ال وڭىردەگى ءومىردىڭ نەگىزگى وزەگى ءارى ەكونوميكانىڭ دامۋىنا سەرپىن بەرىپ وتىرعان ماڭىزدى قاتىناس جولىنىڭ قيىندىعى تۇرعىنداردىڭ اشۋ-ىزاسىن تۋعىزعانى – زاڭدى قۇبىلىس. ماسەلەن, كۇنى كەشە الماتى وبلىسىنداعى كەگەن اۋدانىنىڭ اۋماعىنان ءوتىپ جاتقان الماتى – نارىنقول تاس جولىنىڭ ساپاسىنا نارازى جۇرت جولدى جاۋىپ, كولىك قوزعالىسىن بىرنەشە ساعاتقا توقتاتتى.
– رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار الماتى – نارىنقول تاس جولىنىڭ كەگەن, رايىمبەك اۋداندارى اۋماعىنداعى ساپاسى جاقسى ەمەس. بۇل ەكى اۋداننىڭ عانا ەمەس, وسى جولمەن جۇرەتىن بارشا اعايىننىڭ ورىندى نارازىلىعىن تۋدىرىپ كەلەدى. بىلتىر كۇز ايىندا «قازاۆتوجول» مەكەمەسى كەگەن اۋىلىنان شىققاننان كەيىنگى ايگىلى قايقى اسۋىنداعى 15 شاقىرىم جولدىڭ اسفالتىن كۇرەپ, قىرىپ تاستاعان بولاتىن. جول سول كۇيىندە قالدى. قازىر كەدىر-بۇدىر, ويىق-ويىق شاڭداق جولمەن ءجۇرۋ قيىنداپ كەتتى. ءارى ءارلى-بەرلى وتكەن جولاۋشىلاردىڭ ورىندى رەنىشىن تۋعىزىپ كەلەدى. ال كەگەن اۋىلىنان نارىنقولعا دەيىنگى جول مۇلدە ويىلىپ, شۇرىق-تەسىك بولىپ كەتتى. ءبىرلى-جارىم جەرلەرى جامالعانمەن, جالپى جاعدايى سىن كوتەرمەيدى.
بۇل ماسەلە پارلامەنت دەپۋتاتتارىنا, وبلىستان كەلگەن مارتەبەلى قوناقتارعا از ايتىلعان جوق. ونى وزدەرى دە كوزدەرىمەن كورىپ, جاندارىمەن سەزىپ ءجۇر. بىراق سەڭ قوزعالار ەمەس. بۇعان نارازىلىق رەتىندە رايىمبەك پەن كەگەن اۋداندارىنىڭ تۇرعىندارى قايقى اسۋىنداعى جولدى جاۋىپ تاستادى. ونداعى ويلارى, ماقساتتارى – قىرىلىپ, ءسۇرىلىپ قايتادان قولعا الۋسىز قالعان جولدىڭ جايىن ەل پرەزيدەنتى ەستىسە دەگەن ءۇمىت. بۇل جول ازابىن تارتقان حالىقتىڭ شىن مانىندەگى ورىندى تالابى, جانايقايى, – دەدى بىزگە وقيعا ورتاسىندا بولعان جەرگىلىكتى تۇرعىن, جۋرناليست قانات ءبىرجانسال.
اقيقاتىندا, اۋدان تۇرعىندارىنىڭ تالابى ورىندى. ويتكەنى بۇل جول – ەكى اۋدان تۇرعىندارىن ورتالىقپەن بايلانىستىرىپ وتىرعان جالعىز قاتىناس قۇرالى. اسىرەسە نارىنقول اۋدانىنىڭ تۇرعىندارى ءۇشىن جول ساپاسىنىڭ تومەندىگى اۋماقتاعى تىرشىلىكتىڭ وركەندەۋىنە كەدەرگى بولىپ وتىرعان كورىنەدى. 89 شاقىرىمعا سوزىلىپ جاتقان كەگەن – نارىنقول اۆتوموبيل جولىن قالىپتا ۇستاۋ مىندەتى «قازاۆتوجول» ۇلتتىق كومپانياسىنا جۇكتەلگەن ەكەن.
