الەم • 17 تامىز، 2022

ەلەكتر ەنەرگياسىنان باس تارتۋ كىمگە ۇتىمدى؟

975 رەت كورسەتىلدى

ەۋروپا جاھاندىق ەنەرگيا باعاسىنىڭ شارىقتاۋىنا بايلانىستى ەلەكتر قۋاتىن ۇنەمدەۋگە كوشتى. كوسوۆو بۇدان بىلاي ەلەكتر قۋاتىن يمپورتتاۋعا شاماسى جوق ەكەنىن مالىمدەدى. ال ازيا ەلدەرى ازىرگە رەسەيدەن الاتىن ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ مولشەرىن ازايتا قويعان جوق.

كەشە كوسوۆونىڭ ەنەرگيا تاراتۋشى KEDS كومپانياسى تۇرعىندارعا ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ وشىرىلەتىنىن رەسمي تۇردە مالىمدەدى دەپ حابارلايدى Reuters اگەنتتىگى. «ەلەكتر قۋاتى كۇنىنە التى ساعات بەرىلىپ، ەكى ساعات وشىرىلەدى»، دەدى KEDS وكىلى ۆيكتور بۋجالا. ول سونىمەن قاتار رەسەيدەن ەلەكتر ەنەرگياسىن الۋدى توقتاتاتىنىن مالىمدەدى. سوندىقتان ەلەكتر قۋاتىن ۇنەمدەۋدەن باسقا امال قالمايدى. ويتكەنى ەلدىڭ كومىر ەلەكتر ستانسالارى مەن جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرىنەن ساعاتىنا نەبارى 500 مۆت وندىرىلەدى، ال تۇتىنۋ ساعاتىنا 800 مۆت-تى قۇراپ وتىر. ۆ.بۋجالا جارىقتىڭ قاي ۋاقىتتا قالىپقا كەلەتىنىن ايتپادى. كوسوۆو بيلىگى بولسا وتاندىق وندىرىسكە سەنۋى كەرەكتىگىن العا تارتىپ وتىر. سون­داي-اق قاڭتاردا ۇكىمەت ەلەكتر ەنەرگياسىن تۇتىنۋدى شەكتەۋ ماقساتىندا كريپتوۆاليۋتانى وندىرۋگە تىيىم سالعان بولاتىن. ال جەلتوقسان ايىندا كوسوۆودا 60 كۇندىك توتەنشە جاعداي جاريالاندى، وندا ۇكىمەت حالىقتى ەلەكتر قۋاتىن ۇنەمدەۋگە شاقىرىپ، ەنەرگيا وندىرۋشىلەرگە كوبىرەك قارجى بولۋگە تىرىستى. سونىمەن قاتار مۇنداي داعدارىس كەزىندە وتاندىق KOSSTT ەلەكتر جەلىلەرىنىڭ وپەراتورى ەلدىڭ سولتۇستىگىندەگى سەربتەر كوپ شوعىر­لان­عان ءتورت مۋنيتسيپاليتەتتىڭ تۇتىنۋ­شىلارىنا بۇدان بىلاي تەگىن ەلەكتر قۋاتىن بەرمەيتىنىن مالىمدەدى.

ساراپشىلار كوسوۆو ەۋروپاداعى ەڭ كىشكەنتاي جانە ەڭ كەدەي ەلدەردىڭ ءبىرى بولعانىمەن، ەلەكتر قۋاتىن جوسپارلى تۇردە ءوشىرۋ ەۋروپانىڭ وزگە ەلدەرى دە بۇدان ۇلگى الۋعا ءماجبۇر بولۋى مۇمكىن دەگەن بولجام ايتادى. ويتكەنى «رەسەي مەن ۋكراينا اراسىنداعى قاقتىعىس سالدارىنان مۇناي مەن گازدىڭ شارىقتاپ كەتكەن باعالارى ەۋروپالىق كوشباسشىلاردىڭ گاز تۇتىنۋدى ازايتۋدىڭ كوپجاقتى ءارى كوپجىلدىق جوسپارىن ءبىر كۇندە جوق قىلعانىن كورىپ وتىرمىز. ەلەكتر ەنەرگياسىنا تاۋەلدىلىك گازدان ارتىق بولماسا كەم ەمەس»، دەپ پىكىر ءبىلدىردى The Guardian باسىلىمىنا حالىقارالىق ساراپشىنىڭ ءبىرى.

