الماتى قالاسى ەكولوگيا جانە قورشاعان ورتا باسقارماسى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى ۇلان ابدۋلداەۆتىڭ ايتۋىنشا, قالادا 4 ملن-نان استام اعاش وسەدى.
«الايدا الماتىنىڭ بارلىق اۋدانى اباتتانعان الاڭدارىمەن ماقتانا المايدى. بۇگىندە جاسىل جەلەكتەرمەن قامتاماسىز ەتۋ بىركەلكى ەمەس. مىسالى, الاتاۋ مەن ناۋرىزباي اۋداندارىندا بۇل باعىتتاعى جۇمىستاردى ءالى دە شيراتا ءتۇسۋ قاجەت», دەيدى باسقارما وكىلى.
جەتىلگەن جانە جاسامىس اعاشتار نەگىزىنەن قالانىڭ ورتالىق بولىگىندە وسەدى. سونىمەن قاتار الماتىدا 84 مىڭ اپاتتى جاعدايداعى اعاش بار. بۇل ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن كارى اعاشتاردى كەزەڭ-كەزەڭىمەن كەسۋ جانە جاس كوشەتتەرگە اۋىستىرۋ بويىنشا ارنايى بەس جىلدىق باعدارلاما قابىلدانعان. بيىل 5 مىڭ اپاتتى اعاش كەسىلىپ, ونىڭ ورنىنا 50 مىڭ كوشەت وتىرعىزىلماق.
الاتاۋ باۋرايىندا ورنالاسقان ارۋ قالانىڭ ارا-تۇرا توسىن مىنەز تانىتىپ تۇراتىن سۇراپىل داۋىلى تالاي تال-تەرەكتى قوپارىپ, ءتىپتى ادام ءولىمى تىركەلگەن جاعدايلارعا اكەلىپ سوقتىرعان كەز از بولعان جوق. شاھارداعى كەيبىر اعاشتاردىڭ جاسى عاسىردان دا ۇزاق. جاسىل ەكونوميكا باسقارماسىنىڭ وكىلدەرى اپاتتى جاعدايدى بولدىرماس ءۇشىن, قالاداعى كارى اعاشتار ماسەلەسى ءجىتى نازاردا ەكەنىن جەتكىزدى.
«جاسىل الماتى» باعدارلاماسى نەگىزىندە بيىل كوكتەمدە 145 مىڭ اعاش وتىرعىزىلعان بولسا, جىل سوڭىنا دەيىن 360 مىڭ جەر تەلىمىنە كوشەت ەگۋ جوسپارلانعان. ەڭ باستىسى, كوگالداندىرۋ الاڭدارى عالىمداردىڭ پىكىرىن ەسكەرە وتىرىپ, دەندرولوگيالىق جوسپارعا سايكەس بەلگىلەنەدى.
ەگىلگەن ءاربىر اعاش قالانىڭ جاسىل ەكپەلەرىنىڭ بىرىڭعاي تىزىلىمىنە ەنگىزىلەدى. قالالىق جاسىل كەڭىستىك ءتىزىمى جۇيەسى نەگىزىندە اعاشتاردىڭ تۇرلەرى, ءتۇر قۇرامى, اۋماق كولەمى, جاعدايى جانە ورنالاسۋى تۋرالى دەرەكتەر ۇنەمى جاڭارىپ وتىرادى. ماماندار سوڭعى جىلدارى اعاشتارعا زيان كەلتىرەتىن ينۆازيتسيالىق زيانكەستەردىڭ بەلەڭ العانىن ايتادى. وسىعان وراي, اعاشتار مەن بۇتالاردى قورعاۋ جانە جاقسارتۋ شارالارى قابىلدانعان. كوگالداردى زيانكەستەردەن قورعاۋ ءۇشىن بيولوگيالىق ونىمدەر كەشەنى جانە فەرومون تۇزاقتارىنىڭ بيولوگيالىق اگەنتتەرى قولدانىلىپ كەلەدى. جۇرگىزىلگەن جۇمىستاردىڭ ناتيجەسىندە جاسىل جەلەكتەردىڭ زاقىمدانۋ دەڭگەيى 70-85%-دان 30-35%-عا دەيىن تومەندەپ, كەي جەرلەردە ورنالاسۋ اۋماعىنا بايلانىستى اۋرۋدىڭ ءىزى دە قالماعان.
الماتى
