نەمىس ستاندارتتارىنا جاقىندايمىز دەسەك

سوڭعى ونجىلدىقتا دامىعان ەكونوميكاسى بار ەلدەردىڭ ۇلتتىق ءوندىرىس ساياساتىنداعى باسىم­دىق­تاردىڭ وزگەرگەندىگى بايقالادى. بۇگىنگى تاڭدا تەك جالپى وندىرىستىك قانا ەمەس, باسەكەلىككە قابىلەتتى ءوندىرىس ساياساتى تۋرالى كوپ اي­تى­لادى. ەۋروپانىڭ كوپتەگەن ەلدەرى جانە اقش ءوندىرىستى تىكەلەي جانە جاناما مەملەكەتتىك رەتتەۋ تەتىكتەرى ارقىلى جۇرگىزۋدە. باتىس ەۋروپا ەلدەرىنىڭ (گەر­ما­نيا, فرانتسيا, ۇلىبريتانيا) وندىرىستىك ساياسات سالاسىنداعى ماق­ساتتارى ۇقساس جانە ونى ىسكە اسىرۋدىڭ ورتاق تەتىكتەرى قالىپ­تاسقان. وعان ەلەۋلى اسەرىن تيگىزگەن وسى ەلدەردىڭ ورتاق تاريحى عانا ەمەس. ءبىر جاعىنان, ولاردىڭ ىشكى نارىعى ءبىرشاما شەكتەۋلى, سوعان وراي وسى ەلدەردىڭ تابيعي باي­لىقتارى ءبىر-ءبىرىن ءوزارا تو­لىق­تىرادى, ال بۇل ۇلتتىق ەكو­نو­مي­كالاردىڭ ءبىر-بىرىنە تاۋەلدىلىگىنە سەپ بولادى. ەكىنشى جاعىنان, ءار ۇكىمەت الدىمەن ءوز ەلىنىڭ ەكو­نو­مي­كاسىن دامىتۋ مەن حالقىنىڭ الەۋ­مەتتىك جاعدايىن جاقسارتۋدى كوزدەيتىنى بەلگىلى. سول سەبەپتى الەمدىك قارجى-ەكونوميكالىق داعدارىسىنان شىعۋ ماقساتىندا ءار ەل ەۋروپاعا ورتاق شارالارمەن قاتار ءوز ەلدەرى ىشىندە دە ارنايى قادامدار جاسادى. گەرمانيا ءبىرىنشى كەزەڭنىڭ وزىندە-اق 500 ملرد. ەۋرولىق كونيۋنكتۋرانى دامىتۋ باعدارلاماسىن دايىنداپ, بارلىعى وسى شاراعا 600 ملدر. ەۋرو كولەمىندە قارجى ءبولدى. سونىمەن قاتار جەكە بانكتەر مەن ءىرى كاسىپ­ورىندار دا وزدەرىنىڭ قوسىمشا ۇلەسىن قوستى. ءۇشىنشى جاعىنان, وسى شارالاردىڭ ءبىر-بىرىنە قايشى كەلمەۋى ءۇشىن لوندوندا وتكەن 20 ەل سامميتىندە كانتسلەر انگەلا مەركەل پروتەكتسياعا جول بەرمەۋ جانە ءادىل باسەكەلەستىكتى قامتا­ما­سىز ەتۋ ماقساتىندا ارنايى ۇيىم قۇرۋ جونىندەگى ۇسىنىسىن ءبىلدىردى. گەرمانيانىڭ پرەزيدەنتى ح.كەلەر دە ءوز كەزەگىندە بانكتەر مەن قارجى ينستيتۋتتارىن “با­قىلاۋسىز كەتكەن قۇبىجىق” دەپ باعالاپ, الداعى ۋاقىتتا ولارعا مەملەكەت تاراپىنان قاتال باقىلاۋ قاجەتتىگىن ايتقان بولاتىن. دەمەك, ەلدەگى جاعدايدى وڭال­تۋعا باعىتتالعان شارالار بىردەي ەكى باعىتتا جۇرگىزىلەدى. قارجى ۇيىم­دارىنىڭ جۇمىسىنا, اسىرەسە قارجىلارىن سالىقتان جاسىرىپ, شەتەلدە ورنالاستىرعان كاسىپ­ور­ىنداردى قاتال باقىلاۋ مەن ەكونوميكانىڭ دامۋىنا مەملە­كەت­تىك قولداۋدى ناقتى ىسكە اسىرۋ. وسى رەتتە مەملەكەت پەن