ساياسات • 14 شىلدە, 2022

جاستار ساياساتى دۇرىس باعىتتا قۇرىلۋى قاجەت

480 رەت
كورسەتىلدى
5 مين
وقۋ ءۇشىن

جاس بۋىننىڭ ماسەلەسىن تالقىلاۋ ءۇشىن ازيا ەلدەرىنىڭ ساراپشىلارى ەلورداعا جينالدى. ولار جاستار جانە ستۋدەنتتەر الماسۋ باعدارلامالارى, جاستاردىڭ راديكالدانۋىنا قارسى ءىس-قيمىل, ءسۋيتسيدتىڭ, ەسىرتكىگە تاۋەلدىلىكتىڭ الدىن الۋ شارالارىن تالقىلادى.

جاستار ساياساتى دۇرىس باعىتتا قۇرىلۋى قاجەت

ازياداعى ءوزارا ءىس-قيمىل جانە سەنىم شارالارى كەڭەسى (اوسشك) جاستار كەڭەسىنىڭ V وتىرىسىنا قاتار, يوردانيا, يزرايل, پالەستينا, وزبەكستان, يران, رەسەي, قىرعىزستان, قىتاي, پاكىستان, تاجىكستان, تايلاند, بانگلادەش, يراك جاستار قوعامداستىقتارى مەن مەم­لە­كەتتىك ورگاندارىنىڭ جانە بۇۇ دامۋ باعدارلاماسى, تۇركپا حالىقارالىق ۇيىمدارىنىڭ وكىلدەرى كەلدى. ساراپشىلار جاستاردىڭ عىلىم, ءبىلىم سالاسىنداعى مۇمكىندىكتەرىن ءسوز ەتتى.

مودەراتور, اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ ۆيتسە-ءمينيسترى الەكساندر دانيلوۆ ەلدەگى جاستار باعدارلامالارىنا توقتالدى. «بۇگىندە ەلىمىزدە جاستاردى ءتۇرلى سالالاردا قولداۋ مەن ىنتالاندىرۋ بويىنشا مەملەكەتتىك جوبالار ءساتتى جۇزەگە اسىرىلۋدا. ماسەلەن, «بولاشاق» حالىقارالىق ستيپەندياسى ارقىلى جىل سايىن جۇزدەگەن مامان الەمنىڭ ۇزدىك وقۋ ورىندارىندا ءبىلىم الىپ كەلەدى. سونداي-اق «پرەزيدەنتتىك جاستار كادرلىق رەزەرۆى» جوباسى ءتۇرلى سالا جاستارىن مەملەكەتتىك قىزمەتكە كەلۋىنە جول اشىپ وتىر. بۇدان بولەك ساياسي پارتيالاردىڭ سايلاۋالدى پارتيالىق تىزىمدەرىنە ەنگەن 29 جاسقا دەيىنگى ايەلدەر مەن جاس­تار ءۇشىن مىندەتتى 30 پايىزدىق كۆوتا ەنگىزىلدى. بۇل – جاستارعا ۇلكەن كومەك», دەدى ۆيتسە-مينيستر.

سونىمەن قاتار ا.دانيلوۆ بارلىق وبلىستا اشىلىپ, جۇمىسى اقساپ تۇرعان جاستار رەسۋرستىق ورتالىقتارىنىڭ قىزمەتىن قايتا قاراپ, ءتيىمدى باعىتتا جانداندىرۋ قولعا الىناتىنىن جەتكىز-ءدى.

«قازىر ورتالىقتاردىڭ ءتيىمدى جۇمىس ىستەۋ ادىستەرىن ويلاستىرىپ جاتىرمىز. سونداي-اق اكىمدەر جانىنداعى جاستار ساياساتى جونىندەگى جاستار كەڭەستەرىن قايتا ىسكە قوسۋ – الدىمىزدا تۇرعان ۇلكەن مىندەتتەردىڭ ءبىرى. فورماليزمنەن گورى ءىس-ارەكەتكە بەيىمدى جاستاردى تارتقىمىز كەلەدى. وعان قوسا تاعى دا جاس تەحنيكتەرگە, بيزنەسمەندەرگە, قاراپايىم جاستار جۇمىس كۇشتەرىنىڭ ودان ءارى دامۋىنا قاجەتتى باعدارلامالار قابىلداپ, جۇزەگە اسىرتۋعا نيەتتىمىز. ارينە, ونى الەمدىك تاجىريبەدەن قاراپ, ساراپشىلارىمەن پىكىرلەسىپ جۇزەگە اسىرامىز», دەدى ا.دانيلوۆ.

بۇگىنگى تاڭدا الەمدەگى 8 ملرد حالىقتىڭ 2 ملرد-تان استامىن جاستار قۇرايدى. ساراپشىلار جاستاردىڭ ەلگە «پايدالى» بولۋى مەملەكەت كورسەتكەن قولداۋعا تىكەلەي بايلانىستى ەكەنىن ايتادى. ماسەلەن, وزبەكستان ءار سالاداعى جاس ماماندارعا قاجەتىنشە قارجىلىق قولداۋ كورسەتەدى.

