قازاقستان • 10 تامىز، 2022

ارزان بەنزين كورشىلەرگە كەتىپ جاتىر

265 رەت كورسەتىلدى

كورشىلەس ەلدەر قازاقستان بەنزينىن زاڭسىز جولمەن تاسىمالداپ جاتىر. وزبەكستان جانە قىرعىزستان ازاماتتارىنىڭ ايتۋىنشا، ءبىزدىڭ ەلدە بەنزين باعاسى ارزان كورىنەدى. الايدا ارزان بەنزين تاسىمالداۋشىلار رۇقسات قاعازىنىڭ جوعىنان شەكارادان اسىپ كەتە الماي، قۇقىق قورعاۋشىلاردىڭ قۇرىعىنا ىلىنۋدە.

ەنەرگەتيكا مينيسترلىگى جا­­نار-جاعارمايدىڭ بولشەك ساۋ­داداعى 6 ايعا ارنالعان شەكتى باعاسىن بەكىتكەننەن بەرى ەلدەگى بەن­زيننىڭ «قولجەتىمدى قۇنىنا» كوز سالعاندار ازايماي تۇر. اسىرە­سە كورشىلەس وزبەكستان مەن قىر­عىزستاننىڭ ساۋداگەرلەرى توننالاپ تيەپ اكەتۋگە تىرىسىپ باعۋ­دا. ماسەلەن، كەشە قارجىلىق مونيتورينگ اگەنتتىگى پاۆلودار وبلىسى بويىنشا دەپارتامەنتىنىڭ وكىلدەرى اي-95 ماركالى بەن­زين­دى قازاقستان اۋماعىنان زاڭ­سىز اكەتۋ ارەكەتىنىڭ جولىن كەستى. اگەنتتىكتىڭ ءباسپاسوز قىزمەتىنىڭ حابارلاۋىنشا، كولەمى 280 توننا، قۇنى شامامەن 90 ملن تەڭگە بولاتىن جانارماي قۇيىلعان 5 ۆاگون-تسيس­تەرنا ۇستالدى. ولاردى جانار­ماي قوسپاسى دەگەن جەلەۋمەن وزبەكستانعا الىپ كەتپەك بولعان. مامانداردىڭ قورىتىندىسىنا سايكەس تەمىر جول تسيستەرنالارىنان الىنعان سىنامالار ك-4 ەكولوگيالىق كلاسىنداعى اي-95 بەنزينى ەكەنى انىقتالعان. تەرگەۋ بارىسىندا بەلگىلى بولعانداي، كەلىسىمشارت بويىنشا شەتەل كومپانياسىنىڭ پايداسىنا ەلدەن جالپى سوماسى 45 ملن دوللارعا 50 مىڭ توننا جانارماي ەكسپورتتاۋ جوسپارلانعان ەكەن.

ال قىرعىزستان باق-تىڭ حابارلاۋىنشا «قورداي» شە­كارالىق بەكەتىنە ىرگەلەس ەلدى مەكەندەردىڭ جول جيەگىندە بەنزين ساۋداسى «قىزىپ تۇر». ۇيىم­داستىرىلعان ساۋدا ورىندارىندا پلاستيكالىق ىدىسقا قۇيىل­عان اي-92 ماركالى قازاق­ستاندىق بەنزيننىڭ 1 ءليترى 55 سوم جانە اي-95 ماركالى بەن­زيننىڭ 1 ءليترى 58 سومعا ساتى­لىپ جاتقان كورىنەدى. قىر­عىز­ستاننىڭ جانارماي قۇيۋ بەكەت­تەرىندە بەنزين قۇنى شاما­مەن 60-63 سومدى قۇرايدى. ساۋدا­گەرلەردىڭ سوزىنشە، جانارمايدى ولارعا جەرگىلىكتى (قىرعىز) جانە قازاقستاندىق جەتكىزۋشىلەر اكەلەدى. وسىلايشا، شەكارا ارقىلى بەنزين تاسىمالداۋ تۇراقتى تابىس كوزىنە اينالعان.

ءبىر كەزدەرى قىرعىزستاننىڭ مەملەكەتتىك ۇلتتىق قاۋىپسىزدىك كوميتەتىنىڭ بۇرىنعى ءبولىم باستىعى ماقسات مامىتقانوۆ قىرعىزستان بيۋدجەتى جانار-جاعارماي كونترابانداسىنىڭ كەسىرىنەن جىل سايىن 5 ملرد سوم­نان استام قارجىنى جوعالتىپ وتىرعانىن ايتىپ دابىل قاققان بولاتىن. مامىتقانوۆتىڭ اي­تۋىن­شا، زاڭدى ساتۋشىلار مەن زاڭسىز ساتۋشىلاردىڭ بەنزين باعاسىنىڭ ايىرماشىلىعى 10 سومعا دەيىن جەتەدى.

قىرعىزستانعا بەنزين جەت­كى­زۋشىلەردىڭ قاتارىندا قازاق­ستاندىق ازاماتتار دا بار. سون­­داي-اق قارجىلىق موني­تو­­رينگ اگەنتتىگى تاراپىنان وتىن­­نىڭ زاڭسىز اينالىمىمەن ءىرى كاسىپورىنداردىڭ قىز­مەت­­كەرلەرى دە اينالىساتىنى انىقتالعان. ماسەلەن، قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ وكىل­دەرى تەرگەۋ بارىسىندا 15 كوتەر­مە جەتكىزۋشىدەن 610 ملن تەڭگەدەن استام سوماعا 3،5 مىڭ توننا اي-92 ماركالى بەنزين ساتىپ الۋ فاكتىسىن انىق­تادى، ول كەيىننەن بەلگىسىز تۇلعالارعا «ۋنگەفۋگ» جشس-دان قۇجاتتارسىز ساتىلعان. ءدال وسى جشس قۇجاتسىز جالپى سوماسى 550 ملن تەڭگەدەن استام، جالپى كولەمى 2،4 مىڭ توننا ديزەل وتىنىن ساتقان. قازىردە سوت پروتسەسى اياقتالىپ، ج.شۇعاتاەۆ 6 جىلعا، س.ۋنگەفۋگ 4 جىل 6 ايعا، ە.شاميەۆ 2 جىل 8 ايعا باس بوستاندىعىنان ايىرىلىپ، ولاردان 3 كولىك پەن 3 جارتىلاي جۇك تىركەمەلەرىن تاركىلەۋگە ۇكىم شىقتى.

وسى جىلدىڭ 12 شىلدەسىنەن باستاپ قازاقستان اۋماعىنان اۆتوموبيل كولىگىمەن بەنزين، ديزەل وتىنىنىڭ جانە مۇناي ونىمدەرىنىڭ جەكەلەگەن تۇرلەرىن بەلگىلەنگەن نورمادان ارتىق شى­عا­رۋعا تىيىم سالىنعان بولاتىن. وسى زاڭناما مەن مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىن ورىنداۋ ماقساتىندا قارجىلىق مونيتورينگ ورگاندارى مۇناي ونىمدەرىن زاڭسىز ەكسپورتتاۋدى اۋىزدىقتاۋ بويىنشا قاتاڭ شارالار قابىلداۋدا. الايدا ازىرگە ەنگىزىلگەن شەكتەۋلەرگە قاراماستان، قىرعىزستانمەن، وزبەكستانمەن شەكارالاس اۋماق­­تاردا قازاقستاندىق بەن­زين­­دى كونتراباندالىق جولمەن جەتكىزۋ، ونى ساۋدالاۋ ارەكەت­تەرى جالعاسۋدا. وسى ورايدا قار­جىلىق مونيتورينگ اگەنتتىگى جانار-جاعارماي ماتەريالدارىن رەسپۋبليكادان تىس جەرلەر­گە زاڭسىز ساتۋ نەمەسە اكە­تۋ فاكتىلەرى تۋرالى حاباردار بول­عان نەمەسە ۋاكىلەتتى ورگان­دار مەن ۇيىمداردىڭ قىزمەت­تىك وكىلەتتىكتەردى تەرىس پايدالانۋ فاكتىلەرىنە تاپ بولعان تۇر­عىنداردى، قما نەمەسە اۋماقتىق دەپارتامەنتتەر­گە تاۋلىك بويى قىزمەت كورسەتە­تىن سەنىم تەلەفوندارىنا حابارلاسۋىن سۇرايدى.

سوڭعى جاڭالىقتار

ءوڭىر جانە وركەنيەت

ساياسات • كەشە

اعا بۋىننىڭ قولداۋى

ساياسات • كەشە

ەسىمنەن كەتپەس ەساعاڭ

رۋحانيات • كەشە

بار ءۇمىت – بۋبليكتە

تەننيس • كەشە

وقىرماننىڭ رۋحاني ولجاسى

ەگەمەن قازاقستان • كەشە

ۇقساس جاڭالىقتار