رەسەيدەن ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ يمپورتىن شەكتەگەن ەلدىڭ تاعى ءبىرى – فين­ليان­ديا. ءساۋىر ايىندا فينليانديانىڭ نەگىزگى Fingrid ەنەرگەتيكالىق جەلىلەرىنىڭ ۇلتتىق وپەراتورى «Fingrid 2022 جىلدىڭ 24 ساۋىرىندە ساعات 01:00-دەن باستاپ رەسەي فەدەراتسياسىمەن ترانسشەكارالىق بايلانىستارداعى ەلەكتر قۋاتىنىڭ يمپورتىن شەكتەدى، ەندى 1300 مۆت ورنىنا 900 مۆت تاسىمالدانادى»، دەپ رەسەيدەن ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ يمپورتىن ۇشتەن بىرگە شەكتەگەنىن حابارلاعان بولاتىن. ال فينليانديادان رەسەيگە ەكسپورت كولەمى ادەتتەگىدەي 320 مۆت بولىپ وزگەرىسسىز قالدى. بىراق 2025 جىلعا دەيىن ەل رەسەي جارىعىنان تولىق باس تارتا المايدى.

وتكەن جىلدىڭ قازان ايىندا «ينتەر راو» مەكەمەسىنىڭ ساۋدا بلوگىنىڭ باسشىسى الەكساندرا پانينا كومپانيا شەتەلگە 20 ميلليارد كۆتساع ەلەكتر ەنەرگياسىن تاسىمالداۋدى جوسپارلاپ جاتقانىن، ونىڭ ىشىندە قىتايعا ەكسپورتتى جىلىنا 4 ميلليارد كۆت/ساع-عا دەيىن (قىتاي رەسەيدەن ىشكى ەنەرگيا تاپشىلىعىنا بايلانىستى تاسىمالداۋ كولەمىن كوبەيتۋدى سۇراعان) ارتتىرۋدى كوزدەپ وتىرعانىن مالىمدەدى. سونداي-اق فينليانديامەن بىرگە رەسەيلىك ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ ەڭ ءىرى تۇتىنۋشىسى بولىپ تابىلاتىن بالتىق جاعالاۋى ەلدەرىنە (ليتۆا، لاتۆيا جانە ەستونيا) جەتكىزۋ كولەمىن ارتتىرۋ دا ءسوز بولدى. ال وتكەن جىل قورىتىندىسىنىڭ مالىمەتىنە كوز سالساق، قىتايعا ەنەرگيا ەكسپورتى – 30 پايىزعا، 3،97 ملرد كۆتساع-قا دەيىن، بالتىق جاعالاۋى ەلدەرىنە – 37 پايىزعا، 4،7 ملرد. سونداي-اق قازاقستانعا جەتكىزۋ كولەمى 43،4 پايىزعا، 1،8 ملرد كۆت/ساع، گرۋزياعا 3 ەسەگە – 1،7 ملرد كۆت/ساع، موڭعولياعا 56 پايىزعا، 0،49 ملرد كۆت/ساعاتقا دەيىن وسكەن. دەگەنمەن 2020 جىلى «ينتەر راو»-نىڭ ەۋروپا مەن قىتايعا ەكسپورت كولەمىن قوسا العاندا، ەلەكتر ەنەرگياسىنىڭ ساۋداسىنان تۇسكەن كىرىسى 53،6 ميلليارد ءرۋبلدى قۇراعان، بۇل 2019 جىلمەن سالىستىرعاندا 30 پايىزعا از.

KPMG ەنەرگەتيكا سەكتورىنىڭ تا­جىري­­بەلىك مەنەدجەرى ولەگ دۋديحين فينليان­ديانىڭ رەسەيلىك ەلەكتر ەنە­گيا­سىنىڭ يمپورتىن تولىق توق­تاتۋ نۇسقاسى ءىشىنارا Nord Pool Nord ەۋروپالىق نارىقتاعى دامىعان ساۋدانىڭ ارقاسىندا مۇمكىن ەكەندىگىمەن كەلىسەدى. الايدا اراداعى ايىرماشىلىعىن تۇتىنۋشىلار تولەۋگە ءماجبۇر بولادى. «سوڭعى ايلاردا NordPool نارىعىندا ەلەكتر ەنەر­گيا­سىنىڭ قۇنى بۇگىندە 100 ەۋرو/مۆت ساعاتقا جەتتى، بۇل رەسەي­دەن كەلەتىن ەنەر­گيادان بىرنەشە ەسە قىمبات»، دەپ اتاپ ءوتتى Vygon Consulting وكىلى. ولەگ دۋديحين سونداي-اق رەسەي ەلەكتر ەنەر­گيا­­سى قوسىمشا جارىق كوزى جانە ەش­قاشان ارتىق بولمايتىنىن ايتادى، «اسىرەسە جاڭا اتوم ەلەكتر ستانساسىن ىسكە قوسۋ كەزىندە ونىڭ قاجەتى ءسوزسىز»، دەيدى ول.

سوڭعى جاڭالىقتار

ءوڭىر جانە وركەنيەت

ساياسات • كەشە

اعا بۋىننىڭ قولداۋى

ساياسات • كەشە

ەسىمنەن كەتپەس ەساعاڭ

رۋحانيات • كەشە

بار ءۇمىت – بۋبليكتە

تەننيس • كەشە

وقىرماننىڭ رۋحاني ولجاسى

ەگەمەن قازاقستان • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار