حالىقارالىق ستۋدەنتتىك فورۋمىنىڭ بولاشاعىمىز ءۇشىن بەرەرى مول
ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىندە جاقىندا ەكى كۇن بويى پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازارباەۆ ۇسىنعان «ححI عاسىرداعى تۇراقتى دامۋدىڭ عالامدىق ەنەرگوەكولوگيالىق ستراتەگياسىنا» جانە «جاسىل كوپىر» حالىقارالىق ىنتىماقتاستىق باعدارلاماسىنا ارنالعان «جاسىل كوپىر – ۇرپاقتان-ۇرپاققا» دەپ اتالاتىن IV حالىقارالىق ستۋدەنتتىك فورۋم بولىپ ءوتتى. فورۋمدى رەكتور عالىم مۇتانوۆتىڭ قولداۋىمەن گەوگرافيا جانە تابيعاتتى پايدالانۋ فاكۋلتەتىنىڭ حالىقارالىق پانارالىق ەنەرگوەكولوگيا كافەدراسى مەن جاستار ۇيىمدارىنىڭ كوميتەتى بىرىگىپ ۇيىمداستىرعانىن ايتا كەتكەنىمىز ورىندى بولار.
فورۋم نەگىزگى باعىتتار بويىنشا «جاسىل» ۋنيۆەرسيتەتتەر قوزعالىسىن دامىتۋداعى ستۋدەنتتىك ۇيىمداردىڭ ءرولى», «قازىرگى زامانعى ۋنيۆەرسيتەتتەردە «جاسىل» ءبىلىم بەرۋ جوباسى: جۇزەگە اسىرۋ جولدارى جانە بولاشاعى», «الەۋمەتتىك جوبالار: تۇراقتى دامۋعا باعىتتالعان ستۋدەنتتىك باستامالاردى كوممەرتسيالاۋ», «ستۋدەنتتىك ەكولوگيالىق جوبالار مەن باستامالاردى دايىنداۋ جانە ىسكە اسىرۋ» سياقتى تاقىرىپتاردى قامتىعان كەلەلى ماسەلەلەردى تالقىلادى.
فورۋمعا قاتىسۋشىلار گەوگرافياسى اۋقىمدى. وعان يۋنەسكو-نىڭ قازاقستانداعى جانە بۇۇ-نىڭ, رەسەيدىڭ, بەلورۋسسيانىڭ, ازەربايجاننىڭ, تاجىكستاننىڭ, وزبەكستاننىڭ, ۋكراينانىڭ, قازاقستاننىڭ, قىرعىزستاننىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ستۋدەنتتىك جانە جاستار ۇيىمدارىنىڭ وكىلدەرى, مەملەكەتتىك جانە مەملەكەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ جاستار ساياساتى سالاسىندا جۇمىس ىستەيتىن ساراپشىلار مەن ماماندار قاتىستى.
فورۋم اياسىندا قاتىسۋشىلار مەن قوناقتارعا ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ-دىڭ عىلىمي مەكتەپتەرىنىڭ ەكولوگيا, تۇراقتى دامۋ, تابيعاتتى پايدالانۋدى باسقارۋ, سونىمەن قاتار, ءارتۇرلى باعىتتاعى عىلىمي-يننوۆاتسيالىق جەتىستىكتەرى, وقۋلىقتار مەن وقۋ-ءادىستەمەلىك قۇرالدارى, سونداي-اق ءساندىك-قولدانبالى ۇلتتىق ونەر كورمەسى ۇيىمداستىرىلدى.
فورۋم ستۋدەنتتەردى «جاسىل ەكونوميكاعا» ءوتۋ ۇدەرىسىنە بەلسەندى تارتۋ ماقساتىن كوزدەيدى. وسى رەتتە حالىقارالىق ىنتىماقتاستىققا ارقا سۇيەپ, الىس-جاقىن شەتەلدەگى جاس زامانداستاردىڭ عىلىمي بايلانىسىن نىعايتا بەرگەن ابزال. بولاشاق ەنەرگوەكولوگيالىق دامۋ سالاسىنداعى ءبىلىمدى تەرەڭ يگەرگەن جاس ۇرپاقتىڭ قولىندا. ءبىلىمنىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ناق وسى تۇرعىدا سىنعا سالۋ عانيبەت.