«ەلىمىزدە جوو-دا وقۋ اقىسىن تولەۋدە قارجىلىق قيىندىقتارعا تاپ بولعان دارىندى جاستاردى قولداۋدىڭ جاڭا جۇيەسى قۇرىلدى. وندا جەڭىلدەتىلگەن شارتتار نەگىزىندە ءبىلىم بەرۋ نەسيەسىن ءبولۋ قاراستىرىلعان. سونىمەن قاتار ماكسيمالدى باللدىڭ 75 پايىزىن جيناعان جاستاردىڭ حالىقارالىق ەمتيحان تاپسىرۋ شىعىندارىن وتەۋ, سونداي-اق تۇتىنۋشىلىق نەسيەلەر بويىنشا پايىزداردى وتەۋ جۇيەسى ەنگىزىلدى. ەلىمىزدە Million Programmers اتتى باعدارلاما جۇزەگە اسىرىلدى. بۇل ءىت سالاسىنىڭ ماماندارىن قولداۋعا ارنالعان. وسى باعدارلاما بويىنشا سەرتيفيكات العان­دارعا قاجەتتى قۇرال-جابدىقتار ساتىپ الۋ ءۇشىن قاجەتتىلىكتەرىنە قاراي قارجى ءبولىندى», دەدى كەڭەستە ءسوز العان وزبەك­ستاننىڭ بۇكىلالەمدىك جاستار قاۋىم­داس­تىعى توراعاسى مىندەتىن اتقارۋشى يستامجون حامروەۆ.

جاستار كەڭەسى قازاقستاننىڭ اوسشك-گە توراعالىق ەتكەن ساتىنەن باس­تاپ ەكىنشى رەت وتكىزىلدى. بىلتىر پاندە­مياعا بايلانىستى ءىس-شارا ونلاين فور­ماتتا وتكەن ەدى. كەڭەس نەگىزىنەن جاس­تار­دىڭ وزەكتى ماسەلەلەرىن الەمدىك دەڭگەيدە تالقىلاپ, تاجىريبە الماسۋدى كوزدەيدى.

«جاستار ساياساتى ولاردىڭ بارلىق ماسەلەنى قامتۋى قاجەت. وقۋ-اعارتۋ, جۇمىسپەن قامتۋ جانە الەۋمەتتىك ماسە­لەلەر وتە وزەكتى. وسى ورايدا ءاربىر ەل وسى سالادا قانداي باعدارلاما, ادىس­تە­مەلەر قابىلداپ, جۇزەگە اسىرعانىن تال­قىعا سالىپ, ءتيىمدى جاقتارىن ۇسىنسا باسقا ەلدەرگە ۇلكەن كومەك. سوندىقتان جاستاردىڭ وزەكتى پروبلەمالارىن الەمدىك دەڭگەيدە تالقىلاپ, پىكىر الماسۋ, تاجىريبەمەن ءبولىسۋ ماڭىزدى. اسىرەسە قازاقستان جاستار ساياساتىن ەندى عانا قالىپتاستىرىپ جاتىر, وسى ورايدا بۇل كەزدەسۋ تاپتىرمايتىن پلاتفورما بولىپ وتىر», دەدى اوسشك حاتشىلىعىنىڭ اتقارۋشى ديرەكتورى قايرات سارىباي. 

جالپى, ازياداعى ءوزارا ءىس-قيمىل جانە سەنىم شارالارى كەڭەسىنىڭ جاستار كەڭەسى – كونسۋلتاتيۆتىك-كەڭەسشى ورگان. ول ۇيىمعا مۇشە مەملەكەتتەر قىزمەتىنىڭ باعىتتارى شەڭبەرىندە جاس­تار ۇيىمدارىنىڭ, بىرلەستىكتەرىنىڭ, قوزعالىستارىنىڭ ۇيلەستىرۋ قىزمەتىن جۇزەگە اسىرادى. اوسشك شاقىرۋ تۋرالى يدەيانى قازاقستان 1992 جىلعى 5 قازاندا بۇۇ باس اسسامبلەياسىنىڭ 47-سەسسياسىندا باستاماشىلىق ەتتى. بۇل باستامانىڭ قوزعاۋشى كۇشى – ازيادا بەيبىتشىلىك پەن قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا ءتيىمدى ءارى قولايلى قۇرىلىم قۇرۋعا ۇمتىلۋ.

وتىرىس قورىتىندىسى بويىنشا قاتى­سۋشىلار اوسشك-ءنىڭ جاستار ۇيىم­دارىمەن ديالوگ پەن ارىپتەستىك قاتىناس­تارىن جانداندىرۋعا, سونداي-اق جاستار اراسىنداعى راديكاليزممەن, ءسۋي­تسيدتىڭ جوعارى دەڭگەيىمەن جانە ەسىرت­كىگە تاۋەلدىلىكپەن كۇرەسۋگە, وزەكتى ما­سەلەلەردى شەشۋگە جاستار قوعامداس­تىق­تارىنىڭ قاتىسۋىن قولداۋعا كەلىستى.

سوڭعى جاڭالىقتار