«سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى قىزمەتتىڭ بيىلعى التى ايداعى جۇمىسىنا ەلىمىزدە بولىپ جاتقان وقيعالار اسەر ەتكەنى بارىمىزگە ءمالىم. تەك قاڭتار وقيعاسى بويىنشا قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى قىزمەتكەرلەرىنىڭ تاراپىنان ازاپتاۋ مەن وكىلەتتىگىن اسىرا پايدالانۋ فاكتىلەرى بويىنشا اگەنتتىك تەرگەۋشىلەرىنىڭ وندىرىسىندە 360 قىلمىستىق ءىس بولدى», دەدى و.بەكتەنوۆ.
اگەنتتىك توراعاسىنىڭ كەلتىرگەن مالىمەتتەرىنە سۇيەنسەك, قازىر قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى تاراپىنان ازاپتاۋ فاكتىلەرى بويىنشا 170 ءىس تەرگەۋدە جاتىر. بۇل ساناتتاعى ىستەردىڭ سانى وتكەن جىلدارمەن سالىستىرعاندا ەكى ەسە ارتىق. قازىرگى تاڭدا 170 ءىس بويىنشا تەرگەۋ جالعاسىپ جاتىر. 167-ءسى اياقتالىپ, 23 قىلمىستىق ءىس ءارى قاراي تەرگەۋ ءۇشىن پروكۋراتۋراعا جولداعان ەكەن.
«ەلىمىز بويىنشا 1300-دەن استام سىبايلاس جەمقورلىق قىلمىسى تىركەلدى. 800-دەن استام تۇلعانىڭ جەمقورلىعى اشكەرەلەندى. ولاردىڭ 140-ى – ءتۇرلى دەڭگەيدەگى باسشىلار. اۋىر قىلمىستاردى انىقتاۋ 33 پايىزدان استام ءوستى. تەرگەۋ قورىتىندىسى بويىنشا 592 ءىس سوتقا جىبەرىلىپ, 357 جەمقور سوتتالدى. ەكونوميكالىق رەسۋرستاردى زاڭسىز شوعىرلاندىرۋعا جانە ولاردى مەملەكەت مەنشىگىنە قايتارۋعا بايلانىستى ىستەردى تەرگەۋ ەرەكشە باقىلاۋدا تۇر. قابىلدانعان شارالاردىڭ ناتيجەسىندە, مەملەكەتكە 430 ملرد تەڭگە نەمەسە شامامەن 1 ملرد اقش دوللارى سوماسىنا اكتيۆتەر قايتارىلدى», دەدى اگەنتتىك باسشىسى.
سونىمەن قاتار شەتەلگە زاڭسىز شىعارىلعان قاراجات پەن م ۇلىكتى ەلگە قايتارۋ ءۇشىن حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقتى كۇشەيتۋ كەرەك ەكەنىنە توقتالدى. تاياۋدا ەۋروپا كەڭەسىنەن قازاقستانعا ەۋروپالىق سىبايلاس جەمقورلىق ءۇشىن قىلمىستىق جاۋاپكەرشىلىك تۋرالى كونۆەنتسياعا قوسىلۋ جونىندە رەسمي شاقىرۋ حاتى كەلگەن ەكەن.
«ەندى كونۆەنتسياعا قوسىلۋ ءۇشىن قاجەتتى پروتسەدۋرالاردى قولعا الامىز. بۇل كونۆەنتسيا شەتەلدەن كوررۋپتسيونەرلەر مەن ۇرلانعان اكتيۆتەردى قايتارۋ جولىنداعى مۇمكىندىكتەرىمىزدى كەڭەيتەدى. ەۋروپا كەڭەسىنىڭ سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى مەملەكەتتەر توبىنىڭ مۇشەسى بولۋ – ەلىمىز ءۇشىن وتە ماڭىزدى قادام.
