قازاقستاندىقتار ەلباسى ن.نازارباەۆتىڭ م.ۆ.لومونوسوۆ اتىنداعى
ماسكەۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىندە سويلەگەن ءسوزىن وسىنداي تۇرعىدان باعالاپ وتىر
ەلباسىنىڭ جۇزەگە اسقان ەۋرازيالىق جوباسى
2014 جىلدىڭ ناۋرىزىندا «ن.نازارباەۆتىڭ ومىردە جۇزەگە اسقان ەۋرازيالىق جوباسى. 1994–2014 ەۋرازيالىق جوبانىڭ 20 جىلدىعىنا وراي» كىتابى جارىققا شىقتى. باسىلىمنىڭ اۆتورى – بەلگىلى قازاقستاندىق ساياساتكەر جانە ديپلومات, ەۋرازەق باس حاتشىسى, ەكونوميكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى تايىر مانسۇروۆ.
2014 جىلدىڭ 22 مامىرىندا استانادا ەۋرازەق باس حاتشىسى ت.مانسۇروۆتىڭ ءباسپاسوز ءماسليحاتىندا VII استانا ەكونوميكالىق فورۋمىنا اككرەديتاتسيالانعان باق وكىلدەرى ءۇشىن «ن. نازارباەۆتىڭ ومىردە جۇزەگە اسقان ەۋرازيالىق جوباسى. 1994–2014 ەۋرازيالىق جوبانىڭ 20 جىلدىعىنا وراي» كىتابىنىڭ تۇساۋكەسەرى وتەدى. كىتاپتا دەرەكتى نەگىزدە 1994 جىلدىڭ ناۋرىزىندا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ م.ۆ.لومونوسوۆ اتىنداعى ممۋ-دە سويلەگەن ءسوزى بارىسىندا ۇسىنعان «مەملەكەتتەردىڭ ەۋرازيالىق وداعىن قۇرۋ تۋرالى جوباسىن» ىسكە اسىرۋ ماسەلەسى جان-جاقتى قارالادى.
تايىر مانسۇروۆ پوستكەڭەستىك ەلدەردىڭ الدىندا جاڭا مۇمكىندىكتەر مەن كەمەل كەلەشەكتى اشاتىن ءتيىمدى ەكونوميكالىق جانە الەۋمەتتىك دامۋدىڭ وزەكتى قۇرالى رەتىندە ەۋرازيالىق جوبانىڭ تاريحي ءرولىن جۇيەلى تۇردە تالداپ كورسەتكەن. باسىلىم قالىڭ وقىرمانعا, عالىمدارعا, مەملەكەتتىك باسقارۋ مەن حالىقارالىق قاتىناستار سالاسىنىڭ ماماندارىنا, قازىرگى زامانعى تاريحپەن اينالىساتىن وقىرماندارعا ارنالعان.
كىتاپتا ەۋرازياشىلدىق فيلوسوفياسىنىڭ ماسەلەلەرى كورىنىس تاۋىپ, ن.ءا.نازارباەۆتىڭ وسى جاھاندىق جوباسىنىڭ باستى اسپەكتىلەرى جان-جاقتى قاراستىرىلعان, پوستكەڭەستىك مەملەكەتتەردەگى ەكونوميكالىق ىقپالداسۋدىڭ باستى كەزەڭدەرى سارالانىپ, ولار اتالمىش جوبانىڭ ومىرگە جولداما الۋىن ايعاقتاي تۇسكەن. ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كەڭىستىكتى, كەدەن وداعىن, ءبىرتۇتاس ەكونوميكالىق كەڭىستىكتى جانە كەلەشەكتە ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتى قۇرۋ باستى نىساناعا اينالعان.
ەۋرازيالىق ىقپالداسۋدى ىلگەرىلەتۋ ەلباسى ن.ءا.نازارباەۆتىڭ ومىرلىك ءىسى بولىپ تابىلىپ وتىر. ەلباسى ىقپالداسۋ باستامالارىنىڭ ناتيجەلىلىگىنە رەسەي جانە بەلارۋسسيا پرەزيدەنتتەرى ۆ.ۆ.پۋتين مەن ا.گ.لۋكاشەنكونى, سونىمەن قاتار, وزگە پوستكەڭەستىك مەملەكەتتەردىڭ كوشباسشىلارىن دا سەندىرە الدى. قازىرگى تاڭدا ولاردىڭ قايراتكەرلىك قاتىسۋلارىنىڭ ارقاسىندا ەۋرازيالىق جوباسى جۇيەلى تۇردە ومىرگە جولداما الدى.
ەۋرازيالىق جوباعا 20 جىل تولعان ساتتە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ تاريحي ءمانى بار 1994 جىلعى يدەياسى اسا ماڭىزدى جانە ومىرشەڭدىگىن جوعالتپاعانىن اتاپ ءوتۋ قاجەت. «تاريح بىزگە ءححى عاسىرعا وركەنيەتتى جولمەن ەنۋگە مۇمكىندىك بەرىپ وتىر. ءبىزدىڭ پايىمداۋىمىزشا, پوستكەڭەستىك كەڭىستىك دامۋىنىڭ وبەكتيۆتى قيسىنىن جانە حالىقتىڭ ىقپالداسۋعا دەگەن ەرىك-جىگەرىن بەينەلەيتىن ەۋرازيالىق وداق قۇرۋ باستاماسىنىڭ ىقپالداسۋ الەۋەتىن جۇزەگە اسىرۋ سونىڭ ءادىس-تاسىلدەرىنىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى», دەگەن ەدى ممۋ قابىرعاسىنداعى دارىسىندە قازاقستان باسشىسى وسىدان تۋرا 20 جىل بۇرىن.
ساۋلەبەك ءبىرجان.
ۇدەدەن شىققان ۇدەرىس
گۇلنار مۇقاتاەۆا, قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەزيدەنتىنىڭ جانىنداعى ستراتەگيالىق زەرتتەۋلەر ينستيتۋتىنىڭ عىلىمي قىزمەتكەرى. ينتەگراتسيا يدەياسىن العاش رەت ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ 1994 جىلى م.ۆ.لومونوسوۆ اتىنداعى ماسكەۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىندە جاريالاعان ەدى. جيىرما جىلدا جەتىلگەن ويدىڭ ءناتيجەسىندە وسى جىلدىڭ مامىر ايىندا ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق تۋرالى شارتقا قول قويىلادى. وسىلايشا, 2015 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ جاڭا ينتەگراتسيالىق بىرلەستىك – ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق دۇنيەگە كەلمەكشى. ەۋرازيالىق وداق ارقىلى شاعىن جانە ورتا بيزنەس جۇرگىزۋ ءۇشىن جاعدايلار كەڭەيىپ, قاراپايىم حالىققا كوپتەگەن مۇمكىنشىلىكتەر اشىلادى, حالىقتىڭ الەۋمەتتىك دەڭگەيىنىڭ وسۋىنە بولاشاقتا كەپىل بولۋى كۇتىلۋدە. مىسالى, ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ باستاماسى بولعان كەدەن وداعى ارقىلى قازاقستاندا وندىرىلگەن 170 ميلليون قۇرايتىن زات تۇتىنۋشىلارىنا جەتىپ وتىرمىز. مۇنى ەسكەرە وتىرىپ, ساياسي ارانداتۋشىلىققا نازار اۋدارۋ ورىنسىز. كەڭەس وداعىنىڭ تاريحتا قالدىرعان ءىزى قازاقتىڭ ءالى ەسىندە. سوندىقتان, ونىڭ قازىرگى زاماندا قالپىنا كەلىپ باس كوتەرۋى اقىلعا سىيارلىق جاعداي ەمەس. بۇنى, قازاقستاندىقتاردىڭ كوزى جەتىپ وتىرعانداي, رەسەي مەن بەلارۋسسيا ازاماتتارى دا جاقسى