وبلىس ورتالىعىنداعى كوركەمسۋرەت مۇراجايىندا «اباي. شىڭعىستاۋ. سەمەي» اتتى بۇكىل قازاققا تانىس ۇعىمدار تاقىرىبىنا ارنالعان كورمە وتۋدە. جۇرتشىلىق نازارىنا سەمەيدىڭ «اباي اتىنداعى مەملەكەتتىك تاريحي-مادەني جانە ادەبي-مەموريالدىق قورىق مۇراجايى» قورىنداعى كەسكىندەمە جانرىندا سالىنعان تۋىندىلار كورسەتىلۋدە.
بارىمىزگە بەلگىلى, قازاقتىڭ ادەبي-مادەني, رۋحاني ومىرىندە سەمەيدىڭ الاتىن ورنى ەرەكشە. اسىرەسە, اباي ءومىر سۇرگەن ۋاقىتتا مادەنيەتتىڭ, ونەردىڭ ورتالىعى بولعان شاھار بۇگىنگى ۇرپاققا تانىمدىق تۇرعىدان تاربيە بەرەتىن مادەنيەتتىڭ قاينار بۇلاعى رەتىندە ساقتالىپ قالدى. سوندىقتان, كورمە جاس ۇرپاقتى وتكەننىڭ تاريحي قۇندىلىقتارىن سەمەي وڭىرىنە بەلگىلى, قىلقالام شەبەرلەرىنىڭ شىعارماشىلىق تۋىندىلارى ارقىلى تانىستىرۋدى ماقسات ەتىپتى. ەكسپوزيتسيادا تۇرعان شىعىسقازاقستاندىق سۋرەتشى-كەسكىندەمەشىلەردىڭ شىعارمالارىنا قاراپ: «ءالى ابايدى تولىق وقىپ, تانىپ-ءبىلگەن جوقپىز-اۋ», دەپ ەرىكسىز تولعانا كوز سالاسىڭ. ۇلى اقىننىڭ ۇلىلىعىن, اباي ەلىنىڭ كيەلى قادىر-قاسيەتىن قىلقالام ۇشىمەن جەتكىزگەن ماقاش الياقپاروۆ, تولەۋعازى بايعاليەۆ, ميحايل بەلياەۆ, نۇربۇلان وتەپباەۆ, تالعات تاتيەۆ سياقتى سۋرەتشىلەر تۋىندىلارىن كورە الاسىز. ياعني, حالقىمىزدىڭ رۋحاني كوسەمدەرى اباي, شاكارىم, مۇحتاردى وقىپ وسكەن سۋرەتشىلەر ءوز شىعارمالارىنا دالا اۋەندەرىن, دالا رۋحىن وزەك ەتىپتى.
– ال, بىزدەر حالقىمىزدىڭ رۋحانياتىن وياتۋ ءۇشىن ۇلى بابالارىمىزدىڭ جازعاندارىن ۇنەمى وقىپ-ءبىلىپ ءجۇرۋىمىز كەرەك, – دەيدى كورمەنى تاماشالاعان جاستار ەرحان تاتكەن مەن زۇلقارناي ەرمۇرات ۇلى.
وبلىستىق كوركەمسۋرەت مۇراجايى ەكسكۋرسيا ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى قالقەش ورازبايقىزىنىڭ ايتۋىنشا, جالپى, سەمەيدەگى مۇراجاي قورىنداعى بۇل تۋىندىلار ۇلتتىق مادەنيەتىمىزدىڭ قۇندى دۇنيەلەرى بولىپ سانالادى. ءجادىگەرلەردى كەيىنگى ۇرپاققا ناسيحاتتاۋ ارقىلى حالقىمىزدىڭ مادەنيەتىن تانىتۋدامىز. الداعى ۋاقىتتا پاۆلودار مەن سەمەي مۇراجايلارى اراسىنداعى ءارىپتەستىك بايلانىس بويىنشا شىعارماشىلىق بىرقاتار جوبالار جۇزەگە اسپاقشى. مۇراجاي ابايدىڭ تۋعانىنا 95 جىل تولۋى قارساڭىندا مۇحتار اۋەزوۆتىڭ ۇسىنىسىمەن 1940 جىلى قۇرىلعان دەسەك, ونىڭ نەگىزگى قورىن 1885 جىلى ولكەتانۋ مۇراجايىنا ابايدىڭ ءوزى تاپسىرعان زاتتار قۇرايدى. ابايدىڭ 150 جىلدىق مەرەيتويىنا وراي مۇراجاي مەملەكەتتىك تاريحي-مادەني جانە ادەبي-مەموريالدىق «جيدەباي-ءبورىلى» قورىق-مۇراجايى بولىپ قايتا قۇرىلدى. قورىق-مۇراجاي قورىندا 20 مىڭنان استام جادىگەر ساقتاۋلى, 12 950 كىتابى بار عىلىمي كىتاپحانا جانە كوشىرمە جاسايتىن عىلىمي-تەحنيكالىق ءبولىم جۇمىس ىستەيدى.