بيزنەستىڭ تىعىز بايلانىسى ورناتىلىپ, ءوزارا مۇددەلىلىگى مەن وزەكتى ءما­سەلەلەردى تابۋ جانە شەشۋ ماق­سا­تىن­دا پارمەندى ۇنقاتىسۋ ءجۇر­گىزىلۋدە. گەرمانيانىڭ وندىرىستىك سايا­ساتىنىڭ باسىمدىقتارى – ءوندىرىستىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋ, ونىڭ ىشىندە, اسىرەسە عىلىم مەن جاڭا تەحنولوگيالاردى كەڭىنەن پايدالاناتىن سەكتورلاردى دامىتۋ, ەكونوميكانىڭ قۇرى­لىم­دىق جانە ينفراقۇرىلىمدىق تاراپتارىن جەتىلدىرۋ. مەملەكەتتىك رەتتەۋدىڭ تىكەلەي جانە جاناما تاسىلدەرى ءتيىمدى تۇردە ۇشتاس­تى­رىلىپ, ساياسات ەڭ الدىمەن ءوندىرىس دامۋىنىڭ باستى العىشارتى بولىپ تا­بىلاتىن ۇلتتىق ەنەگەتيكانى دامىتۋعا باعىتتالعان. بۇكىل ەل سەگىز ەنەرگەتيكالىق ايماققا ءبو­لىنگەن, ارقايسىسىندا ءوز ايماقتىق ورتالىعى بار. ولاردىڭ ارا­سىن­داعى ەلەكتر ەنەرگياسىن ءوندىرۋ جانە جەتكىزۋ بويىنشا باسە­كەلەستىك مەم­لەكەت تاراپىنان با­قىلانىپ وتىرادى. جىل سايىن ءىرى-ءىرى ەنەرگيا پايدالانۋشى سۋبەك­تىلەر جانە ءار جارتى جىل سايىن قوعامدىق تۇلعالار مەن بيلىك ورگاندارى كومپانيانىڭ تيىمدىلىگى مەن تاريف جۇيەسىنىڭ جاعدايعا سايكەستىگىن اشىق تۇردە زەرتتەپ, كورسەتەدى. كومىر ءوندىرۋ سەكتورىن قولداۋ وندىرىستىك-ەنەرگەتيكالىق ساياساتتىڭ باستى قۇرامداس بولىكتەرىنىڭ ءبىر سالاسى بولىپ تابىلادى. مەم­لە­كەتتىك قولداۋ تەتىكتەرىنە شاح­تەر­لەردىڭ تاپشىلىق جاعدايىنداعى زەينەتاقى قورىنا قوسىمشا قارجىلاي قولداۋ كورسەتۋ, كومىر وندىرۋگە جارتىلاي سۋبسيديا ءبولۋ (ەلەكتر تاريفىنە ارنايى قوسىمشا اقشا بولۋگە رۇقسات بەرىلگەن) جانە نەمىس مەتاللۋرگياسىنىڭ قاجەت­تىلىگىنە بولىنەتىن كوكستىك كومىردى ءوندىرۋ جانە بايىتۋ سالاسىنا مەملەكەت تاراپىنان ادرەستى قارجى ءبولۋدى قامتيدى. گەرمانيا تابىسىنىڭ باستى قۇپياسى – ەكونوميكالىق قۇرى­لىم­نىڭ ءوزارا سايكەستىگى جانە ەكو­نوميكاداعى ءوندىرىستىڭ باستى ءرولى. ەلدە اۆتوماشينە مەن وندىرىستىك ماشينەلەر جاساۋ, ءدارى-دارمەك, حيميا ءوندىرىسى وتە مىقتى دامىعان. وسى سالادا الەمدەگى كوشباسشى بولىپ ەسەپتەلەتىن گەرمانيا تۇ­عىر­دان تۇسپەس ءۇشىن الدىڭعى قاتارلى عىلىمي جەتىستىكتەر مەن قورشاعان ورتانى قورعاۋعا نەگىز­دەلگەن تەح­نولوگيالاردى پايدالانۋ نەگىزىندە ماشينەلەردىڭ جاڭا بۋىنىن شىعارۋدى قولعا الىپ, اتالعان سالالارعا ەرەكشە قولداۋ كورسەتۋدە. سونىمەن قاتار, گەرمانيادا شاعىن, ورتا جانە ءىرى