«بەردەڭكەنى» قازاق بالاسى جاقسى بىلەدى. دالامىزعا باسىپ كىرگەن كازاكتار دا, پاتشا دراگۋندارى مەن سولداتتارى دا وسى ءبىر وقتى قارۋدى ۇستاپ كەلگەن. امەريكا پولكوۆنيگى حايرەم بەردان ويلاپ تاپقان وسى قارۋ كەيىن تۋلا مەن يجەۆسكىنىڭ قارۋ زاۋىتتارىندا كونسترۋكتور پەتر فرولوۆتىڭ باسشىلىعىمەن جەتىلدىرىلىپ, كەشەگى ءىى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستا دا قولدانىلعان. جەتىلدىرىلگەن ءتۇرى ورىس اراسىندا «فرولوۆكا» دەپ اتالادى. بىراق قازاقتار ونى ەسكى اتىمەن «بەردەڭكە» دەپ قانا اتايتىن.
«بەردەڭكە» قازاق اڭشىلارى مەن بارىمتاشىلاردىڭ, پاتشا وكىمەتىنىڭ قۋعىنىنا ۇشىراپ, «قاشقىن» اتانعان ازاماتتاردىڭ سۇيىكتى قارۋى بولعان. ءحىح عاسىردىڭ اياعىندا اسكەرگە 2-3, كەيىن 5 رەت اتىلاتىن (بەساتار) ۇڭعىلى ۆينتوۆكا بەرىلىپ, ەسكى «بەردەڭكەلەر» حالىققا ساتۋعا شىعارىلعان ەكەن. سول كەزدەگى قۇنى 18 رۋبل بولعان ونى قازاق جىگىتتەرى دە جاپپاي ساتىپ العانعا ۇقسايدى. تۋرا ساتىپ الماسا دا تالاي «تامىرلارى» ارقىلى الۋى مۇمكىن. ويتكەنى پاتشانىڭ قازاقتارعا وتتى قارۋ ساتۋعا تىيىم سالعان جارلىعى توڭكەرىسكە دەيىن كۇشىندە بولعان.
«قاراش-قاراش» وقيعاسىندا باقتىعۇلدىڭ سۇيىكتى قارۋى دا وسى مىلتىق. ول دا «بەردەڭكەنى» بۇرىن قاشقىن اتانعان ءوزىنىڭ ورىس تامىرىنان الاتىنى بەلگىلى. موينىنىڭ ۇزىندىعى 70 سم-گە جەتەتىن بۇل مىلتىقتىڭ ارتىقشىلىعى سول, ونىڭ وعى ءبىرشاما الىسقا جەتەدى. سونى بىلگەن ۇلى جازۋشى مۇحتار اۋەزوۆ كەيىپكەرى باقتىعۇلعا تاۋدىڭ بيىك شىڭىنان وق اتقىزىپ, وزەكتە كەلە جاتقان ەكىنشى كەيىپكەرى جاراسپايعا ونى ءدال تيگىزدىرىپ, جەر جاستاندىرادى عوي...
پەتروپاۆل تۇرعىنى ءبىر جارىم عاسىر بۇرىن جاسالعان وسى قارۋدى ىشكى ىستەر ورگاندارىنا تاپسىردى. قارۋدىڭ ساپاسىن زەرتتەگەن كريميناليستەر بۇل قارۋ كەيىن اڭشى مىلتىعىنا وزگەرتىلگەن, حالىق اراسىندا «فرولوۆكا» دەپ اتالىپ كەتكەن 1870 جىلعى بەردان ۆينتوۆكاسى ەكەنىن انىقتادى.
«كريميناليستەردىڭ قورىتىندىسىنا سايكەس قارۋ اتۋعا جارامسىز», دەپ حابارلادى پد اكىمشىلىك پوليتسيا باسقارماسىنىڭ ەرەكشە تاپسىرمالار جونىندەگى اعا ينسپەكتورى پوليتسيا مايورى قۇرمان مۋسين. «قازىرگى ۋاقىتتا سيرەك كەزدەسەتىن زاتتى سقو پوليتسيا دەپارتامەنتىنىڭ مۋزەيىنە تاپسىرۋ ماسەلەسى شەشىلۋدە», دەدى ول.
پەتروپاۆل