سونىمەن بىرگە, «اباي اتىنداعى سەمەي مەملەكەتتىك تاريحي-مادەني جانە ادەبي-مەموريالدىق قورىق» مۇراجايىنىڭ ديرەكتورى جاندوس ءاۋباكىروۆتىڭ ايتۋىنشا, مۇراجايدىڭ عىلىمي قىزمەتكەرلەرى بيىل ومبى مەملەكەتتىك مۇراعاتىنا بارىپ ابايدىڭ ءومىرى مەن شىعارماشىلىعى, ونىڭ اقىندىق اينالاسى تۋرالى دەرەكتەر مەن قۇجاتتار ىزدەستىرۋدە. ال, ەرتىستىڭ كەرەكۋ ءوڭىرىنە سەمەيلىكتەر ءجيى كەلەدى. بىلتىر بۇقار جىراۋ اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر مۇراجايىندا كورمە وتكەن بولاتىن. سونداي-اق, لەبياجى اۋدانىندا ۇيىمداستىرىلاتىن «اباي وقۋلارىنان» شەت قالعان كەزى جوق. ەكى وبلىستاعى مۇراجاي قىزمەتكەرلەرى ءوزارا تاجىريبە الماسىپ, شەبەرلىكتەرىن شىڭداۋدا. بۇگىندە ءوتىپ جاتقان «اباي. شىڭعىستاۋ. سەمەي» كورمەسى سەمەي-كەرەكۋ وڭىرلىك مۇراجايىنىڭ ءبىرلەسكەن رۋحاني-مادەني شارالارى بولىپ تابىلادى. كورمە مامىردىڭ 20-سىنا دەيىن جالعاسادى.
فاريدا بىقاي,
«ەگەمەن قازاقستان».
پاۆلودار.
بارىمىزگە بەلگىلى, قازاقتىڭ ادەبي-مادەني, رۋحاني ومىرىندە سەمەيدىڭ الاتىن ورنى ەرەكشە. اسىرەسە, اباي ءومىر سۇرگەن ۋاقىتتا مادەنيەتتىڭ, ونەردىڭ ورتالىعى بولعان شاھار بۇگىنگى ۇرپاققا تانىمدىق تۇرعىدان تاربيە بەرەتىن مادەنيەتتىڭ قاينار بۇلاعى رەتىندە ساقتالىپ قالدى. سوندىقتان, كورمە جاس ۇرپاقتى وتكەننىڭ تاريحي قۇندىلىقتارىن سەمەي وڭىرىنە بەلگىلى, قىلقالام شەبەرلەرىنىڭ شىعارماشىلىق تۋىندىلارى ارقىلى تانىستىرۋدى ماقسات ەتىپتى. ەكسپوزيتسيادا تۇرعان شىعىسقازاقستاندىق سۋرەتشى-كەسكىندەمەشىلەردىڭ شىعارمالارىنا قاراپ: «ءالى ابايدى تولىق وقىپ, تانىپ-ءبىلگەن جوقپىز-اۋ», دەپ ەرىكسىز تولعانا كوز سالاسىڭ. ۇلى اقىننىڭ ۇلىلىعىن, اباي ەلىنىڭ كيەلى قادىر-قاسيەتىن قىلقالام ۇشىمەن جەتكىزگەن ماقاش الياقپاروۆ, تولەۋعازى بايعاليەۆ, ميحايل بەلياەۆ, نۇربۇلان وتەپباەۆ, تالعات تاتيەۆ سياقتى سۋرەتشىلەر تۋىندىلارىن كورە الاسىز. ياعني, حالقىمىزدىڭ رۋحاني كوسەمدەرى اباي, شاكارىم, مۇحتاردى وقىپ وسكەن سۋرەتشىلەر ءوز شىعارمالارىنا دالا اۋەندەرىن, دالا رۋحىن وزەك ەتىپتى.
