ۇلى جەڭىستىڭ 70 جىلدىعى قارساڭىندا «نۇر وتان» پارتياسى «ارداگەرلەردى ارداقتايىق» جوباسىن جۇزەگە اسىرۋدا. سونىڭ اياسىندا كەشە استانادا ەكى مارتە كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى تالعات بيگەلدينوۆ تۋرالى «پودنياتسيا ۆ ۆوزدۋح» ءفيلمىنىڭ تۇساۋكەسەر ءراسىمى بولىپ ءوتتى.
باتىرلىق عۇمىربايان تۋرالى ءبىر جىلداي تۇسىرىلگەن كينوتۋىندىنى كورۋگە ت.بيگەلدينوۆتىڭ ءوزى دەنساۋلىعىنا بايلانىستى الماتىدان ۇشىپ كەلە الماپتى. ال اتالعان ءفيلمدى ەلورداداعى ۇلى وتان سوعىسىنىڭ ارداگەرلەرى, «نۇر وتان» پارتياسى «جاس وتان» جاستار قاناتى مەن «جاس ۇلان» رەسپۋبليكالىق بالالار ۇيىمىنىڭ وكىلدەرى جانە باسقالار تاماشالاۋعا مۇمكىندىك الدى. ەندى بۇل فيلم كورەرمەندەر نازارىنا 9 مامىر كۇنى ساعات 13:10-دا «استانا» جانە 17:15-تە «حابار» تەلەارنالارى ارقىلى ۇسىنىلماقشى.
ءسوز رەتى كەلگەندە ءفيلمنىڭ ستسەناريىن مادەنيەت قايراتكەرى لاۆرەنتي سون جازعاندىعىن ايتا كەتۋ كەرەك. ال قويۋشى رەجيسسەرى ەرگەن توقمىرزين بولسا, تالعاتتىڭ جاستىق شاعىن جاس اكتەر ءازىمحان احمەت سومداپتى. 305 رەت اسكەري تاپسىرمامەن اۋەگە كوتەرىلگەن ەكى مارتە كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى, اۆياتسيا گەنەرال-مايورى تالعات بيگەلدينوۆ تۋرالى دەرەكتى ءفيلمنىڭ جەلىسىنە ۇشقىش-شابۋىلداۋشىنىڭ 1966 جىلى قالامىنان تۋعان «يلى اتاكۋيۋت» كىتابىنداعى ەستەلىكتەر ارقاۋ بولىپتى.
ەندى تاريحي دەرەكتى فيلم تۋرالى قىسقاشا ايتا كەتسەك, وندا ۇلى وتان سوعىسى جىلدارى ەل قورعاۋعا شاقىرىلعان 19 جاستاعى جىگىت تاعدىرى باياندالادى.
ونىڭ سوعىس جىلدارىنداعى تاعدىرى ەشكىمدى بەيجاي قالدىرمادى. فاشيستەر «ۇشقىش تانك» دەپ اتاپ كەتكەن ت.بيگەلدينوۆ ءوزىنىڭ يل-2 ۇشاعىمەن العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ كاۆكاز بەن ۋكراينانى ازات ەتكەنى بەلگىلى. فيلم اۆتورلارى كومپيۋتەرلىك كەسكىندەۋدىڭ قازىرگى ادىستەرىن پايدالانا وتىرىپ, «قازاق قىرانىنىڭ» اۋە شايقاستارىن شەبەر ۇشتاپ, جاۋ قورشاۋىن بۇزىپ شىعۋ كورىنىستەرىن بەينەلەپتى.
سوعىسقا قاتىسقان گەنەرالدار تۋرالى ارنايى فيلم ءتۇسىرۋ يدەياسى «گەنەرالدار كەڭەسى» رەسپۋبليكالىق بىرلەستىگى تاراپىنان ۇسىنىلسا, ونىڭ ءتۇسىرىلىمى «نۇر وتان» پارتياسى مەن «التىن قىران» قايىرىمدىلىق قورىنىڭ قولداۋىمەن جۇزەگە اسىرىلعان. ءفيلمدى كورسەتەر الدىندا «نۇر وتان» پارتياسى توراعاسىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارى باۋىرجان بايبەك, «گەنەرالدار كەڭەسى» رەسپۋبليكالىق بىرلەستىگىنىڭ توراعاسى, ادىلەت گەنەرال-مايورى رۇستەم قايداروۆ جانە «التىن قىران» كورپوراتيۆتىك قايىرىمدىلىق قورىنىڭ پرەزيدەنتى يسلامبەك سالجانوۆ قۇتتىقتاۋ ءسوز سويلەدى.
ب.بايبەك ۇلى جەڭىس قارساڭىندا سوعىس ارداگەرلەرىمەن ءجۇزدەسۋ ۇلكەن مارتەبە ءارى جاستار ءۇشىن تاربيەسى مول شارا ەكەنىن ەرەكشە اتاپ كەتتى. ارادا 70 جىل وتسە دە اعا بۋىننىڭ ەرلىكتەرى جاستار ساناسىندا ءاردايىم ساقتالماق. بۇل رەتتە «نۇر وتان» پارتياسى ۇستىمىزدەگى جىلى «ارداگەرلەردى ارداقتايىق» دەگەن جوبانى باستاپ وتىر. ەلباسىنىڭ سارابدال ساياساتىنىڭ ارقاسىندا ەلىمىزدە بەيبىتشىلىك, تۇراقتىلىق پەن كەلىسىم سالتانات قۇرعان. «ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ سەسسياسىندا «ءبىز ۇلى وتان سوعىسىنا قاتىسقان بارلىق قازاقستاندىق باتىرلاردىڭ اتى-جوندەرىن ءبىلىپ, ولاردى قۇرمەتتەۋگە مىندەتتىمىز», دەي كەلە, ارداگەرلەر ەرلىگىن ۇرپاق جادىندا ساقتاۋدىڭ ماڭىزىن ايرىقشا اتاپ ءوتتى», دەدى باۋىرجان قىدىرعالي ۇلى.
ال ادىلەت گەنەرال-مايورى ءرۇستەم قايداروۆ 2012 جىلدان بەرى كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى, حالىق قاھارمانى جانە قازاقستاننىڭ تۇڭعىش قورعانىس ءمينيسترى ساعادات نۇرماعامبەتوۆ پەن كسرو ىشكى ىستەر ورگاندارىنىڭ قۇرمەتتى قىزمەتكەرى, سوعىس جىلدارىندا كونتر-بارلاۋشى بولعان گەنەرال-مايور ابدىقادىر بولسامبەكوۆ تۋرالى فيلمدەردىڭ تۇسىرىلگەنىن ەرەكشە ماقتانىشپەن جەتكىزدى. بۇل – سوعىس ارداگەرلەرى جايلى ءۇشىنشى فيلم. ەرلىك ەشقاشان ۇمىتىلمايتىندىعىن تىلگە تيەك ەتكەن يسلامبەك سالجانوۆ ونىڭ جاستار ءۇشىن تاربيەلىك ءمانى زور ەكەنىن جەتكىزدى.
اسقار تۇراپباي ۇلى,
«ەگەمەن قازاقستان».