كومپانيانىڭ ءباسپاسوز قىزمەتى وقيعاعا وراي تۇسىنىكتەمە دە بەردى. «رەسپۋبليكالىق ماڭىزى بار كەگەن – نارىنقول اۆتوموبيل جولىنىڭ جالپى ۇزىندىعى 89 شاقىرىمدى قۇرايدى, سيپاتى بويىنشا III تەحنيكالىق ساناتقا جاتادى. جول 1970 جىلى سالىنعان, الماتى وبلىسىنداعى كەگەن جانە رايىمبەك اۋداندارى ارقىلى وتەدى. جولدى ورتاشا جوندەۋ جۇمىسى 2016-2017-جىلدارى جۇرگىزىلدى. قازىر تاس جولدىڭ 35 شاقىرىمى بويىنشا ىرگەلەس ەلدى مەكەن تۇرعىندارىنان بىرقاتار شاعىم ءتۇستى. جولدى قايتا جوندەۋ 2023 جىلعا جوسپارلانعان. ورتاشا جوندەۋ جۇمىسى جۇرگىزىلگەن كەزدە رەسايلدەۋ ءادىسى قولدانىلماق. جولدى كۇتىپ-ۇستاۋمەن «قازاقاۆتودور» مەكەمەسىنىڭ مەردىگەر ۇيىمى اينالىسادى. بيىل جولداعى 9000 شارشى مەتر شۇڭقىر جوندەلىپ, جول بەلگىلەرى, بەلگى باعانالارىن اۋىستىرۋ سياقتى جۇمىس جۇرگىزىلدى», دەپ جازىلعان «قازاۆتوجول» كومپانياسى تاراتقان ءباسپاسوز مالىمدەمەسىندە.
نارىنقول مەن كەگەن اۋداندارىن وبلىس ورتالىعىمەن بايلانىستىرىپ تۇرعان كۇرە جولدىڭ جىرىمەن وڭىرگە ارنايى ىسساپارمەن كەلگەن دەپۋتاتتار دا ءجىتى تانىس ەكەن. الايدا بيىك مىنبەرلەردەن بىرنەشە رەت ايتىلعان جولدىڭ جايى ءبارىبىر شەشىمىن تاپپاي كەلەدى. اۋدان تۇرعىندارىنىڭ جاپپاي نارازىلىق تانىتىپ, جولدى جابۋىنا وسى جاعداي دا سەبەپشى بولسا كەرەك.
– كەز كەلگەن مەملەكەت الەۋەتىنىڭ كورسەتكىشى – ساپالى جول. ەلىمىزدىڭ دامىعان ەلدەردىڭ قاتارىنا قوسىلامىز دەگەن ۇلكەن ماقساتى بار. جان-جاقتى جۇمىستار جاسالىپ تا جاتىر. الايدا جۇيەلى تۇردە شەشىلمەي كەلە جاتقان ماسەلەنىڭ ءبىرى – وسى جولداردىڭ جاعدايى. بۇل تۋرالى ءجيى ايتىلىپ تا ءجۇر. ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندە كوتەرىلىپ تە ءجۇر. سونى ەسكەرە كەلە كۇنى كەشە وتكەن ۇكىمەت وتىرىسىندا مەملەكەت باسشىسى ساپاسىز جولدى سىنعا الىپ: «ەلىمىزدىڭ جولدارى ناشار ەكەنى جانە جول قۇرىلىسى سالاسىن جەمقورلىق جايلاعانى ەشكىمگە جاسىرىن ەمەس. ءتىپتى باسقا جەردى ايتپاعان كۇننىڭ وزىندە اقورداعا اپاراتىن جولدىڭ ءوزى جاماۋ-جاماۋ قۇراق كورپەگە ۇقسايتىن بولدى», دەۋى بەكەر ەمەس, – دەيدى ءماجىلىس دەپۋتاتى ماقپال تاجماعامبەتوۆا.