گرەكو-نىڭ تولىققاندى قاتىسۋشىسى رەتىندە العاشقى مونيتورينگتىك راۋندتار شەڭبەرىندە بىزگە بەرىلگەن 27 ۇسىنىمىن ورىنداپ جاتىرمىز. ەۋروپا ستاندارتتارىنا ساي بولۋ ءۇشىن ءبىز سوت جۇيەسىنىڭ تولىققاندى تاۋەلسىزدىگىن, ءتيىستى قوعامدىق باقىلاۋدى قامتاماسىز ەتۋگە, دەرەكتەرگە قولجەتىمدىلىكتى كەڭەيتە وتىرىپ, سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ورگاننىڭ مارتەبەسىن كۇشەيتۋگە ءتيىسپىز. بۇل باعىتتاعى جۇمىستار جالعاسىپ جاتىر», دەدى و.بەكتەنوۆ.
القا وتىرىسىندا سونىمەن قاتار ازىق-ت ۇلىك باعاسىن تۇراقتاندىرۋعا بولىنگەن قاراجات ماسەلەسى ءسوز بولدى. ماسەلەن, الەۋمەتتىك-كاسىپكەرلىك كورپوراتسيالار ازىق-ت ۇلىك باعاسىن تۇراقتاندىرۋعا بولىنگەن 39 ملرد تەڭگە ءتيىمسىز يگەرىلگەن.
«الەۋمەتتىك-كاسىپكەرلىك كورپوراتسيالاردىڭ قىزمەتىندە ەلەۋلى سىبايلاس جەمقورلىق تاۋەكەلدەرى انىقتالدى. بۇل – جەر ۋچاسكەلەرىن ينۆەستيتسيالىق جوبا جەلەۋىمەن ساتۋ, اففيليرلەنگەن تۇلعالارعا اكتيۆتەردى ارزانداتىپ ساتۋ ءۇشىن كونكۋرستان تىس بەرۋ سياقتى ارەكەتتەر. ازىق-ت ۇلىك باعاسىن تۇراقتاندىرۋعا بولىنگەن 39 ملرد تەڭگە ناقتى ناتيجەسىز يگەرىلگەن. كورپوراتسيالار تاراپىنان ۇلەستەس كومپانيالارعا نەسيە بەرىلىپ, مىندەتتەمەلەردىڭ ورىندالۋىنا باقىلاۋ جۇرگىزىلمەگەن. اتالعان فاكتىلەر بويىنشا اكك لاۋازىمدى تۇلعالارىنا قاتىستى 11 قىلمىستىق ءىس تىركەلدى. شىعىن 7 ملرد تەڭگەدەن استى», دەدى و.بەكتەنوۆ.
سونىمەن قاتار مەملەكەت مەنشىگىندەگى ءاربىر ءۇشىنشى اقپاراتتىق جۇيەنى ەسەپتەن شىعارۋ قاجەت ەكەنىنە توقتالدى. اگەنتتىك باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, تسيفرلاندىرۋ سالاسىنا جۇرگىزىلگەن مونيتورينگ وتاندىق اقپاراتتىق تەحنولوگيالار نارىعىن مەملەكەتتىك ورگاندارمەن ۇلەستەس كومپانيالار مونوپوليالاپ العانىن كورسەتكەن.
«قاجەتسىز جانە ءبىر-ءبىرىن قايتالايتىن باعدارلامالار ازىرلەۋ تىيىلماي تۇر. مەملەكەت بالانسىنداعى ءاربىر ءۇشىنشى اقپاراتتىق جۇيە ەسەپتەن شىعارۋعا جاتادى. قولدانىستا جۇرگەن تەحنولوگيالار جاڭا ازىرلەمە رەتىندە ساتىلىپ ءجۇر. مەملەكەت تسيفرلاندىرۋعا 400 ملرد تەڭگەدەن استام قاراجات جۇمسادى. جىل سايىن جۇيەلەردى كۇتىپ-باپتاۋعا 20 ملرد تەڭگەدەن استام قاراجات بولىنەدى. مەملەكەتتىك ورگاندار اگەنتتىكتىڭ ۇسىنىمدارىن ورىنداپ, سالاداعى شىعىندار وڭتايلانادى جانە وتاندىق IT نارىقتىڭ بارلىق قاتىسۋشىسىنا تەڭ جاعداي جاسالادى دەپ كۇتەمىز», دەدى و.بەكتەنوۆ.