فورۋم جۇمىسىن تۇيىندەگەن قاراردا «جاسىل ەكونوميكاعا» وتۋگە «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىندا ۇلكەن ءمان بەرىلگەندىگى اتالىپ ءوتىلدى. ءسويتىپ, وسى ورايداعى عىلىمي نەگىزدەلگەن يننوۆاتسيالىق قاعيدالار مەن جاڭاشىل باستامالاردى ىلگەرى جىلجىتۋعا ۇندەدى. مىنە, بۇل رەتتە ەنەرگوەكولوگيالىق قاۋىپسىزدىك جانە تۇراقتى دامۋ سالاسىنداعى الەمدىك ءبىلىم كەڭىستىگىندەگى عىلىمي-زەرتتەۋ الەۋەتىن دامىتۋدىڭ ماڭىزى زور. جاستار ۇيىمدارىمەن, بەلسەندى جاستارمەن كەزدەسۋ وتكىزۋ, تاجىريبە الماسۋ جانە ستۋدەنتتەردىڭ ەكولوگيالىق جوبالارى مەن باستامالارىن ءىس جۇزىندە ورىنداۋدى قارقىنداتا قولعا العان ءجون. سونداي-اق, جاڭا يدەيالاردى قالىپتاستىرىپ, ونى جۇزەگە اسىرۋدى كوزدەيتىن بەلسەندىلەر قوعامداستىعىنىڭ «جاسىل باستاما» يدەياسىن قولداۋ قاجەتتىگى باسا ايتىلدى. «جاسىل» ەكونوميكا جولىنا تۇراقتى دامۋ ايماعىنداعى ۋنيۆەرسيتەتتەردى جۇمىلدىرۋ ءۇشىن «جاسىل كامپۋس» قاعيداتتارىن ەنگىزۋدى ەسكەرۋ كەرەك. «Smart University» جانە «جاسىل كوپىر – ۇرپاقتان-ۇرپاققا» يننوۆاتسيالىق جوبالارىن جۇزەگە اسىرۋ بويىنشا تاجىريبەلىك قادامداردى باۋلىپ, سونىمەن قاتار جاستاردىڭ عىلىمي بىلىمدارلىعىن دامىتۋعا نەگىزدەلگەن پانارالىق جوبالار ازىرلەنۋى – ۋاقىت تالابى.
«جاسىل كوپىر – ۇرپاقتان-ۇرپاققا» باعدارلاماسى نەگىزىندە ەكسپو-2017 عاجايىبىن جۇزەگە اسىرۋعا دا بەلسەندى اتسالىسپاقپىز. وسى رەتتە «جاسىل» ەكونوميكا جانە تابيعاتتى پايدالانۋدى باسقارۋ سالاسىنداعى مەكەمەلەر قىزمەتتەرىن ناسيحاتتاۋ كۇن تارتىبىنەن تۇسپەۋى ءتيىس. «جاسىل كوپىر – ۇرپاقتان-ۇرپاققا» ۇلتتىق فورۋمىن الداعى ۋاقىتتا كونسورتسيۋمعا قاتىسۋشى باسقا مەملەكەتتەردە دە وتكىزۋ جونىندە ۇسىنىستار ەنگىزىلدى.
ءادىلحان ورازباەۆ,
ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ-دىڭ گەوگرافيا جانە تابيعاتتى پايدالانۋ فاكۋلتەتى
ەنەرگوەكولوگيا كافەدراسىنىڭ دوتسەنتى, حيميا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى.
الماتى.
فورۋم نەگىزگى باعىتتار بويىنشا «جاسىل» ۋنيۆەرسيتەتتەر قوزعالىسىن دامىتۋداعى ستۋدەنتتىك ۇيىمداردىڭ ءرولى», «قازىرگى زامانعى ۋنيۆەرسيتەتتەردە «جاسىل» ءبىلىم بەرۋ جوباسى: جۇزەگە اسىرۋ جولدارى جانە بولاشاعى», «الەۋمەتتىك جوبالار: تۇراقتى دامۋعا باعىتتالعان ستۋدەنتتىك باستامالاردى كوممەرتسيالاۋ», «ستۋدەنتتىك ەكولوگيالىق جوبالار مەن باستامالاردى دايىنداۋ جانە ىسكە اسىرۋ» سياقتى تاقىرىپتاردى قامتىعان كەلەلى ماسەلەلەردى تالقىلادى.
فورۋمعا قاتىسۋشىلار گەوگرافياسى اۋقىمدى. وعان يۋنەسكو-نىڭ قازاقستانداعى جانە بۇۇ-نىڭ, رەسەيدىڭ, بەلورۋسسيانىڭ, ازەربايجاننىڭ, تاجىكستاننىڭ, وزبەكستاننىڭ, ۋكراينانىڭ, قازاقستاننىڭ, قىرعىزستاننىڭ جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ستۋدەنتتىك جانە جاستار ۇيىمدارىنىڭ وكىلدەرى, مەملەكەتتىك جانە مەملەكەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ جاستار ساياساتى سالاسىندا جۇمىس ىستەيتىن ساراپشىلار مەن ماماندار قاتىستى.