تۇسىنەدى. ەگەمەندىگىمىز سانامىزعا ءسىڭىپ, دىلىمىزبەن بىرگە قايناسقان. سوندىقتان, كەڭەس وداعىنىڭ جاندانۋى تۋرالى اڭگىمە اقىلى دۇرىستىڭ سوزىنە جاتپايدى. ەۋرازيالىق ينتەگراتسيانىڭ باستى ماقساتى ساياسي وزگەرىستەر ەنگىزۋ ەمەس, كەرىسىنشە, قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق جاعدايىن ارتتىرۋ مەن يندۋستريالىق جانە يننوۆاتسيالىق جاڭا دامۋ ساتىسىنا ورلەتۋدى, ەكونوميكالىق پراگماتيكالىقتى كوزدەيدى. ەكونوميكالىق ينتەگراتسيانىڭ ماڭىزدىلىعىن بىلە تۇرا نارازىلىق تۋدىرۋ – قازاقستان حالقىنىڭ بىرلىگىن جويۋعا اپارار جول. قازاقستان حالقىنىڭ اۋىزبىرشىلىگى مەن تۇتاستىعى قۇرىشتاي بەرىك بولىپ تۇرعاندا بىردە-ءبىر ينتەگراتسيا مەن وداقتاسۋ ەگەمەندىگىمىزگە قاۋىپ توندىرە المايدى. الماتى.ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىنىڭ جاقساراتىنى كۇمانسىز
وڭعار سالىمباەۆ,
جامبىل گۋمانيتارلىق-تەحنيكالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پرورەكتورى,
پەداگوگيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور.
ۋاقىت كەرۋەنىنە بوگەت جوق. 1994 جىلى قازاقستان جاڭادان تاۋەلسىزدىك الىپ, ءالى بۋىنى قاتپاعان مەملەكەت ەدى. سول كەزدە پرەزيدەنتىمىزدىڭ ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق قۇرۋ تۋرالى يدەياسىن تمد-نىڭ كوپتەگەن ساياساتكەرلەرى تۇسىنگەن جوق جانە باعالامادى. بۇگىن بۇل يدەيا ءوزىنىڭ ومىرشەڭدىگىن, وزەكتىلىگىن دالەلدەدى.
ەلىمىزدىڭ پرەزيدەنتى ن.ءا.نازارباەۆ م.ۆ.لومونوسوۆ اتىنداعى ماسكەۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىندە ەۋرازيالىق ينتەگراتسيا تاقىرىبىندا ءدارىس وقىدى. شىنىندا, ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق جاھاندىق يننوۆاتسيالاردىڭ جاڭا ورتالىعىنا اينالۋى ءتيىس. بۇعان قوسا, ءبىز ەكى ايماق اراسىنداعى تاۋار جەتكىزۋشىسى عانا بولماۋىمىز ءتيىس. «ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق عالامدىق يننوۆاتسيالاردىڭ جانە ترانسۇلتتىق شەكارالار تارتىلىسىنىڭ جاڭا ورتالىعىنا اينالۋى ءتيىس. ءبىزدىڭ ىقپالداستىعىمىزدىڭ ماڭىزدى بولىگى وعان قاتىسىپ وتىرعان ءاربىر ەلدى الەمنىڭ ەڭ دامىعان مەملەكەتتەرى قاتارىنا ەنگىزۋ بولىپ تابىلادى. ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق بارلىق ۇلتتىق مەملەكەتتەر حالقى ءۇشىن اۋىرتپالىق بولماي, يگىلىككە اينالۋى ءتيىس. بىزدە ەۋرازيالىق ىقپالداسۋدىڭ حالىق تۇرمىسى دەڭگەيىنە, مەملەكەت ءوندىرىسى مەن باسەكەگە قابىلەتتىلىگىنە ىقپالىن ولشەيتىن ينديكاتورلاردىڭ ناقتى جۇيەسى بولۋى قاجەت. وسىنداي ۇستانىمداردى العا قويۋ ارقىلى عانا ءبىز ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ تارتىمدىلىعىن قامتاماسىز ەتە الامىز», دەپ تولىقتىردى مەملەكەت باسشىسى ءوز ويىن.