– ال, بىزدەر حالقىمىزدىڭ رۋحانياتىن وياتۋ ءۇشىن ۇلى بابالارىمىزدىڭ جازعاندارىن ۇنەمى وقىپ-ءبىلىپ ءجۇرۋىمىز كەرەك, – دەيدى كورمەنى تاماشالاعان جاستار ەرحان تاتكەن مەن زۇلقارناي ەرمۇرات ۇلى.
وبلىستىق كوركەمسۋرەت مۇراجايى ەكسكۋرسيا ءبولىمىنىڭ مەڭگەرۋشىسى قالقەش ورازبايقىزىنىڭ ايتۋىنشا, جالپى, سەمەيدەگى مۇراجاي قورىنداعى بۇل تۋىندىلار ۇلتتىق مادەنيەتىمىزدىڭ قۇندى دۇنيەلەرى بولىپ سانالادى. ءجادىگەرلەردى كەيىنگى ۇرپاققا ناسيحاتتاۋ ارقىلى حالقىمىزدىڭ مادەنيەتىن تانىتۋدامىز. الداعى ۋاقىتتا پاۆلودار مەن سەمەي مۇراجايلارى اراسىنداعى ءارىپتەستىك بايلانىس بويىنشا شىعارماشىلىق بىرقاتار جوبالار جۇزەگە اسپاقشى. مۇراجاي ابايدىڭ تۋعانىنا 95 جىل تولۋى قارساڭىندا مۇحتار اۋەزوۆتىڭ ۇسىنىسىمەن 1940 جىلى قۇرىلعان دەسەك, ونىڭ نەگىزگى قورىن 1885 جىلى ولكەتانۋ مۇراجايىنا ابايدىڭ ءوزى تاپسىرعان زاتتار قۇرايدى. ابايدىڭ 150 جىلدىق مەرەيتويىنا وراي مۇراجاي مەملەكەتتىك تاريحي-مادەني جانە ادەبي-مەموريالدىق «جيدەباي-ءبورىلى» قورىق-مۇراجايى بولىپ قايتا قۇرىلدى. قورىق-مۇراجاي قورىندا 20 مىڭنان استام جادىگەر ساقتاۋلى, 12 950 كىتابى بار عىلىمي كىتاپحانا جانە كوشىرمە جاسايتىن عىلىمي-تەحنيكالىق ءبولىم جۇمىس ىستەيدى.
سونىمەن بىرگە, «اباي اتىنداعى سەمەي مەملەكەتتىك تاريحي-مادەني جانە ادەبي-مەموريالدىق قورىق» مۇراجايىنىڭ ديرەكتورى جاندوس ءاۋباكىروۆتىڭ ايتۋىنشا, مۇراجايدىڭ عىلىمي قىزمەتكەرلەرى بيىل ومبى مەملەكەتتىك مۇراعاتىنا بارىپ ابايدىڭ ءومىرى مەن شىعارماشىلىعى, ونىڭ اقىندىق اينالاسى تۋرالى دەرەكتەر مەن قۇجاتتار ىزدەستىرۋدە. ال, ەرتىستىڭ كەرەكۋ ءوڭىرىنە سەمەيلىكتەر ءجيى كەلەدى. بىلتىر بۇقار جىراۋ اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر مۇراجايىندا كورمە وتكەن بولاتىن. سونداي-اق, لەبياجى اۋدانىندا ۇيىمداستىرىلاتىن «اباي وقۋلارىنان» شەت قالعان كەزى جوق. ەكى وبلىستاعى مۇراجاي قىزمەتكەرلەرى ءوزارا تاجىريبە الماسىپ, شەبەرلىكتەرىن شىڭداۋدا. بۇگىندە ءوتىپ جاتقان «اباي. شىڭعىستاۋ. سەمەي» كورمەسى سەمەي-كەرەكۋ وڭىرلىك مۇراجايىنىڭ ءبىرلەسكەن رۋحاني-مادەني شارالارى بولىپ تابىلادى. كورمە مامىردىڭ 20-سىنا دەيىن جالعاسادى.
فاريدا بىقاي,
«ەگەمەن قازاقستان».
پاۆلودار.