فورۋم اياسىندا قاتىسۋشىلار مەن قوناقتارعا ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ-دىڭ عىلىمي مەكتەپتەرىنىڭ ەكولوگيا, تۇراقتى دامۋ, تابيعاتتى پايدالانۋدى باسقارۋ, سونىمەن قاتار, ءارتۇرلى باعىتتاعى عىلىمي-يننوۆاتسيالىق جەتىستىكتەرى, وقۋلىقتار مەن وقۋ-ءادىستەمەلىك قۇرالدارى, سونداي-اق ءساندىك-قولدانبالى ۇلتتىق ونەر كورمەسى ۇيىمداستىرىلدى.
فورۋم ستۋدەنتتەردى «جاسىل ەكونوميكاعا» ءوتۋ ۇدەرىسىنە بەلسەندى تارتۋ ماقساتىن كوزدەيدى. وسى رەتتە حالىقارالىق ىنتىماقتاستىققا ارقا سۇيەپ, الىس-جاقىن شەتەلدەگى جاس زامانداستاردىڭ عىلىمي بايلانىسىن نىعايتا بەرگەن ابزال. بولاشاق ەنەرگوەكولوگيالىق دامۋ سالاسىنداعى ءبىلىمدى تەرەڭ يگەرگەن جاس ۇرپاقتىڭ قولىندا. ءبىلىمنىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ناق وسى تۇرعىدا سىنعا سالۋ عانيبەت.
فورۋم جۇمىسىن تۇيىندەگەن قاراردا «جاسىل ەكونوميكاعا» وتۋگە «قازاقستان-2050» ستراتەگياسىندا ۇلكەن ءمان بەرىلگەندىگى اتالىپ ءوتىلدى. ءسويتىپ, وسى ورايداعى عىلىمي نەگىزدەلگەن يننوۆاتسيالىق قاعيدالار مەن جاڭاشىل باستامالاردى ىلگەرى جىلجىتۋعا ۇندەدى. مىنە, بۇل رەتتە ەنەرگوەكولوگيالىق قاۋىپسىزدىك جانە تۇراقتى دامۋ سالاسىنداعى الەمدىك ءبىلىم كەڭىستىگىندەگى عىلىمي-زەرتتەۋ الەۋەتىن دامىتۋدىڭ ماڭىزى زور. جاستار ۇيىمدارىمەن, بەلسەندى جاستارمەن كەزدەسۋ وتكىزۋ, تاجىريبە الماسۋ جانە ستۋدەنتتەردىڭ ەكولوگيالىق جوبالارى مەن باستامالارىن ءىس جۇزىندە ورىنداۋدى قارقىنداتا قولعا العان ءجون. سونداي-اق, جاڭا يدەيالاردى قالىپتاستىرىپ, ونى جۇزەگە اسىرۋدى كوزدەيتىن بەلسەندىلەر قوعامداستىعىنىڭ «جاسىل باستاما» يدەياسىن قولداۋ قاجەتتىگى باسا ايتىلدى. «جاسىل» ەكونوميكا جولىنا تۇراقتى دامۋ ايماعىنداعى ۋنيۆەرسيتەتتەردى جۇمىلدىرۋ ءۇشىن «جاسىل كامپۋس» قاعيداتتارىن ەنگىزۋدى ەسكەرۋ كەرەك. «Smart University» جانە «جاسىل كوپىر – ۇرپاقتان-ۇرپاققا» يننوۆاتسيالىق جوبالارىن جۇزەگە اسىرۋ بويىنشا تاجىريبەلىك قادامداردى باۋلىپ, سونىمەن قاتار جاستاردىڭ عىلىمي بىلىمدارلىعىن دامىتۋعا نەگىزدەلگەن پانارالىق جوبالار ازىرلەنۋى – ۋاقىت تالابى.
«جاسىل كوپىر – ۇرپاقتان-ۇرپاققا» باعدارلاماسى نەگىزىندە ەكسپو-2017 عاجايىبىن جۇزەگە اسىرۋعا دا بەلسەندى اتسالىسپاقپىز. وسى رەتتە «جاسىل» ەكونوميكا جانە تابيعاتتى پايدالانۋدى باسقارۋ سالاسىنداعى مەكەمەلەر قىزمەتتەرىن ناسيحاتتاۋ كۇن تارتىبىنەن تۇسپەۋى ءتيىس. «جاسىل كوپىر – ۇرپاقتان-ۇرپاققا» ۇلتتىق فورۋمىن الداعى ۋاقىتتا كونسورتسيۋمعا قاتىسۋشى باسقا مەملەكەتتەردە دە وتكىزۋ جونىندە ۇسىنىستار ەنگىزىلدى.
ءادىلحان ورازباەۆ,
ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ-دىڭ گەوگرافيا جانە تابيعاتتى پايدالانۋ فاكۋلتەتى
ەنەرگوەكولوگيا كافەدراسىنىڭ دوتسەنتى, حيميا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى.
الماتى.