بيزنەستىڭ ەكونوميكاداعى اراقاتىناسى جاقسى ۇيلەستىرىلگەن. ەلدە ءىجو-ءنىڭ 80 پايىزعا جۋىعى شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىكتىڭ ۇلەسىمەن قامتاماسىز ەتىلەدى. ءدال وسىنداي ۇلەستىك كورسەتكىش مەملەكەتتىك كىرىستەردى قالىپتاستىرۋ بارىسىندا دا بايقالادى. داعدارىس كەزەڭىندە شاعىن جانە ورتا كاسىپورىندار وزدەرىنىڭ وزگەرىستەرگە بەيىمدىلىگى جانە باسقارۋعا جەڭىلدىگى ارقاسىندا ەل ەكونوميكاسىنىڭ قايتادان دامۋىنا ۇلكەن ۇلەسىن قوسىپ وتىر. تاعى ءبىر ماڭىزدى قاعيدا – ەكونوميكالىق ەركىندىك پەن بيزنەستى باسقارۋدىڭ تۇسىنىكتى رەسىمدەرى جانە مەملەكەتتىڭ ءتۇرلى يننوۆاتسيالار مەن ەلدەگى يننو­ۆاتسيالىق نارىقتى قالىپتاستىرۋعا قولداۋى. ەكونوميكالىق قولداۋ جۇيەسى ەۋروپا وداعى, فەدەرالدىق ۇكىمەت جانە جەكە فەدەرالدىق جەرلەر دەڭگەيىندە ىسكە اسىرىلادى. ولاردىڭ ارقايسىسى ەل مەن جەر ەرەكشەلىگىن ەسكەرە وتىرىپ, اتالعان ءۇش قوردان كاسىپورىندارعا ناقتى كولداۋ كورسەتە الادى. بولاشاعى مول سالالاردىڭ ءبىرى – بالامالى ەنەگەتيكا رىنوگى, اتاپ ايتقاندا, جەل, جەر استى جىلۋى مەن كۇن ساۋلەسىنىڭ قۋاتى, بۇل سالادا دا گەرمانيا قازىر الەمدەگى كوشباسشى بولىپ ەسەپ­تەلەدى. بۇل – گەرمانيانىڭ ەلدەگى يننوۆاتسيانى قولداۋ, يننو­ۆا­تسيا­لىق بيزنەسكە ءتيىمدى شارتتار مەن جەڭىلدىكتەر جاساۋىنىڭ ناتيجەسى. قىزىعۋشىلىق تۋعىزۋى مۇمكىن تاعى ءبىر ماسەلە – جەر تەلىمدەرىن الۋ جانە رەتتەۋ قۇقىعى. سەبەبى گەرمانيا بىرىككەننەن كەيىن كەيبىر جەر تەلىمدەرىنە ءبىر مەزگىلدە بىرنەشە تۇلعا يە ەكەندىگى ۇلكەن پروبلەما تۋعىزدى. بۇل تالاستار ۇزاققا سوزىلۋى مۇمكىن ەدى. سول سەبەپتى گەرمانيا “ينۆەستيتسيالار باسىمدىلىعى تۋرالى” قاۋلى شىعاردى. قۇجاتتىڭ باستى ماز­مۇنى – ەگەر ينۆەستيتسيا تۋرالى ناقتى كەلىسىم بولسا, ۇكىمەت جەر تەلىمىن يەلەنۋ قۇقىعىن ينۆەستورعا بەرەدى. ال جەر تۋرالى قالعان تا­لاستاردى شەشۋ ينۆەستيتسيا اياق­تال­عان مەرزىمگە دەيىن قال­دى­رى­لادى, بىراق كەيىن دە وسى ماسەلە مەم­لە­كەتتىڭ تىكەلەي قاتىسۋىمەن شەشى­لەدى. ينفراقۇرىلىمداردى دامىتۋ مەن بيزنەستىڭ سىرتقى رىنوكتارعا شىعۋى ءۇشىن جاسالعان ءتيىمدى باعدارلامالار گەرمانيا ەكونو­مي­كا­سىنىڭ جاڭارۋىنا ءتيىمدى ۇلەسىن قوسۋدا. جاڭاشا دامۋ بارىسىندا گەرمانيادا كادرلار دايىنداۋ ماسەلەسىنە ەرەكشە كوڭىل ءبولىنۋىنىڭ وزىندىك سەبەپتەرى بار. ەلدە, ءبىر جاعىنان, جۇمىسسىزدىقتىڭ بول­عانى, ەكىنشى جاعىنان, جوعارى بىلىكتى مامانداردىڭ جەتىسپەۋشىلىگى مەن كەرى دەموگرافيالىق احۋال ۇلكەن الاڭداۋشىلىق تۋعىزۋدا. ال گەرمانياداعى كاسىپورىنداردىڭ باسشىلارى – نە قارجى قىز­مەت­كەرلەرى, نە مەنەدجەرلەر ەمەس, بۇ­يىم­داردى شىعارۋ ۇدەرىسىن جاقسى يگەرگەن ينجەنەرلەر. الەمدىك قارجى-ەكونوميكالىق داعدارىس كەزىنىڭ وزىندە دە گەرمانيا كا­سىپ­ورىندارداعى مامانداردى قىسقارتۋ ەمەس, بىلىكتىلىكتى كوتەرۋ نەمەسە وزىق تەحنولوگيانى تالاپ ەتەتىن باسقا ماماندىقتى يگەرۋگە اسا ماڭىز بەرىپ, وسى باعىتتا قىزمەت كورسەتكەن كاسىپورىندارعا ارنايى قارجىلىق كومەك كورسەتتى. جاس­تارعا ارناپ وقۋ-ۇيرەتۋ ورىندارىن اشقان كاسىپورىندارعا دا مەم­لەكەتتىك قولداۋ كورسەتىلەدى. وسى رەتتە گەرمانيادا ىرگەلى عىلىم مەن قولدانبالى عىلىم جانە ءوندىرىستىڭ تىعىز بايلانىسى ورنىققانىنا توقتالا كەتۋ ورىندى. گەرمانيانىڭ ەۋروپا وداعىنىڭ قالىپتاسۋىنا باستاماشى بولىپ, اياعىنا نىق تۇرۋىنا ءوزىنىڭ ەكونوميكالىق قۋاتىمەن بارىنشا كۇش سالىپ وتىرعانى بەلگىلى. الەمدە ەكسپورتقا تاۋار شىعارۋ بويىنشا 1-ءشى, ال يمپورت بويىنشا 2-ءشى ورىندى يەلەنگەن گەرما­نيانىڭ ءىجو-ءسى 3, 35 تريلليون اقش دوللارىن قۇرايدى. الەمدىك قارجى-ەكونوميكالىق داعدا­رى­سىنىڭ سالدارىنان ەل ەكونو­مي­كاسى بىلتىرعى جىلى 4,8 پايىزعا تومەندەدى. سوعان قاراماستان, ەۋروپالىق ورتاق ۆاليۋتا – ەۋرونى قۇلدىراۋدان جانە وداقتاس ەلدەردىڭ داعدارىسقا توتەپ بەرۋ قابىلەتىن ساقتاپ قالۋ ءۇشىن گەرمانيا ولارعا بارىنشا قولداۋ كورسەتۋدە. مىسال ءۇشىن ايتا كەتەيىن, قارجى-ەكونو­ميكالىق كۇيزەلىسكە ۇشىراعان گرەكيانى مەملەكەتتىك بانكروتتان امان الىپ قالۋ ءۇشىن ەو 110 ميلليارد ەۋرو قارجى جوسپارلاسا, ونىڭ 22.4 ميللياردىن گەرمانيا بولەدى. ال بولاشاقتا وسىنداي مۇمكىن پروبلەمالاردىڭ الدىن الۋ ءۇشىن قۇرىلار ەو-نىڭ 750 ميللياردتىق تۇراقتاندىرۋ رە­زەرۆتىك قورىنىڭ 147 ميللياردى نەمىس ۇكىمەتىنىڭ ەسەبىنەن بول­ماقشى. فەدەرالدىق ۇكىمەت شەتكە كەتەر وسىنشاما مول قارجىنىڭ نەمىس سالىق تولەۋشىلەرىنىڭ الەۋمەتتىك احۋالىنا زيانى تيمەيدى دەپ ەسەپتەيدى. وسىدان-اق ەلدىڭ بۇكىل قارجى-ەكونوميكالىق قۋاتىن بايقاۋعا بولادى. ەۋروپا وداعى ەلدەرى, ونىڭ ىشىندە گەرمانيا, ورتالىق ازيا مەملەكەتتەرىمەن جانە قازاق­ستانمەن ىنتىماقتاستىقتى جان-جاقتى دامىتۋعا ەرەكشە كوڭىل ءبولىپ, 2007 جىلعى ماۋسىم