سونىمەن قاتار سپيكەر بيزنەستى قورعاۋ بويىنشا جۇيەلى جۇمىس ءجۇرىپ جاتقانىنا توقتالدى. زاڭ اياسىندا جۇمىس ىستەيتىن جانە سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ستاندارتتاردى ەنگىزۋدى قولدايتىن كومپانيالار ءۇشىن ءتۇرلى مەملەكەتتىك قولداۋ شارالارى قاراستىرىلعانىن اتاپ ءوتتى. ايتسە دە, سىبايلاس جەمقورلىق سحەمالارىن قولداناتىن, لاۋازىمدى تۇلعالارعا پارا بەرۋگە بارعان كومپانيالارعا جاۋاپكەرشىلىك شارالارى كۇشەيتىلمەك.
«مۇنداي ادال ەمەس بيزنەس ادال باسەكەلەستىك پرينتسيپتەرىن بۇزادى. زاڭ بويىنشا جۇمىس ىستەيتىن كاسىپكەرلەر زيان شەگەدى. مۇندايعا قاتاڭ تۇردە جول بەرمەۋ كەرەك. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا بيزنەستىڭ ىسىنە زاڭسىز كيلىگۋدەن, ونىڭ ىشىندە ءبىزدىڭ جاۋاپسىز قىزمەتكەرلەردەن دە قورعايتىن تەتىكتەر ەنگىزىلىپ جاتىر. كاسىپكەرلەرگە قاتىسى بار ىستەردى تەرگەۋدىڭ الگوريتمى ازىرلەندى. مۇندا سوتقا دەيىنگى تەرگەۋ ىستەرىنىڭ بىرىڭعاي تىزبەسىن تىركەۋدەن باستاپ, جاۋاپ الۋ جانە ءتىنتۋ جۇرگىزۋ ءتارتىبى تۇگەل قايتا رەگلامەنتتەلەدى.
ءبىز كاسىپكەرلەردىڭ ۇستىنەن ءىس قوزعاۋ تۋرالى باستامالاردىڭ 15 پايىزىنان باس تارتتىق. ويتكەنى وعان نەگىز بولعان جوق. كاسىپكەرلەردى ۆەدومستۆو عيماراتىنا نەگىزسىز شاقىرتۋدىڭ كەز كەلگەن دەرەگى ونلاين مونيتورينگ ارقىلى قاشىقتان باقىلانادى. سونىڭ ارقاسىندا انتيكور عيماراتىنا شاقىرىلاتىن كاسىپكەرلەردىڭ سانى 2 ەسە ازايدى. سونىمەن قاتار اگەنتتىك جانىنان «اتامەكەن» ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسىنىڭ وكىلدەرى قاتىساتىن ارنايى جۇمىس توبى قۇرىلدى. ونىڭ نەگىزگى مىندەتى – اقپاراتتى جەدەل الماسىپ, وزگە مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ ارەكەتى تۋرالى بيزنەستىڭ شاعىمدارىن بىرلەسىپ قاراۋ», دەدى اگەنتتىك باسشىسى.
و.بەكتەنوۆتىڭ سوزىنە سۇيەنسەك, سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل جونىندەگى ورگانداردىڭ قىزمەتىن باعالاۋ كريتەريلەرىن انىقتاۋداعى قاتەلىكتەر جۇيەنىڭ بۇرمالانۋىنا, قىزمەتكەرلەردىڭ الدىندا تۇرعان مىندەتتەردى تەرىس قابىلداۋىنا اكەلۋى مۇمكىن. بۇرىن اۋماقتىق دەپارتامەنتتەرگە لاۋازىمدى تۇلعالاردى جاۋاپقا تارتقانى ءۇشىن ۇپايلار بەرىلگەن. كۇدىكتى ءىسى اشىلعان شەنەۋنىكتىڭ دارەجەسى نەعۇرلىم جوعارى بولسا, بالل سوعۇرلىم جوعارى بولادى.
ء«بىز ناقتى ناتيجەگە ەمەس, پروتسەستىڭ وزىنە كوبىرەك نازار اۋداردىق. ناتيجەسىندە, قولايلى ستاتيستيكا اياسىندا جەمقورلىق جاعدايىنىڭ جاقسارۋى ايقىن بولعان جوق. قىلمىستىق-پروتسەسسۋالدىق كودەكستەگى ەلەۋلى وزگەرىستەرگە, قىلمىستاردى تىركەۋ تاسىلدەرى قايتا قارالعانىنا قاراماستان, ەسەپ بەرۋ جۇيەسى وزگەرىسسىز قالعان. تسيفرلى باعالاۋ كەزىندە ناقتى جەدەل ۋاكىل جەمقورلىقتى ازايتۋعا مۇددەلى ەمەس. كەيدە كورسەتكىشتەرگە ۇمتىلۋ كەزىندە قىلمىستار قىلمىس جوق جەردەن شىعارىلادى. ءاربىر ءىستىڭ ارتىندا ادامنىڭ تاعدىرى بار. وسىنى ۇمىتپاۋىمىز كەرەك», دەدى و.بەكتەنوۆ.
سونىمەن قاتار بايانداماشى سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل اگەنتتىگى قىزمەتكەرلەرىنىڭ مورالدىق جانە كاسىبي كەلبەتى ءمىنسىز بولۋى كەرەك ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
«قوعام تاراپىنان سىنعا سەبەپ بولماۋى كەرەك. قىزمەتكەرلەردىڭ زاڭعا قايشى جانە ادەپكە جات قىلىقتارى تۋرالى كەز كەلگەن قاراما-قايشىلىقتارى مەنىڭ جەكە باقىلاۋىمدا بولادى. بيىل ەكى قىزمەتكەر سىبايلاس جەمقورلىق قىلمىسى ءۇشىن سوتتالدى. تارتىپتىك جاۋاپكەرشىلىككە تارتىلعان 142 قىزمەتكەردىڭ بەسەۋى تەرىس ارەكەتى ءۇشىن جۇمىستان بوساتىلدى.
جاقىن ارادا اگەنتتىك ءوز قىزمەتكەرلەرىنىڭ جەمقورلىققا توزىمسىزدىگىن تەكسەرۋ ءۇشىن Integrity Check تەتىگىن پيلوتتىق سىناقتان وتكىزەدى. ءبىز وسى ۇسىنىستىڭ باستاماشىسى رەتىندە سىناقتى وزىمىزدەن باستايمىز. جاڭا تاسىلدەردى قولدانا وتىرىپ, ءوز قاتارىمىزدىڭ تازالىعىن قامتاماسىز ەتەمىز», دەدى و.بەكتەنوۆ.
بۇدان بولەك اگەنتتىك باسشىسى جازادان بۇلتارتپاۋ ءپرينتسيپىن ۇمىتپاۋعا ەكپىن بەردى. جەمقورلىق فاكتىسى تۋرالى شاعىم نەمەسە بەلگى تۇسكەن جاعدايدا كەز كەلگەن قىزمەتكەر زاڭدى تۇردە قارالۋىن جانە قابىلداناتىن ءىس-شارانىڭ تولىققاندى بولۋىن قامتاماسىز ەتۋگە مىندەتتى.
ء«بىز جۇمىسىمىزدا وسى ءادىستى قولدانۋدى باستاپ كەتتىك. وڭىرلىك دەپارتامەنتتىڭ باسشىلارى ەسەپ بەرۋ باياندامالارى كەزىندە تسيفرلى كورسەتكىشتەردى قولدانبايتىن بولادى. بىردە-ءبىر تسيفر جوق, تەك شىنايى ءىس, حالىقتى تولعاندىرعان پروبلەمالاردىڭ شەشىمى, شىعىننىڭ الدىن الۋ. مۇنداي جاڭا ءادىس سىبايلاس جەمقورلىققا قارسى ءىس-قيمىل تيىمدىلىگىن ايتارلىقتاي ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.
القا وتىرىسىمىزدان بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارى حابار تاراتاتىن بولعاندىقتان بارلىق ازاماتقا ۇندەۋ جاساپ, جەمقورلىققا قارسى قىزمەتتىڭ جەكە قۇرامى ەلىمىزدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىنا جەمقورلىقتىڭ تەرىس اسەرىن تومەندەتۋ, مەملەكەتتىڭ ەكونوميكاعا سالعان قاراجاتىنىڭ سوڭعى الۋشىعا دەيىن جەتىپ, قازاقستاندىقتاردىڭ ءومىر ساپاسىن ارتتىرۋعا قىزمەت ەتۋى ءۇشىن بۇكىل كۇش-جىگەرىن جۇمسايتىنىنا سەندىرگىم كەلەدى», دەدى اگەنتتىك باسشىسى.