ەلباسى دارىستە قازاقستاننىڭ تمد ىشىندە العاشقى بولىپ «جاسىل ەكونوميكانىڭ» دامۋ ستراتەگياسىن قابىلداعانىن مالىمدەدى. ءدارىس تىڭداۋشىلارىنا مول ماعلۇمات, ۇلكەن سەرپىلىس بەردى. حالىقارالىق ساراپشىلاردىڭ پايىمداۋىنشا, 2030 جىلعا قاراي ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ قازاقستان, رەسەي جانە بەلارۋس ەلدەرىنە اكەلەتىن جالپى تابىسى 900 ميلليارد دوللار كولەمىندە بولادى. بۇگىنگى تاڭدا الەمنىڭ 111 مەملەكەتى قازاقستاندىق دايىن ءونىمدى الۋدا. ءبىلىم بەرۋ سالاسىندا دا ماڭىزدى وزگەرىستەر ءجۇرىپ جاتىر. الەمنىڭ جەتەكشى جوعارى وقۋ ورىندارىندا 20 000-عا جۋىق قازاقستاندىق وقيدى. باعالاردىڭ تومەندەۋى مەن ەڭبەكپەن قامتىلعان ازاماتتاردىڭ ارتۋىنا بايلانىستى ەكونوميكالىق ينتەگراتسيا ءبىرىڭعاي كەڭىستىكتەگى ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن جاقسارتاتىنىنا ءبىز سەنەمىز!
جامبىل وبلىسى.
سەنىمدى بەكىتە ءتۇستى
ءبيبىنۇر الىپباەۆا, و.تۇرماعانبەت ۇلى اتىنداعى جاڭاوزەن مۇناي جانە گاز كوللەدجىنىڭ ديرەكتورى, ى.التىنسارين اتىنداعى مەدال يەگەرى, ءبىلىم بەرۋ ءىسىنىڭ ۇزدىگى جانە قۇرمەتتى قىزمەتكەرى. ەلىمىز قازىر ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق دەپ اتالاتىن ۇلكەن بىرلەستىك تابالدىرىعىنان اتتاعالى تۇر. وسىدان 20 جىل بۇرىن ءبىزدىڭ ەلباسىمىز ن.نازارباەۆ باستاماسىمەن ومىرگە كەلگەن بۇل يدەيا قازىر ناقتىلىق سيپاتقا ەنىپ كەلەدى. باق بەتتەرىندەگى ءارتۇرلى پىكىرلەر مەن پايىمداردى وقي ءجۇرىپ, ءبىراز جىل ءدۇدامال ويدا ءجۇرگەنىمدى جاسىرا المايمىن. بىراق, الەمدەگى كۇردەلى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق احۋال, داعدارىس پەن جاھاندانۋ قۇبىلىستارى بىزدەن جايباراقاتتىقتى ەمەس, تاس ءتۇيىن دايىندىقتى قاجەت ەتەدى. ءبىز ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق يدەياسىنان وسى دايىندىقتى, وزگەلەرمەن باسەكەگە قابىلەتتى بولۋ ءۇشىن كورشىلەرمەن تەرەزەسى تەڭ دارەجەدە وداقتاسۋ قاجەتتىگىن اڭعارامىز. ەلباسى وداق قۇرامىنداعى ءاربىر ەل ءوز تاۋەلسىزدىگىن ساقتايتىندىعىن, ەشكىم ەشكىمنىڭ ساياسي ماسەلەسىمەن اينالىسپايتىندىعىن, تەك ەكونوميكالىق تۇرعىدا بىرىگە قىزمەت ەتەتىندىگىن ايتتى. ماسكەۋدەگى م.لومونوسوۆ اتىنداعى مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتتە وقىعان «ەۋرازيالىق وداق يدەياسىنان – ەۋرازيالىق ينتەگراتسيانىڭ جاڭا پەرسپەكتيۆالارىنا» اتتى دارىسىندە وسىدان 20 جىل بۇرىن ايتقان يدەياسىنىڭ ۋاقىت اعىنىمەن بىرگە جوعالىپ كەتپەي بۇگىنگە دەيىن ءپىسىپ-جەتىلگەندىگىن, ناقتى قۇرىلعان سوڭ الەمدىك دەڭگەيدە كوشباسشىلىققا ۇمتىلاتىندىعىن جاريا ەتتى. قازاقستان مۇشە بولعان وداق الەمنىڭ الدىڭعى قاتارلى ەلدەرىنىڭ لەگىنەن تابىلىپ جاتسا, ول سۇيسىنەرلىك ءىس. ەكونوميكالىق ىقپالداسۋدىڭ حالىقتار اراسىنداعى ءمادەني-گۋمانيتارلىق بايلانىستاردى تەرەڭدەتە تۇسەتىندىگىن ايتقان ەلباسى, وداق قۇراۋشى ءۇش مەملەكەت تۇرعىندارى ءبىر-ءبىرىنىڭ تاريحىن, ادەبيەتىن, ءتىلىن وقىپ-ۇيرەنۋى قاجەتتىگىن العا تارتتى. وسى ورايدا, قازاق ءتىلى رەسەي جانە بەلارۋس ەلدەرىندە وقىتىلىپ جاتسا, نۇر ۇستىنە نۇر بولار ەدى. ەلباسىنىڭ رەسەيلىك عالىمدار الدىندا وقىعان ءدارىسى – كەڭ دۇنيە وتىندە كورشىلەرمەن كوڭىل جاراستىرىپ, ارالاس-قۇرالاس تىرلىك ەتۋدەن ۇتىلمايتىندىعىمىزدى ناقتىلاي ءتۇستى. ماڭعىستاۋ وبلىسى.باسپالداق باستاۋىنا اينالعان ءدارىس
بولات سەريەۆ,
زاڭگەر عالىم.
ۇستىمىزدەگى جىلدى ەۋرازيالىق ينتەگراتسيا ۇدەرىسى ءۇشىن ماڭىزدى جىل دەپ اتاۋعا بولادى. ءبىر جاعىنان قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق (ەاەو) قۇرۋ يدەياسى ەكى ونجىلدىقتى ارتقا تاستاپ قيىن جولداردان ءوتتى, ەكىنشى ماڭىزدى اسپەكت ءدال وسى جىلى ەۋرازيالىق ينتەگراتسيا جاڭا ساپالى كەزەڭگە وتۋدە. ينتەگراتسيا (integration) — جەكە ەلەمەنتتەردى ءبىرتۇتاس بۇتىنگە بىرىكتىرۋ دەگەن ۇعىمدى بىلدىرەدى.
مىنە, وسى تاقىرىپقا وراي قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازارباەۆ رەسەي فەدەراتسياسىنا جۇمىس ساپارى بارىسىندا م.ۆ.لومونوسوۆ اتىنداعى ممۋ-دە بولىپ, وندا «ەۋرازيالىق وداق يدەياسىنان – ەۋرازيالىق ينتەگراتسيانىڭ جاڭا پەرسپەكتيۆالارى» تاقىرىبىندا ءدارىس وقىدى.
ەۋرازيالىق ينتەگراتسيانىڭ وزەكتىلىگى مەن كوپقىرلىلىعىن اتاپ وتە وتىرىپ, ەلباسى وسىدان 20 جىل بۇرىن ۇسىنىلعان ەاەو-نى قۇرۋ تۇجىرىمداماسى وسى ەلدەردىڭ بارلىق ازاماتتارىنا جاقىن ءارى تانىس شىندىققا نەگىزدەلگەنىن اتاپ ءوتتى. بۇل – ورتاق تاريح, ءوزارا ەكونوميكالىق تارتىمدىلىق, مادەنيەتتەردىڭ تىعىز ءوزارا بايلانىسى مەن ادامداردىڭ جاقىنداسۋعا ۇمتىلىسى.