ايىندا, گەرمانيانىڭ توراعالىق ەتۋ كەزىندە ورتالىق ازيامەن جاڭا سەرىكتەستىك ستراتەگياسىن قابىل­داعانى بەلگىلى. ەۋروپا وداعىنىڭ ەكونوميكالىق جانە ساياسي ىقپال­داستىق, ينستيتۋتتىق دامۋ, قوعامدى دەموكراتيالاندىرۋ, سونداي-اق شاعىن جانە ورتا كاسىپ­كەرلىكتى دامىتۋ, جۇمىسسىزدىق پەن ينفلياتسيانى جۇگەندەۋ بارى­سىنداعى تاجىريبەلەرى مۇقيات زەرتتەۋگە تۇرادى. ەۋروپا وداعى – قازاقستاننىڭ ءىرى ينۆەستيتسيالىق ارىپتەسى, قازاقستان ەكونوميكاسىنا سا­لىنعان شەتەلدىك كاپيتالدىڭ ۇشتەن ءبىر بولىگىن ەۋروپا وداعىنىڭ ينۆەستيتسيالارى قۇرايدى. سوڭعى بەس جىلداعى كورسەتكىشتەر بويىنشا قازاقستاننىڭ شەتەلدىك ساۋدا ارىپتەستەرىنىڭ اراسىندا ەو ءبىرىنشى ورىندى ساقتاپ, دۇنيە­جۇ­زىلىك قارجى-ەكونوميكالىق داع­دارىستىڭ سالدارىنا قاراماستان, تەك وتكەن جىلدىڭ وزىندە ساۋدا اينالىمى 30 ملرد. دوللاردان اسقاندىعىن اتاپ ءوتۋ قاجەت. قازاقستان ءوز تاراپىنان 2008 جىلى “ەۋروپاعا جول” اتتى باعدارلاما قابىلداپ, ەۋروپا وداعىمەن ىنتىماقتاستىقتى كەڭەيتۋ مەن تەرەڭدەتۋ ءۇشىن ناقتى قادامدار جاسادى. بيىلعى جىلى ەلباسىنىڭ قازاقستان حالقىنا جولداۋى اياسىندا بەلگىلەنگەن ۇدەمەلى يندۋستريالىق-يننو­ۆاتسيالىق دامۋ باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋ ەو-مەن, ونىڭ ىشىندە گەرمانيامەن ىنتىماقتاستىقتى جاڭا ساپالى دەڭگەيگە كوتەرۋدى تالاپ ەتەدى. اسىرەسە, جاڭا يننو­ۆاتسيالىق تەحنولوگيالاردى تارتۋ, “جاسىل” ەنەرگەتيكا قولدانىسىن ۇلعايتۋ, قورشاعان ورتانى قورعاۋ ۇدەرىسىنىڭ زاماناۋي تەتىكتەرىن ەنگىزۋ, بانك-قارجى جۇيەسى سەك­تورىن قاداعالاۋ مەن دامىتۋ, وزىق باسقارۋشىلىق ادىستەمەلەر, الدىڭعى قاتارلى كولىك-لو­گيس­تيكالىق شەشىمدەر, ساپا مەنەد­جمەنتى, شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىككە قولداۋ, سونداي-اق وتاندىق كاسىپورىندار ونىمدەرىندە “قازاقستاندىق ۇلەستى” ارتتىرۋ بارىسىندا گەرمانيادان كوپ نارسەلەردى ۇيرەنۋگە بولادى جانە قاجەت تە. مۇناي-حيميا ءوندىرىسى, اۋىل شارۋاشىلىعى جانە ونىمدەردى قايتا وڭدەۋ سالالارىندا نەمىس تاراپىنىڭ جەتىستىكتەرىن پايدالانۋ بارىسىندا رەسپۋبليكامىزدا وندىرىلەتىن شيكىزاتتى نەمىس تەحنولوگيالارىنا الماستىرۋ سحەماسىن تولىعىمەن قولدانۋعا بولار ەدى. ىنتىماقتاستىق اي­ماقتاعى قاۋىپسىزدىكتى قامتاماسىز ەتىپ, ەكسپورتتى ارتاراپتاندىرۋعا ۇلەسىن قوسادى, مەملەكەتتىك باسقارۋ تەتىكتەرىن جاڭارتىپ, ينۆەستيتسيا مەن وزىق تەحنولوگيالاردى تارتۋعا سەپتىگىن تيگىزەدى. ساياسي تۇرعىدان العاندا نەگىزگى وزەكتى حالىقارالىق ماسەلەلەر بويىنشا قازاقستان مەن گەر­مانيانىڭ ۇستانىمدارى ۇقساس. گەرمانيا قازاقستاننىڭ ەقىۇ-عا توراعالىققا دەگەن ۇمتىلىسىن العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ قولداپ, دايىندىق بارىسىندا ناقتى كومەك كورسەتتى. رەسمي بەرلين استانانىڭ توراعالىق بارىسىنداعى العاشقى قادامدارىن تابىستى دەپ باعالايدى جانە ەلباسى نۇرسۇلتان نا­زار­باەۆتىڭ ەقىۇ ءسامميتىن وتكىزۋ تۋرالى باستاماسى وسى ۇيىمنىڭ دامۋىنا جاڭا سەرپىن بەرەدى دەگەن سەنىمدە. ءداستۇرلى دوستىققا نەگىزدەلگەن قازاقستان مەن گەرمانيا ارا­سىنداعى ەكىجاقتى قاتىناستاردىڭ قيسىندى جالعاسى بولعان وتكەن جىلى گەرمانياداعى قازاقستان جىلى ۇلكەن تابىسپەن وتسە, بيىلعى جىلى نەمىس تاراپى ەلىمىزدە “گەرمانيا قازاقستاندا-2010” اتتى كەڭ كولەمدى باعدار­لا­ماسىن ىسكە اسىرۋدا. ەكى ەل پرەزيدەنتتەرى ن.نازارباەۆ پەن ح.كەلەر ومىرگە جولداما بەرگەن وسى باستامالار قازاقستان مەن گەر­مانيا اراسىنداعى ساياسي, ەكو­نوميكالىق جانە مادەني ىن­تىماقتاستىقتى تەرەڭدەتە ءتۇسىپ, ادام­دار اراسىنداعى جەكە باي­لانىستاردى نىعايتۋعا جانە جاڭا دوستار تابۋعا باعىتتالعان. سايىپ كەلگەندە, ەۋرووداقتىڭ كۇرەتامىرى بولىپ تابىلاتىن گەرمانيامەن ساۋدا-ەكونوميكالىق ىنتىماق­تاستىقتى دامىتۋ ەكى جاققا بىردەي پايدالى جانە ەلىمىزدىڭ الەمدەگى باسەكەلەستىككە ەڭ قابىلەتتى 50 ەل قاتارىنا ەنۋىندە اتقاراتىن ءرولى زور. قازاقستان مەن گەرمانيا اراسىندا بىلتىردىڭ وزىندە 35 جاڭا ەكونوميكالىق جانە ينۆەس­تيتسيالىق كەلىسىم-شارتتارعا قول قويىلعان بولاتىن, بيىلعى جىلدىڭ دا بەرەرى مول دەگەن سەنىم بار. سەبەبى قازاقستان پرەزيدەنتى ن.نازارباەۆ پەن گفر كانتسلەرى ا.مەركەل قازاقستان مەن گەر­مانيا ساۋدا-ەكونوميكالىق ءمۇم­كىن­دىكتەرىنىڭ مول بولاشاعىن ەسكەرە وتىرىپ, ەكىجاقتى ىن­تىماقتاستىقتى جاڭا بەلەستەرگە كو­تەرۋدى ماقسات ەتىپ وتىر. وسى كەڭ كولەمدى كەلىسىمدەردى ورىنداۋ جانە ىنتىماقتاستىقتى تەرەڭدەتۋ بارىسىندا قازاقستاننىڭ نەمىس ستاندارتتارىنا بارىنشا جاقىنداۋ مۇمكىندىگى مول. نۇرلان ونجانوۆ, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ گەرمان فەدەراتيۆتىك رەسپۋبليكاسىنداعى توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى.