ميكەلاندجەلونىڭ «ادام اتانىڭ جاراتىلۋى». بۇل – اۆتوردىڭ ەڭ تانىمال شىعارمالارىنىڭ ءبىرى. ءبىر قاراعاندا, ادامنىڭ ميى بەينەلەنگەن بە دەرسىز. كارتيناعا ميدى دەتال قىلۋ كوركەمدىككە قانشالىقتى سايادى؟ ال بۇل بەكەر ەمەس ەكەن: ميكەلاندجەلو اناتومياعا قىزىعاتىن. ءتىپتى مايىتتەردى كەسىپ تە كورگەن دەسەدى. ءيا, سۋرەت – ادام ويىنىڭ جەمىسى.
ۇلكەن پيتەر برەيگەلدىڭ «فلاماند ناقىلدارى». كارتينادا سول كەزدەگى 112 گوللانديالىق حالىق ماقال-ماتەلدەرى سۋرەتتەلگەن. مىسالى, «مىسىققا قوڭىراۋ ءىلۋ» قاۋىپتى ءھام اقىلسىز ارەكەت جاساۋدى مەڭزەسە, ال «ەسىكتىڭ تۇتقاسىن ءسۇيۋ» جاساندىلىقتى بىلدىرەدى. ونداعى ماقسات – ادامداردىڭ ءوز ءىس-ارەكەتتەرىن سارالاپ, ساباقتاپ, ءتىپتى ومىرلىك كوزقاراستارىن دا تاعى ءبىر ناقتىلاپ الۋدى كوزدەيدى. ءيا, كوركەم تۋىندى كورۋشىگە, تەك ەستەتيكالىق راحات سىيلامايدى: ىزگىلىككە شاقىرادى, جاقسى ءومىر ءسۇرسىن دەيدى.
يان ۆان ەيكتىڭ «ارنولفيندەردىڭ پورترەتى». مۇندا, نەگىزىنەن كوپەس دجوۆانني دي نيكولاو ارنولفيني مەن ونىڭ ايەلى بەينەلەنگەن (كەي زەرتتەۋشىلەر بۇل سۋرەتشى مەن ونىڭ جۇبايىنىڭ اۆتوپورترەتى ەكەنىنە سەنىمدى). الايدا ونەرتانۋشىلاردىڭ كوبىسىن كارتينادا ەلەۋسىز عانا تۇرعان اينا قىزىقتىرادى. سول اينانىڭ ارعى جاعىنان قولىندا پاليتراسى بار سۋرەتشىنىڭ سۇلباسى كورىنىپ تۇر. ال اينانىڭ ۇستىندە «مۇندا يان ۆان ەيك بولعان» دەگەن جازۋ جازىلعان.
ۆينسەنت ۆان گوگتىڭ «ارلداعى بولمەسى». 1888 جىلى مامىردا سۋرەتشى ارلگە (فرانتسيانىڭ وڭتۇستىگىندەگى قالا) كوشىپ, شەبەرحانا اشىپ, شىعارماشىلىقپەن اينالىستى. ال كۇزگە قاراي ول جاڭا مەكەنگە تولىق جايعاسىپ, ۇيرەنگەن سوڭ جاتىن بولمەسىن سالۋدى ويلايدى. كارتينا, نەگىزىنەن سارى توندارعا قۇرىلعان. بۇل دا تەگىن ەمەس: زەرتتەۋشىلەر مۇنى ۆان گوگتىڭ ەپيلەپسياعا قارسى ءدارى قابىلداۋىمەن تۇسىندىرەدى. ياعني ءبارى جاسىل-سارى تۇسكە اينالا باستايدى.
پابلو پيكاسسونىڭ «كوك بولمەسى». ال مىنا كارتينانىڭ سىرى باسقا. «كوك بولمەگە» قاراپ ءسىز نە بايقاپ تۇرسىز؟ مۇندا ەر ادامنىڭ پورترەتى جاسىرىنىپ تۇرعانىن كوپ ادام بايقاماۋى مۇمكىن. بۇل دەرەك 2008 جىلى كارتينا ساراپتاماعا ۇسىنىلعان كەزدە بەلگىلى بولدى. مۇندا ەشقانداي ميستيكا جوق. تەك پيكاسسونىڭ ارقاشان سۋرەت سالاتىن تازا كەنەپتەرى بولماعان. سوندىقتان ول قاجەتسىز سۋرەتتەردى پايدالاندى. «كوك بولمەدەگى» بەلگىسىز كەيىپكەردىڭ سۇلباسى دا سول بۇرىنعى سۋرەتتەردەن قالعان.
ۆينسەنت ۆان گوگتىڭ «تۇنگى كافە تەرراساسى». زەرتتەۋشىلەر بۇل سۋرەتتى لەوناردو دا ءۆينچيدىڭ «سوڭعى كەشكى اسىنا» سىلتەمە دەپ سانايدى. سۋرەتتىڭ ءدال ورتاسىندا اپپاق بولىپ كيىنگەن ۇزىن شاشتى داياشى (يسا ءماسىحتىڭ كيىمىنە ۇقسايدى) بەينەلەنگەن. تەرراسسادا 12 ادام بار: كەشكى اسقا قالماعان يۋدا سەكىلدى بىرەۋى ەسىك الدىندا تۇر. ال داياشىنىڭ ارتىندا كرەست سالىنعان.
لەوناردو دا ءۆينچيدىڭ «سوڭعى كەشكى اسى». سۋرەتشى ءۇش جىل بويى ياھۋدانى بەينەلەيتىن ادام ىزدەيدى. بىردە كوشەدە ماس بىرەۋدى كەزدەستىرىپ, سۋرەتىن سالۋعا شاقىرادى. ونى سالىپ بولعان سوڭ, الگى ادام دا ۆينچيگە بۇرىن دا وبرازعا كەيىپكەر بولعانىن ايتادى. شىنىندا دا, بىرنەشە جىل بۇرىن لەوناردو ودان ءماسىحتى جاساعان ەكەن.