ءبىز «قازاقستان-2030» ستراتەگياسىن مەرزىمىنەن بۇرىن جۇزەگە اسىردىق جانە ەندى ءوز الدىمىزعا جاڭا – ءححى عاسىردىڭ ورتاسىنا قاراي الەمدەگى ەڭ دامىعان 30 ەلدىڭ بىرىنە اينالۋ ماقساتىن قويدىق, دەپ نىق شەشىمدەردى نەگىزگە الدى. 2009 جىلدان بەرى قازاقستاننىڭ ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كەڭىستىك جانە كەدەن وداعى ارىپتەستەرىمەن تاۋار اينالىمى 88 پايىزعا ارتىپ, 24,2 ميلليارد اقش دوللارىنا جەتتى. ۇلكەن ءۇش مەملەكەتتى – قازاقستان, بەلارۋس جانە رەسەيدى بىرىكتىرەتىن كەدەن وداعى 2011 جىلدان باستاپ قانا جۇمىس ىستەپ كەلەدى. كەدەن وداعى مەملەكەتتەرى اراسىنداعى ءبىرلەسكەن شەكارالار ءبىزدىڭ ەلدەرىمىزدىڭ ازاماتتارى كەدەرگىسىز كەسىپ ءوتۋ ءۇشىن, جۇكتەر مەن تاۋارلار, ۆاليۋتا قارجىلارىن الىپ ءوتۋ ءۇشىن ءمولدىر بولىپ كەلەدى.
قازاقستان, بەلارۋس جانە رەسەي ءبىرتۇتاس كەدەن كودەكسىن قولدانىپ, وزدەرىنىڭ ماكروەكونوميكالىق ساياساتتارىن ۇيلەستىرىپ وتىر. بۇل كودەكس ءۇش مەملەكەتتىڭ تاۋار اينالىمى, ءونىم شىعارۋ مۇمكىندىگى, سالىق ساياساتى دەگەن سياقتى ماسەلەلەردى توپتاستىراتىن قۇقىقتىق اكت بولماقشى. رەسەي قازاقستاننىڭ اسا ءىرى ساۋدا ارىپتەسى ەكەندىگىن اتاپ وتە وتىرىپ, وتكەن جىلى ءبىزدىڭ ەلدەرىمىزدىڭ اراسىنداعى تاۋار اينالىمى 24 ميلليارد دوللاردى قۇراعاندىعىن جانە مۇنىڭ كەدەن وداعى مەن ءبىرتۇتاس ەكونوميكالىق كەڭىستىكتىڭ ارقاسىندا بولعاندىعىن اتاپ ءوتتى.
ەلباسى «سەنىم, تەڭ قۇقىقتىلىق جانە ءوزارا تيىمدىلىك قاعيداتتارىنا نەگىزدەلگەن ول ەۋروپالىق جانە ازيالىق ولشەمدەردى قوسا العان بولار ەدى», دەپ ويىن تۇيىندەدى.
الماتى وبلىسى.
ينتەگراتسيا يگىلىگى
ەلباسىمىزدىڭ م.ۆ.لومونوسوۆ اتىنداعى ماسكەۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىندە ەۋرازيالىق ينتەگراتسيا تۋرالى سويلەگەن ءسوزىن ءبىز ۋنيۆەرسيتەتتىڭ №5 جاتاقحاناسىنداعى بولمەمىزدە تەلەديداردان تىڭدادىق. ەرەكشە اسەر ەتكەنى سونشالىق, ۋاقىتتىڭ قالاي وتكەنىن بىلمەي دە قالىپپىز. ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ ەلىمىزدى بولاشاقتا زور تابىستار مەن جەڭىستەرگە جەتكىزەتىنىن پرەزيدەنتىمىزدىڭ ناقتى مىسالداردى كەلتىرە وتىرىپ ايتقان سوزدەرى ارقىلى ۇعىنعانداي بولدىق.
