ادەبيەت • 09 تامىز, 2022

كوفە جانە ادەبيەت - 6

630 رەت
كورسەتىلدى
4 مين
وقۋ ءۇشىن

كەيدە تاڭعى كوفەڭدى ءىشىپ وتىرىپ ولەڭ وقىعىڭ كەلەدى. كوڭىل كۇي ءۇشىن, ەستەتيكالىق ءلاززات الۋ ءۇشىن. جاقسى ولەڭ وقۋ دا ءومىردىڭ ءبىر راحاتى. ولەڭسۇيەر وقىرماننىڭ كوبى ليريكانى جاقسى كورەدى. ويتكەنى ليريكا – ءمولدىر ولەڭ. ادامنىڭ ويى دا ءبىر كىتاپحانا سياقتى عوي – ولەڭدى اڭساعاندا ءار اقىننىڭ ەستە قالعان شۋماقتارى تاۋدان تۇسكەن بۇلاقتاي كومەيىڭە كەلىپ قۇيىلادى. سوندا ادەبيەتتىڭ, اقىندىقتىڭ, ولەڭنىڭ قۇدىرەتىنە تاڭعالاسىڭ. جاقسى شىعارمانىڭ ادام عۇمىرىنان ۇزاق جاساۋىنىڭ ءوزى ونەردىڭ ومىردەن بيىك ەكەنىن كورسەتەتىندەي.

كوفە جانە ادەبيەت - 6

ولەڭ – جۇرەكتىڭ ءسوزى. ول جان­نىڭ تولقىنىسىنان تۋسا كەرەك. كوڭىلدەگى كىربىڭ, زار, مۇڭ, ساعىنىش پەن وكىنىش, ارمان مەن اڭساردىڭ ءتۇبى – ولەڭ. ءمولدىر ولەڭ. ەشكىم جازايىن دەپ جازبايدى ءھام جازبايىن دەپ جازباي كەتپەيدى ەكەن. اقىن قالامىنان تۋعان ولەڭنىڭ ءبارى – ءومىردىڭ ءىسى. جالپى, ولەڭدى جازۋ دا, ولەڭدى وقۋ دا – جۇرەكپەن. ادام كەز كەلگەن ۋاقىتتا ولەڭگە بارمايتىنى تاعى انىق. قۇلازيدى. كوڭىلى بوسايدى. جالىعادى. بالكي, بىرەۋدى ساعىنار. سوسىن ولەڭ وقيدى. اقىن سوزىمەن جىرتىق كوڭىلىن جامايدى. جۇبانادى.

ولەڭ وقيتىن ءار جاننىڭ ءوز اقىن­دارى بار. ول ەندى تالعامعا بايلانىستى. بىرەۋ ابايدى, بىرەۋ قاسىمدى, جۇمەكەن, مۇقاعالي, فاريزا, تۇمانباي, ساعي, سىرباي, جۇماتاي – قازاقتا جاقسى اقىن كوپ.

ولەڭ وقۋ دا ءبىر ساتپەن, كوڭىل كۇيمەن كەلەدى. مىسالى, الماتى­نى ساعىنعاندا ەسەنعالي ەسىڭە تۇ­سەدى. «سول الماتى, سول وزەن...» جال­پى, ەسەنعالي راۋشانوۆتى ءسۇ­يىپ وقيتىندار كوپ. اركىمنىڭ ءوز ەسەن­عاليى بار دەگەن ءسوز دە راس. اقىننىڭ ءسوزى – ولەڭ. اقىننىڭ سالەمى – ولەڭ.

– ماما, – دەيمىن, – ءبارى جاقسى, ءدىن امان.

جىلاما دەپ ايتىپ ەڭ عوي, جىلامان.

ءبارى ويىمدا – اتا مىنەز, سالت-سانا,

ەلدىڭ سالتىن ەستەن نەگە شىعارام.

بىلەم, ەندى ورالمايدى بال كۇنىم,

مەنىڭ بۇلتىم تەجەپ ارەڭ جاڭبىرىن,

اۋلاق بارىپ, ىشكى شەرىن تارقاتىپ,

وكسىپ-وكسىپ جىلايدى ءبىر زارلىعىم.

– ماما, – دەيمىن, – ءبارى جاقسى, ءدىن امان,

ەلدىڭ سالتىن ەستەن نەگە شىعارام.

مەن شىدايمىن, شىداي بەرەم, شىداعام,

بۇلت قوي اناۋ جىلاعان...

ەندى ءبىر وقىرمان گۇلنار سا­لىق­بايعا «شاعىم ايتادى». جۇرەك­تى ايامايدى دەيدى. جازا سالادى.

ءبىز ەندى قايتەر ەكەنبىز؟

جاقىنبىز جانە بوتەنبىز.

الىستان كەلسەڭ, الدىڭنان

سۋ الىپ شىعار بوتەن قىز...

ءبىز ەندى قايتەر ەكەنبىز؟..

مازامدى الدى مىنا اقشام,

سەمسەرىن كەزەپ سۇراق سان.

كۇلدىرىپ وتىر باسقا جان,

جاقسى ەدى سەن كەپ جىلاتساڭ...

كەيدە ولەڭ اقىننىڭ كوز جاسى سياقتى. قوسىلىپ سەن دە جىلايسىڭ. كەيدە قارا ءتۇندى بۇزىپ-جارىپ ەستىلگەن شات كۇلكى سياقتى. وندا دا تىمىرايىپ وتىرمايسىڭ: سەن دە جىمياسىڭ. ولەڭ تابيعاتى جانىڭا مەدەۋ بولعان سوڭ اقىننىڭ كوڭىل كۇيىنەن الىستاپ كەتكىڭ كەلمەيدى. قاشاندا اقىن جانىنىڭ تولقىنىمەن بىرگە جۇزگىڭ كەلەدى. ويتكەنى ەكى جۇرەكتىڭ اراسىندا پەردە جوق. تەك ۇقساستىق بار. كەيدە سەندەگى وي ولەڭنەن تابىلادى. ءوز ءسوزىڭنىڭ اقىن قالامىمەن جىمداسىپ, ۇندەسىپ جاتقانىنا, ارينە, ءىشىڭ جىليدى. بىراق سەندەگى تەرەڭدە تۇنىپ جاتقان مارجان-سىردى كۇللى جۇرتقا جايىپ سالعان ولەڭگە, ءبىر جاعى, وكپەلەيسىڭ. ماسەلەن, جاننا ەلەۋسىزگە.

...اڭىز عانا – ولمەي قالدى.

از...

ايتپەسە, ناعىز ادام...

جۇرەگىمدى سەزبەيدى الگى...

قالاسى كوپ تاعى زامان.

باسپانا بوپ جانىما ولەڭ.

كەتەم شىعار...

ءسۇيىپ ەلەس.

...مەن بىرەۋدى ساعىنار ەم!

اتتەڭ...

ەشكىم – بيىك ەمەس...

ال ليريكالىق يۋموردى ۇنا­تا­تىن جاستار ايجان تاباراكتى وقيدى. اقىن بيازى يشارامەن ليري­كالىق قاھارمانعا نازدانا ءۇن قاتادى.

نازى كوپ بۇل جۇرەكتى قايتەر ەكەم؟

بىلمەيمىن, قاي تاعدىرعا بۇيىراسىز...

... ءومىر جايلى بىردەڭە ايتار دەسەم,

«ولەڭدەرىڭ جاقسى...» – دەپ جىمياسىز...

سوڭعى جاڭالىقتار