ۇلكەن قالالارداعى جاعداي سولاي بولسا, شەتكەرى ورنالاسقان وڭىرلەردە احۋال ءتىپتى ناشار, دەيدى ءارى قاراي دەپۋتات. اسىرەسە شەكارا ايماعىندا ورنالاسقان كەگەن – نارىنقول كۇرە جولىنا قاتىستى ماسەلە شەشىلمەي-اق قويدى. وسى جولعى رايىمبەك اۋدانىنا بارعان ساپارىمدا قارتتىڭ دا, جاستىڭ دا اشىنا ايتقانى وسى بولدى. ەل ىشىندە قالاعا ادام تاسىمالداپ جۇرگەن جۇرگىزۋشىلەردىڭ دە كولىگى قايتا-قايتا بۇزىلىپ, جولاقىنى دا كوتەرىپ جىبەرگەن. جۇرت اشىنىپ وتىر. بۇل ماسەلەنى پارلامەنت مىنبەرىندە بىرنەشە رەت كوتەردىك. يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترلىگىنىڭ بىزگە جىبەرگەن جاۋابى بويىنشا بيىلعى جىلى شۇڭقىرلاردى جاماۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە, كەلەر جىلدارى ورتاشا جوندەۋ جۇمىستارىنا جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتار ازىرلەنۋدە ەكەن. وسىعان بايلانىستى ورتاشا جوندەۋ ماسەلەسى 2023-2025 جىلدارعا ارنالعان رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت جوباسىن قالىپتاستىرۋ كەزىندە قارالادى دەلىنگەن.
جالپى, شەكارالى ايماقتىڭ الەۋەتىن كوتەرۋ – اۋداننىڭ, وبلىستىڭ ەمەس, رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدە نازار اۋدارىلۋعا ءتيىس ستراتەگيالىق مىندەت. ودان بولەك بۇل ءوڭىردىڭ اۋىلشارۋاشىلىق, تۋريستىك الەۋەتى وتە ۇلكەن ەكەنى بەلگىلى. سول الەۋەتتى ءتيىمدى پايدالانۋ دا جولدىڭ ساپاسىنا تىكەلەي تاۋەلدى. بۇل ماسەلە قويىرتپاقتانىپ قايتا ىسىرىلماۋ كەرەك. ەندىگى جەردە بۇل پروبلەما دەپۋتاتتاردىڭ دا, اشىنعان حالىقتىڭ دا ءجىتى باقىلاۋىندا بولماق.
ايتپاقشى, الماتى – نارىنقول تاس جولىنىڭ ساپاسىنا نارازى جۇرتپەن كەگەن اۋدانىنىڭ اكىمى تالعات بايەديلوۆ پەن «قازاۆتوجول» ۇلتتىق كومپانياسى الماتى وبلىسى فيليالىنىڭ وكىلدەرى كەلدى. اشىق اڭگىمە بارىسىندا تۇرعىندار بىلتىر باستالعان جولدىڭ جوندەۋ جۇمىستارى اياقسىز قالعانىن العا تارتىپ, تاعى دا شاعىمدارىن جەتكىزدى. بۇگىندە رەسپۋبليكالىق جولدىڭ قۇرىلىسىنا سالعىرت قاراعان مەردىگەر مەكەمە جۇمىستان شەتتەتىلىپ, قۇرىلىس جۇمىسىن جالعاستىرۋ ءۇشىن تاعى دا كونكۋرس وتپەكشى ەكەن. ال «قازاۆتوجول» ۇلتتىق كومپانياسىنىڭ وكىلدەرى نەگىزگى جۇمىس باستالعانعا دەيىن جولدى گرەيدەرمەن تەگىستەپ وتىرۋدى مىندەتتەرىنە الدى. بۇل شەشىم تۇرعىنداردىڭ تالابىمەن ساي كەلىپ, نارازىلىق بىلدىرگەن جۇرت تارادى.
الماتى وبلىسى