بيىلعى جىلدىڭ 29 ناۋرىزىندا مەملەكەت باسشىسىنىڭ ەۋرازيالىق وداق يدەياسىن ۇسىنعانىنا 20 جىل تولدى. ول كەزدە مەن ءالى دۇنيەگە كەلمەگەن بولاتىنمىن. وسى داتالى كۇن قارساڭىندا بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىندا ەلباسىنىڭ ەۋرازيالىق وداق يدەياسىنا قاتىستى ماقالالار, سۇحباتتار كوپتەپ جاريالانا باستادى. ءسويتىپ, پرەزيدەنتىمىزدىڭ وسىدان 20 جىل بۇرىن ماسكەۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىندە وقىعان دارىسىمەن تانىسۋ ءۇشىن الماتىداعى ۇلتتىق كىتاپحاناعا باردىم. ەلباسىنىڭ سويلەگەن ءسوزىنىڭ تولىق نۇسقاسى «ەگەمەن قازاقستان» گازەتىنىڭ 1994 جىلعى 30 ناۋرىز كۇنگى نومىرىندە جاريالانعان ەكەن.
پرەزيدەنتىمىز سول كەزدەگى سوزىندە «ءبىزدىڭ ەلدەرىمىزدىڭ ەرىكتىلىك پەن تەڭ قۇقىقتىلىق قاعيداتتارىندا قالىپتاسقان جاڭا مەملەكەتارالىق بىرلەستىگى نەگىزىندەگى ءوزارا قارىم-قاتىناستىڭ ساپالىق جاڭا دەڭگەيىنە اۋىسۋ قاجەتتىلىگى ءپىسىپ-جەتىلدى. ونداي بىرلەستىك ەۋرازيالىق وداق بولا الار ەدى», – دەپ اتاپ ءوتىپتى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ كوتەرگەن ەۋرازيالىق ينتەگراتسيا باستاماسى ەندى جۇزەگە اسقالى وتىر. بۇل ماسەلەلەردە وتكەن جيىرما جىل ىشىندە كوپتەگەن ءىرى دە اسا اۋقىمدى ىستەر اتقارىلعانىنان حاباردارمىز.
ەلباسىمىز ماسكەۋ مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىندەگى سويلەگەن سوزىندە ەلىمىزدىڭ ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق كەڭىستىك پەن كەدەن وداعى جۇمىس ىستەي باستاعان ءتورت جىل ارالىعىندا تاۋار اينالىمى 88 پايىزعا ارتىپ, ونىڭ كولەمى 24,2 ميلليارد دوللارعا جەتكەنىن كەلتىردى. بۇل ينتەگراتسيالىق بايلانىستاردىڭ ناتيجەسى بولىپ تابىلادى. سەبەبى, كەز كەلگەن ەلدىڭ دامۋى ينتەگراتسياعا تىكەلەي بايلانىستى. ال ينتەگراتسيالىق ىنتىماقتاستىق باسەكەلەستىككە قابىلەتتىلىكتى ارتتىرۋعا ىقپال ەتەدى.
پرەزيدەنتىمىز, سونداي-اق, ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ تاياۋداعى كەزەڭدەردە دامۋ ستراتەگياسىنداعى باسىمدىقتاردى قاراستىرۋدى جانە ماڭىزدى سول باسىم باعىتتاردى دا اتاپ وتەدى. ولار – يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالىق سەرپىلىس ءۇشىن ارقاۋلىق جاعدايلار قالىپتاستىرۋ, وداقتى جالپىۇلتتىق ينفراقۇرىلىمنىڭ وزىق بۋىنىنا اينالدىرۋ, جالپىەۋرازيالىق-ەكونوميكالىق نەگىزىندە شاعىن جانە ورتا بيزنەستى قۇرىپ, ونى دامىتۋ.
قازاقستان باسشىسىنىڭ سويلەگەن ءسوزى ءوزىنىڭ ماڭىزدىلىعىمەن ستۋدەنت جاستار تاراپىنان ۇلكەن قولداۋعا يە بولدى دەپ ايتۋىمىزعا ابدەن بولادى. ويتكەنى, ەلىمىزدىڭ جان-جاقتى دامۋى ءوزارا ىنتىماقتاستىق پەن ىقپالداستىققا بايلانىستى.
ەڭلىك جاكۋلينا,
ءال-فارابي اتىنداعى
قازۇۋ ستۋدەنتى.
