ اۋەلى مىقتى كادرلاردى ىرىكتەپ الساق، سونداي-اق عىلىمي-كەشەندى توپتار قۇرىلىپ، دامۋ باعدارلامالارى جاسالسا، الداعى ءۇش-ءتورت جىلدا رەسپۋب­ليكا سپورتى ءبىر ارناعا ءتۇسۋى ءتيىس. وزىق ەلدەردىڭ قايسىنىڭ سپورت سالاسىن الىپ قارامايىق، عىلىمسىز كوزگە ەلەستەتە المايسىز. ءبىز بولاشاقتا وسى جاعىنا باسا ءمان بەرگىمىز كەلەدى.

جالپى، عىلىم سپورتتىڭ ىرگەتاسىنان باستاپ بارلىق ساتىسىن قامتۋى كەرەك. ول ءۇشىن بىلىكتى كادرلار دايارلاۋ ىسىنە با­رىنشا كۇش سالۋعا ءتيىسپىز. بۇگىندە تەك دەنە شىنىقتىرۋ ءپانىنىڭ مۇعالىمدەرىن دايارلاپ، ەل سپورتىنىڭ كوشىن العا جىل­جىتۋ مۇمكىن ەمەس. كاسىبي جاتتىق­تى­رۋشىلار مەن ادىسكەرلەرگە دەگەن سۇ­را­نىس كۇن ساناپ ارتىپ كەلەدى. ءبىز بۇل ماسە­لەنى دە ەرەكشە نازاردا ۇستاعانىمىز ءجون.

سونىمەن بىرگە مينيسترلىككە سپورت ينتەرناتتارىنىڭ كۇن ءتارتىبىن وزگەرتۋ تۋرالى ۇسىنىستار كوپتەپ ءتۇسىپ جاتىر. سەبەبى، ينتەرناتتاردىڭ كۇن ءتارتىبى تىم تىعىز. كۇنىنە ەكى جاتتىعۋ، تاڭەرتەڭ باس­تالىپ كەشكىسىن اياقتالاتىن ساباقتار وقۋشىلارعا اۋىر سوعادى. وسىنىڭ سالدارىنان ينتەرنات وقۋشىلارىنىڭ باسىم بولىگىندە ءبىلىم ساپاسى مەن سپورتتىق ناتيجەلەر ويداعىداي ەمەس. وسى ماسەلەنى ۇزاق جىلدان بەرى زەرتتەپ، قاداعالاپ جۇرگەن ماماندار ينتەرناتتاعى تاڭەر­تەڭگى 1،5 ساعاتتىق جاتتىعۋدى 40-50 مينۋتتىق جەڭىل جاتتىعۋمەن الماستىرىپ، ۇنەمدەلگەن ۋاقىت ەسەبىنەن وقۋ­شى­لاردىڭ ەركىن دەمالعانىن قالاپ وتىر. سەبەبى ينتەرنات وقۋشىلارى كۇن ءتارتىبىنىڭ تىم تىعىزدىعىنان زورىعادى. مەملەكەت ءۇشىن ەڭ الدىمەن، جاستاردىڭ دەنساۋلىعى مەن بولاشاعى ماڭىزدى.

كەڭەس وكىمەتى كەزىندە سپورتتىق با­عىت­تاعى ينتەرناتتار اراسىندا وداق­تىق بىرىنشىلىكتەر، سپارتاكيادالار ۇيىم­­داستىرىلاتىن. كەيىنگى جىلدارى ءبىزدىڭ ەلدە مۇنداي جارىستار توق­تاپ قالدى. مادەنيەت جانە سپورت مي­نيسترلىگى بيىل بوكس، دزيۋدو، گرەك-ريم جانە ەركىن كۇ­رەستەن ينتەرنات وقۋشىلارى اراسىندا كو­ماندالىق جارىس وتكىزدى. رەسپۋب­لي­كالىق جانە وبلىستىق ينتەرناتتار ارا­سىنداعى باسەكەدە قاجىمۇقان مۇڭايت­پاس­ ۇلى جانە قاركەن احمەت ۇلى اتىنداعى رەسپۋبليكالىق، ءجالاڭتوس ءباھادۇر اتىن­داعى قىزىلوردا وبلىسىنىڭ ينتەر­نات­تارى وزىپ شىعىپ، جۇلدەلى ورىن­دار­عا يە بولدى. وكىنىشكە قاراي، بۇل جارىستا اقمولا وبلىسىنىڭ، سولتۇستىك قا­زاقستان جانە پاۆلودار وبلىس­تا­رى­نىڭ ينتەرناتتارى وتە تومەن ناتيجە كورسەتتى.

ەندى بۇقارالىق سپورت تۋرالى ءسوز قوزعاساق. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى توقاەۆتىڭ: «دەن­ساۋ­لىق كىلتى – دەنە شىنىقتىرۋ. بۇقارالىق سپورتقا، بالالار سپورتىنا بارلىق جاع­داي­دى جاساۋ قاجەت. وبلىس اكىمدەرى سپورت ينفراقۇرىلىمىنىڭ كەزەڭ-كەزە­ڭى­مەن قۇرىلۋىن قامتاماسىز ەتۋى كەرەك»، دەگەن ءسوزىنىڭ قوعام ءۇشىن ماڭىزى ايرىقشا. بيىل الماتى، اتىراۋ، قا­راعاندى، قىزىلوردا، پاۆلودار جانە سولتۇستىك قازاقستان وبلىستارىندا 10 دەنە شىنىقتىرۋ-ساۋىقتىرۋ كەشەنىن سالۋ جوسپارلانىپ وتىر. سونىمەن قاتار مەملەكەتتىك مەنشىكتەگى سپورت عيماراتتارىن جەكە­شەلەندىرۋگە تىيىم سالۋ تۋرالى زاڭ­ناماعا تۇزەتۋلەر ەنگىزۋ ماسە­لەسى پىسىقتالۋدا. مينيسترلىككە باعى­نىستى رەسپۋبليكالىق وقۋ-ادىس­تە­مەلىك جانە تالداۋ ورتالىعىنىڭ قىز­مەتكەرلەرى بيىلعى اقپان ايى­نان باس­­­­­­تاپ الماتى وبلىسى مەن الماتى، شىمكەنت قالالارىنداعى دەنە شى­نىقتىرۋ مەن سپورتتىڭ دامۋ با­­رى­­سى­نا، الماتىداعى رەسپۋبليكالىق سپورت كوللەدجىنىڭ، اقمولا، پاۆلودار، سول­­تۇستىك قازاقستان وبلىستارىنداعى سپورتتىق ينتەرنات-كوللەدجدەردىڭ جۇ­مىس­تارىنا تالداۋ جاساپ، جەرگىلىكتى ماماندارمەن تىلدەسىپ، پىكىرلەسىپ قايتتى. بۇل پرەزيدەنتىمىز قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» تۇجىرىمداماسىمەن ۇندەسىپ جاتقان جۇمىس. سونداي-اق وسى ورتالىقتىڭ قىزمەتكەرلەرى بەلگىلى ماماندار مەن اتاقتى سپورتشىلاردان توپ قۇرىپ، شىمكەنت قالاسىندا جانە تۇر­كىستان وبلىسىنىڭ بىرنەشە اۋدانىندا جۇرتشىلىقپەن تارتىمدى كەزدەسۋلەر ۇيىمداستىردى. جۇزدەسۋلەر بارىسىندا ماماندار مەن سپورتشىلار دەنە شىنىقتىرۋ جانە سپورتتىڭ ماڭىزى مەن پايداسى تۋرالى كەلەلى اڭگىمە قوز­عادى. بۇل شارالارعا، اسىرەسە جاس وسكىن سپورت­شىلاردىڭ كوپتەپ قا­تىس­قانىن، ولاردىڭ ماماندار مەن چەم­پيوندارعا كوكەيدەگى سۇراقتارىن توپەلەپ قويعانىن باسا ايتۋىمىز كەرەك. الداعى ۋاقىتتا بەلگىلى ماماندار مەن چەمپيونداردىڭ ايماقتارداعى جۇرتشىلىقپەن، جاس سپورتشىلارمەن كەزدەسۋلەرىن جالعاستىرۋدى كوزدەپ وتىرمىز.

سونىمەن بىرگە «حالىق ۇنىنە قۇلاق اسا­تىن مەملەكەت» تۇجىرىمداماسىنا وراي كۇزدە وڭىرلەردىڭ سپورت نۇسقاۋ­شى­لارى مەن ادىسكەرلەرىنىڭ قاتىسۋىمەن ەلوردادا ۇلكەن جيىن وتكىزۋ جوسپارىمىزدا بار.

قورىتا ايتقاندا، بۇقارالىق سپورتقا باي­لانىستى مينيسترلىكتىڭ الداعى ۋا­قىت­تا اتقاراتىن شارۋالارى از ەمەس.

قازىرگى اسا ماڭىزدى مىندەتتىڭ ءبىرى – 2024 جىلى پاريجدە وتەتىن جازعى وليمپيا ويىندارىنا تىڭعىلىقتى ازىر­لەنۋ. ىجداھاتتى ىزدەنىس پەن تىنىم­سىز ەڭبەگىمىز ارقىلى جوعارى ناتي­جە كورسەتىپ، ميلليونداعان تىلەۋلەس وتان­دا­سىمىزدىڭ سەنىمىن اقتاعىمىز كەلەدى.

ءبىز – ەجەلدەن جىگەرىن تۋ ەتىپ، نامىسىن قۇلاتپاعان ەرجۇرەك حالىقپىز. ارقاشان سول ەرەكشەلىگىمىزدى ساقتاي وتىرىپ جوعارى جەتىستىكتەرگە جەتۋگە ءتيىسپىز. تالابى زور، تالانتى ايقىن ۇل-قىزدارىمىزدى بارىنشا قولداۋىمىز قاجەت. «بىلەكتى ءبىردى جىعادى، ءبىلىمدى مىڭدى جىعادى» دەپ دانا بابالارىمىز ايتىپ كەتكەندەي، بىلەگىمىز بەن ءبىلى­مىمىزدى قاتار شىڭداساق، ءبىز باعىن­دى­رار بيىكتەر، ءبىز الار اسۋلار ءالى الدا دەپ سەنەمىن.

 

داۋرەن اباەۆ،

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مادەنيەت جانە سپورت ءمينيسترى

سوڭعى جاڭالىقتار

ەلوردادا Astana Marathon-2022 وتەدى

ەلوردا • بۇگىن، 12:16

سوماليدە جارىلىس بولدى

الەم • بۇگىن، 10:25

بۇگىنگى ۆاليۋتا باعامى

قارجى • بۇگىن، 10:13

ەكىنشى ورىنعا تابان تىرەدى

سپورت • بۇگىن، 07:32

وۆەرتايمدا جەڭدى

حوككەي • بۇگىن، 07:30

وزبەكستاننان باسىم ءتۇستى

سپورت • بۇگىن، 07:28

شەراعاڭ – ساحنا تورىندە

تەاتر • بۇگىن، 07:27

كوڭىل ارباعان كەڭىستىك

ادەبيەت • بۇگىن، 07:23

ۇستازدار ۇلىقتالعان كۇن

ءبىلىم • بۇگىن، 07:20

جاستار – تابيعات قامقورشىسى

ەكولوگيا • بۇگىن، 07:17

ۇقساس جاڭالىقتار